Cumhuriyet'in kuruluş yıllarında Atatürk'ün anısını yaşatmak amacıyla hazırlanan heykel ve büstler, Türkiye'nin kültürel tarihine ışık tutmaya devam ediyor.

Bu eserlerden biri olan ve Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippel'in imzasını taşıyan yaklaşık bir asırlık Atatürk büstü de Kars'ta koruma altında tutuluyor.

1926 yılında kente getirilen büst, uzun yıllar farklı noktalarda sergilendikten ve bir süre depoda muhafaza edildikten sonra 2025 yılında Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi'ndeki yerini aldı.

ATATÜRK'ÜN FİZİKSEL ÖZELLİKLERİ ESERE YANSITILDI

Cumhuriyet'in ilanının ardından Atatürk'ün heykellerinin yapılması için başlatılan çalışmalar kapsamında Türkiye'ye davet edilen Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippel, 7 Haziran 1925'te İstanbul'a geldi.

Ankara'ya geçerek 9 Haziran 1925'te Gazi Mustafa Kemal Atatürk ile görüşen sanatçı, heykellerde kullanacağı ölçü ve duruşları belirlemek üzere Atatürk'ün pozlarını aldı.

Krippel'in çalışmaları arasında yarım gövde biçiminde hazırlanan, torso olarak adlandırılan Atatürk heykelleri de yer aldı. 1925-1927 yılları arasında hazırlanan dört eserden biri, Cumhuriyet döneminin önemli şehirlerinden Kars'a gönderildi.

BELEDİYE ÖNÜNDEN MÜZEYE UZANAN YOLCULUK

1926 yılında Kars'a ulaştırılan büst, yaklaşık 35 yıl boyunca Kars Belediyesi binasının önünde sergilendi. 1960'lı yıllarda bulunduğu yerden kaldırılan eser, daha sonra Namık Kemal İlkokulu'nun bahçesinde sergilendi.

Bir süre sonra gözden kaybolan büstün nerede olduğu uzun süre bilinmedi. Yapılan araştırmalar sonucunda eserin Atatürk Kız Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi'nin deposunda muhafaza edildiği belirlendi.

2025 yılında Kars Valisi Ziya Polat'ın talimatıyla bulunduğu yerden alınan tarihi büst, Kafkas Cephesi Harp Tarihi Müzesi'nde ziyaretçilerin ilgisine sunuldu.

"CUMHURİYET'İN İLK YILLARINDAKİ SANATIN İZLERİNİ TAŞIYOR"

Kars Arkeoloji ve Etnografya Müzesi Müdürü Kaptan Zeynel Abidin Yaşlı, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Atatürk heykellerinin yapılması fikrinin Cumhuriyet'in ilanından sonra hayata geçirildiğini söyledi.

Krippel'in Türkiye'ye davet edilme sürecine değinen Yaşlı, sanatçının 1925'te İstanbul'a geldiğini ve Atatürk ile bizzat görüşerek çalışmalarını gerçekleştirdiğini anlattı.

Büstün Atatürk'ün fiziksel özelliklerini ayrıntılı biçimde yansıttığını belirten Yaşlı, sanatçının kaşlardan yüz hatlarına ve mimiklere kadar birçok ayrıntıyı esere aktardığını ifade etti.

Hazırlanan dört heykelden birinin Kars'a gönderildiğini hatırlatan Yaşlı, eserin uzun yıllar belediye binası önünde sergilendiğini, daha sonra okul deposunda korunduğunu kaydetti.

Büstün 2025 yılında müzeye taşınarak yeniden sergilenmeye başlandığını aktaran Yaşlı, yaklaşık bir asırlık geçmişe sahip eserin hem erken Cumhuriyet döneminin heykel sanatını yansıttığını hem de Kars'ın kültürel mirası açısından önemli bir değer taşıdığını vurguladı.