Biruni Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Sinem İliaz, zatürrenin her zaman yüksek ateş ve şiddetli öksürük gibi belirgin belirtilerle ortaya çıkmadığını belirtti.
Hastaneden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Prof. Dr. İliaz, Dünya Pnömoni (Zatürre) Günü kapsamında değerlendirmelerde bulundu.
İliaz, halk arasında zatürre olarak bilinen pnömoninin özellikle ileri yaştaki bireylerde ciddi sağlık sorunlarına yol açabildiğini vurgulayarak, bu yaş grubunda yemek sırasında öksürme, nefes darlığı, halsizlik ve bilinç değişikliklerinin göz ardı edilmemesi gerektiğini aktardı.
Yaşlanmayla birlikte yutma refleksinin zayıflaması, nörolojik hastalıklar ve eşlik eden kronik rahatsızlıkların zatürre riskini artırabildiğini belirten İliaz, yutma güçlüğü yaşayan yaşlılarda zatürreye karşı dikkatli olunması gerektiğini vurguladı.
İliaz, normal şartlarda yutma sırasında solunum yollarını koruyan mekanizmalar devreye girdiğini belirterek, şunları kaydetti:
"Özellikle ileri yaşta, inme, Parkinson hastalığı, demans ve çeşitli nörolojik rahatsızlıklar nedeniyle bu koruyucu mekanizmalar zayıflayabilir. Böyle durumlarda besinler, sıvılar veya tükürük akciğerlere kaçabilir ve enfeksiyon gelişmesine zemin hazırlayabilir. Yutma güçlüğü olan yaşlılarda zatürre sessiz ilerliyor olabilir. Çünkü bu hastalarda her zaman yüksek ateş, belirgin öksürük veya balgam şikayeti görülmeyebilir. Bazen yalnızca halsizlik, iştahsızlık, günlük aktivitelerde azalma ya da ani gelişen bilinç bulanıklığı hastalığın ilk işareti olabilir."
- "Erken tanı ve uygun tedavi büyük önem taşıyor"
Yutma güçlüğünün erken fark edilmesinin aspirasyon riskini azaltmada önemli olduğunu aktaran İliaz, özellikle yemek sırasında ortaya çıkan bazı belirtilerin dikkate alınması gerektiğini vurguladı.
İliaz, yemek sırasında öksürük görülmemesinin yutmanın mutlaka güvenli olduğu anlamına gelmediğine dikkati çekerek, "Yemek yerken veya su içerken sık sık öksürme, boğaz temizleme ihtiyacı, yutma sonrasında sesin ıslak ya da hırıltılı çıkması, lokmaları yutmakta zorlanma ve yemek süresinin uzaması yutma bozukluğunun işaretleri olabilir. Ancak bazı hastalarda aspirasyon, yani besin veya sıvının solunum yollarına kaçması, öksürük refleksi oluşmadan da gerçekleşebilir." ifadelerini kullandı.
Sessiz aspirasyon olarak adlandırılan bu durumun özellikle nörolojik hastalığı bulunan ve yatağa bağımlı yaşlılarda önemli bir risk oluşturduğunu belirten İliaz, ileri yaştaki bireylerde bağışıklık yanıtının değişmesi nedeniyle enfeksiyon belirtilerinin gençlere göre farklılık gösterebildiğine işaret etti.
İliaz, zatürre denildiğinde çoğu kişinin aklına yüksek ateş, şiddetli öksürük ve balgam geldiğini ancak yaşlı hastalarda bu belirtilerin daha hafif olabileceğini veya hiç görülmeyebileceğini vurgulayarak, "Özellikle aniden başlayan dalgınlık, uykuya eğilim, iştahsızlık, genel durumda bozulma ve nefes alıp vermede hızlanma zatürrenin habercisi olabilir. Bu değişikliklerin yalnızca yaşlılığa bağlanması tanının gecikmesine neden olabilir. Erken tanı ve uygun tedavi, solunum yetmezliği ve diğer ciddi komplikasyonların önlenmesi açısından büyük önem taşıyor." değerlendirmesini yaptı.
Zatürrenin özellikle yatağa bağımlı, yutma bozukluğu bulunan ve nörolojik hastalıkları olan bireylerde daha sık görülebildiğine dikkati çeken İliaz, ağız bakımının ve doğru beslenme yöntemlerinin önemine değindi.
İliaz, yatağa bağımlı hastalarda yutma fonksiyonlarının değerlendirilmesinin, beslenme sırasında uygun pozisyonun sağlanmasının ve ağız hijyeninin korunmasının son derece önemli olduğunu aktararak, "Özellikle ağız içinde biriken bakterilerin solunum yollarına taşınması zatürre gelişimine katkıda bulunabilir. Hastaların beslenme şekli ve gıdaların kıvamı, gerektiğinde yutma değerlendirmesi yapan uzmanlar tarafından kişiye özel olarak belirlenmelidir. Bilinç düzeyi azalmış veya yutma güvenliği konusunda şüphe bulunan hastalara kontrolsüz şekilde ağızdan besin ve sıvı verilmemelidir." ifadelerini kullandı.
Zatürrenin ileri yaştaki ve eşlik eden hastalıkları bulunan bireylerde ağır seyredebildiğini belirten İliaz, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Özellikle yutma güçlüğü yaşayan yaşlıların yakınları, hastanın beslenme alışkanlıklarındaki değişiklikleri, yemek sırasında yaşadığı güçlükleri ve genel sağlık durumunu dikkatle takip etmelidir. Yeni gelişen nefes darlığı, hızlı solunum, bilinç değişikliği veya belirgin genel durum bozukluğu olduğunda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Yutma bozukluklarının erken değerlendirilmesi, uygun beslenme önlemleri ve zamanında tıbbi müdahale ile aspirasyona bağlı gelişebilecek ciddi sağlık sorunlarının riski azaltılabilir."