Cüneyt Şaşmaz
Fon Kaybı Depremi Solladı!
Bugün aslında dün’dü.
Dün bugün’ün gölgesinde.
Öncelikle…
Türkiye’de bazı ürünlerde vergi, fiyatın büyük kısmını oluşturuyor.
• 100 liralık sigaranın yaklaşık 75-85 lirası vergi.
• 1.300 liralık rakının 840 lirası vergi.
• 230.000 liralık telefonda 117.000 lira vergi.
• 520.000 liralık motosiklette 204.000 lira vergi.
• 6 milyon liralık otomobilde 4,3 milyon lira vergi.
Nitekim…
Bu yük, özellikle ÖTV ve KDV oranlarının yüksek olduğu tütün, alkol, telefon ve motorlu araçlarda bilinen bir tablo.
Dün bugün’ün gölgesinde.
Öncelikle…
Türkiye’de bazı ürünlerde vergi, fiyatın büyük kısmını oluşturuyor.
• 100 liralık sigaranın yaklaşık 75-85 lirası vergi.
• 1.300 liralık rakının 840 lirası vergi.
• 230.000 liralık telefonda 117.000 lira vergi.
• 520.000 liralık motosiklette 204.000 lira vergi.
• 6 milyon liralık otomobilde 4,3 milyon lira vergi.
Nitekim…
Bu yük, özellikle ÖTV ve KDV oranlarının yüksek olduğu tütün, alkol, telefon ve motorlu araçlarda bilinen bir tablo.
Türkiye’nin bütçe gelirlerinde dolaylı vergilerin (ÖTV + KDV) payı oldukça yüksektir; bu yapı, doğrudan gelir vergisinden çok tüketim üzerinden toplanan kaynaklara dayanır ve düşük-orta gelir gruplarını daha fazla etkiler.
Araçlarda uygulanan ÖTV oranları ise dünyanın en yüksekleri arasında yer alır.
Hal böyleyken…
Karşılaştırma ölçeği dikkat çekici:
• ABD’nin İran operasyonlarının maliyeti, Pentagon/CENTCOM’un Ekim 2026 tahminine göre yaklaşık 47 milyar dolar.
• 6 Şubat depremlerinin doğrudan fiziksel hasarı, Dünya Bankası GRADE raporuna göre yaklaşık 34,2 milyar dolar (toplam yeniden inşa ve dolaylı maliyetler resmi Türk kaynaklarında 100 milyar doların üzerine çıkmıştır).
• Fon soruşturması kapsamında halka açık şirketlerin piyasa değerindeki kayıp iddiası ise 173 milyar doları aşıyor.
Hal böyleyken…
Karşılaştırma ölçeği dikkat çekici:
• ABD’nin İran operasyonlarının maliyeti, Pentagon/CENTCOM’un Ekim 2026 tahminine göre yaklaşık 47 milyar dolar.
• 6 Şubat depremlerinin doğrudan fiziksel hasarı, Dünya Bankası GRADE raporuna göre yaklaşık 34,2 milyar dolar (toplam yeniden inşa ve dolaylı maliyetler resmi Türk kaynaklarında 100 milyar doların üzerine çıkmıştır).
• Fon soruşturması kapsamında halka açık şirketlerin piyasa değerindeki kayıp iddiası ise 173 milyar doları aşıyor.
173 milyar dolar, DEVA Partisi Genel Başkanı Ali Babacan’ın piyasa değeri kaybı iddiasıdır; deprem ise Dünya Bankası’nın doğrudan hasar tahminidir.
Hasılı:
Bu fon krizinde 450 binden fazla yatırımcı etkilendi, 131 fon tasfiye edildi.
Hasılı:
Bu fon krizinde 450 binden fazla yatırımcı etkilendi, 131 fon tasfiye edildi.
Soruşturma, düşük serbest dolaşımlı hisselerde manipülasyon iddialarını ve bazı üst düzey isimleri kapsıyor; gönüllü iadeler ve tutuklamalar devam ediyor.
173 milyar dolarlık rakam, Türkiye’nin yıllık milli gelirinin yaklaşık yüzde 13-15’ine denk gelen bir büyüklüktür.
Bu, tek seferlik bir afet maliyetiyle değil, piyasa güveni ve yatırımcı birikimlerinin erimesiyle ilgili bir ölçek.
Nüans?!
Yüksek vergiler bütçeye gelir sağlıyor.
Nüans?!
Yüksek vergiler bütçeye gelir sağlıyor.
Asıl kritik nokta, bu kaynakların ne kadar etkin, şeffaf ve hesap verebilir şekilde kullanıldığıdır.
Hülasa:
Günlük alışverişte ödenen yüksek vergi ile büyük ölçekli kayıpların aynı tabloda durması, hem vergi adaletini hem de denetim mekanizmalarının gücünü bir kez daha gündeme getiriyor.
Demem o deme değil şu deme:
Bu hesabı unutmamak, şeffaflık ve hesap verebilirlik talebini canlı tutmak anlamına gelir.
Netice:
Vergi yükü ağır, kayıplar derin, hesap sormak şart.
Ezcümle:
Rakamlar ortada; gerisi iradeye bakıyor.
Hülasa:
Günlük alışverişte ödenen yüksek vergi ile büyük ölçekli kayıpların aynı tabloda durması, hem vergi adaletini hem de denetim mekanizmalarının gücünü bir kez daha gündeme getiriyor.
Demem o deme değil şu deme:
Bu hesabı unutmamak, şeffaflık ve hesap verebilirlik talebini canlı tutmak anlamına gelir.
Netice:
Vergi yükü ağır, kayıplar derin, hesap sormak şart.
Ezcümle:
Rakamlar ortada; gerisi iradeye bakıyor.
Kaynaklar:
• Dünya Bankası GRADE Raporu (2023)
• Dünya Bankası GRADE Raporu (2023)
Deprem doğrudan hasar
• Pentagon/CENTCOM maliyet tahmini (Ekim 2026)
• Pentagon/CENTCOM maliyet tahmini (Ekim 2026)
İran operasyonları
• Ali Babacan açıklaması (2026)
• Ali Babacan açıklaması (2026)
Fon kaynaklı piyasa değeri kaybı iddiası
• Resmi Gazete ve ÖTV mevzuatı
• Resmi Gazete ve ÖTV mevzuatı
Vergi oranları
Cüneyt Şaşmaz
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.