Dursun Yıldız

Dursun Yıldız

Su Politikaları Derneği: Tarımsal Elektrik Zamları Pompajlı Projeleri Atıl Bırakıyor

Tarımsal elektrik kullanımına gelen %30’luk zam Pompaj sulamalarını da etkileyecek. Pompaj sulamalarımızın yarısı yüksek enerji maliyetleri nedeniyle işletilemiyordu.DSİ sulamalarının %18’i terfili sulama yani pompaj sulaması olarak inşa edildi , Ancak bunun sadece yarısında sulama yapılabiliyor. Enerji maliyeti nedeniyle terfili sulamalar işletme dışı kalıyor .Elektriğe gelen her zam işletme dışı kalan pompa istasyonu sayısını arttıracak

] Tarım ve Orman Bakanlığı 1. Su Şurası TARIMSAL SULAMA GRUBU ÇALIŞMA BELGESİ’nde tüm terfili sulamaların enerji ihtiyacı için 630 MW’lık (GES-RES) santralına ihtiyaç olduğu belirlenmiş.

221 km lik Urfa -Ceylanpınar sulama kanalının üstüne güneş panelleri yerleştirilerek hem buharlaşma azaltılır hem bu enerji sorunu çözülebilir. Bu konuda hedefleri net olarak belirlenmiş “Tarımsal Sulamadaki Enerji Maliyetleri Sorunu İçin Acil Yenilenebilir Kaynak Geliştirilmesi Projesi “ başlatılmalıdır.

1.Giriş

Ülkemizin enerji politikalarındaki "enerjide dışa bağımlılığın azaltılması" stratejisi ile uyumlu olarak terfili sulamalarda sulama tesislerinin işletmesinde sürdürülebilirliğinin sağlanması , tarımsal üretim kayıplarının önlenmesi, ve yatırımların faydaya dönüşmesi büyük önem taşımaktadır.

İşletmedeki ve işletmeye açılacak olan terfili (pompaj) sulama tesislerinin enerji ihtiyaçlarının çiftçilerin ve su kullanıcı örgütlerinin kuracağı yenilenebilir enerji üretim tesisleriyle karşılanmasına yönelik projelere doğrudan devlet desteği arttırılmalıdır.

metin, ekran görüntüsü, diyagram, sayı, numara içeren bir resim Açıklama otomatik olarak oluşturuldu

Türkiye’deki terfili sulamaların aşamalarına bakıldığında 566 726 ha’lık alana karşılık gelen %24,87’lik kısmının işletmede, %21, 29’lık kısmının inşa halinde, %44,61’lik kısmının proje aşamasında, %7,02’lik kısmının planlama, %1,51’lik kısmının ise ön inceleme aşamasında olduğu görülmektedir (Tablo 1).

Halen 485 135 ha’lık bir sulama alanında terfili sulama inşaatı devam etmektedir. Ayrıca 1 milyon ha’dan fazla sulama alanı için terfili sulama projeleri hazırlanmaktadır(1).

Bu projelerden ,özellikle iki veya üç kademeli pompajlı sulama projeleri , enerji maliyeti sorununa sürdürülebilir bir çözüm ile birlikte devam ettirilmelidir.

Terfili Sulamalar Yenilenebilir Enerji Projeleriyle Entegre olarak Ele alınmalı

"Kırsal Kalkınma Destekleri Kapsamında Bireysel Sulama Sistemlerinin Desteklenmesi Hakkında Tebliğ" (Tebliğ No: 2021/7) 25 Şubat 2021 tarihli ve 31406 sayılı Resmi Gazete' de yayımlanarak yürürlüğe girmişti.Bu tebliğle bireysel sulama sistemlerine yapılacak güneş enerjisi sistemlerine %50 oranında hibe desteği verilmekteydi. Daha sonra 22 Şubat 2022 tarihli tebliğde yapılan değişiklikler ile "Tarımsal sulama amaçlı güneş enerji sistemleri ile Akıllı sulama sistemleri de destekleme kapsamına alınmıştı. Sulama Hibe Desteğine gerçek kişilerin yanısıra, Tüzel Kişiler (Kollektif, limited, anonim şirketleri), Sulama Kooperatifleri, Tarımsal Kalkınma Kooperatifleri, Tarım Kredi Kooperatifleri ve Sulama Birlikleri ana tüzüklerinde tarımsal üretim yapabileceklerinin yer alması şartıyla başvuru yapabilme imkanı tanınmıştır. Bu değişiklik çok faydalı olmuş ancak bu hibeye esas olarak mal alım tutarı en fazla 1.000.000.TL ‘ye kadar olan projelere % 50 hibe desteği sağlanması günümüz için çok yetersiz kalmıştır.

Bu nedenle bu konu su kullanıcı birlikleri ve kooperatiflerin biraraya geldiği çok ortaklı büyük proje şeklinde tekrar ele alınmalı ve daha merkezi çözümler aranmalıdır. Ayrıca yeni inşa edilecek terfili sulamaların fizibilite çalışmasında enerji maliyetleri gerçekçi olarak değerlendirilmelidir.

Terfili sulama projeleri için toplam 630 MW’lık santral gerekli

Bu konuda yapılan bir çalışmada işletmede bulunan 566.726 ha terfili sulama sahasının 542.142 ha'lık kısmı için 630,18 MW kurulu gücünde yenilenebilir enerji tesisi (GES ve RES) kurularak (1.067.397.196 kWh/yıl enerji üretilerek) terfili sulamaların enerji giderlerinin karşılanabileceği hesaplanmıştır[1].

İşletmedeki terfili sulamaların enerji giderlerinin karşılanması için Türkiye genelinde yaklaşık 3.500.000.000 TL (2020 Birim fiyatlarıyla) yenilenebilir enerji üretim tesisi yatırımının yapılması gerektiği hesaplanmıştır. Bu yatırımın yapılmasıyla yılda 827.000.000 TL tarımsal gelir artışı sağlanacağı hesaplanmıştır [1].

268 000 ha sulama için 465 MW ‘lık GES ihtiyacı var

Hali hazırda Gaziantep Belkıs Nizip Sulaması, Şanlıurfa Yaylak, Suruç, Bozova Sulamaları, Bursa Uluabat Sulaması, Isparta Atabey Sulaması, Elazığ Uluova Sulaması projeleri için ön fizibilite çalışmaları yapılmıştır. Bu projelerin toplam sulama alanı 268 000 ha olup yıllık toplam enerji tüketimleri 778 milyon kWh olarak belirlenmiştir.

GES Tesisi kurulması planlanan bu sulama şebekeleri için toplam 465 MW’lık GES tesisine ihtiyaç olduğu hesaplanmıştır[1].

Urfa - Ceylanpınar Sulama Kanalının üstüne Güneş Enerjisi Panelleri yerleştirilebilir.