Türkiye'nin yeşil dönüşüm sürecine yön veren temel politika belgelerinden biri olan 2026-2030 dönemine ilişkin Yeşil Mutabakat Eylem Planı'nda 11 ana başlık, 41 hedef ve 142 eylem yer alıyor.
AA muhabirinin belgeden yaptığı derlemeye göre, Avrupa Birliği'nin (AB) 2050 karbon nötr kıta olma hedefi doğrultusunda, 2005 yılından bu yana Emisyon Ticaret Sistemi uygulanıyor.
Bu kapsamda sanayi, enerji ve havacılık sektörlerinden kaynaklanan sera gazı emisyonları, piyasa temelli bir karbon fiyatı ile düzenleniyor.
Türkiye'de de karbon fiyatlandırma uygulamalarının hayata geçirilmesine yönelik çalışmalar hızlanırken, enerji yoğun sektörlerin karbonsuzlaşmasına yönelik güçlü bir politika benimseniyor.
Sektör bazlı rehberler devreye alınacak
Bu çerçevede, Türkiye'de Emisyon Ticaret Sistemi'nin sektörel etkilerine yönelik çalışmalar yapılacak ve karbon fiyatlandırması doğrultusunda uluslararası işbirlikleri geliştirilecek. Karbon kaçağı riski yüksek sektörler tespit edilecek ve bunların risk düzeyleri ortaya konulacak.
Avrupa Birliği Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM) uygulama süreci kapsamında, sektör bazlı yeşil dönüşüm rehberleri hazırlanacak. Türkiye-AB arasında oluşturulan Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması Çalışma Grubu doğrultusunda, AB ile düzenli ve yakın diyalog sürdürülecek. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması uygulama sürecinde karşılaşılan somut sorunlar, emisyon hesaplama yöntemleri, varsayılan değerler, doğrulama ve akreditasyon süreçleri gibi alanlara dair sektörel görüşler, AB'ye aktarılacak.
Ayrıca Türkiye'de kurulacak Emisyon Ticaret Sistemi ile uyumlu Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması oluşturulmasına yönelik çalışmalar yapılacak. Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması kurulmasına yönelik mevzuat altyapısı oluşturulacak ve ilgili mekanizma çerçevesine alınabilecek potansiyel ürün grupları belirlenecek. Gönüllü karbon piyasalarının geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılacak. Bu doğrultuda, gönüllü karbon kredisi projelerinin üretimi için yüksek potansiyelli sektörler tespit edilecek ve desteklenecek. Kurulması planlanan ulusal karbon kredilendirme sistemine katılım için bilinçlendirme faaliyetleri yürütülecek.
Yeşil OSB kriterleri güncellenecek
Türkiye'de sanayinin yeşil dönüşümünün ve döngüsel ekonominin geliştirilmesi de önceliklendiriliyor. Bu kapsamda, "gıda, balıkçılık ve tarım", "konut ve inşaat", "tüketici ürünleri imalatı" ile "turizm", "plastik", "otomotiv", "tekstil" özelinde, sektörlere ilişkin Ulusal Sürdürülebilir Tüketim ve Üretim Eylem Planı hazırlanacak.
Yeşil Organize Sanayi Bölgesi (OSB) ve Yeşil Endüstri Bölgesi Sertifikasyon sistemi yaygınlaştırılacak ve Yeşil OSB kriterleri güncellenecek.
Atıkların dış ticaretini etkileyecek teknik düzenlemelere ilişkin politikalar geliştirilmesi için Atık Ticareti Kurulu oluşturulacak ve atık tedariki güvenliği ile sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla eylem planı hazırlanacak. Öncelikli sektörlerde atık sonu kriterleri geliştirilecek, yenilenebilir enerji atıkları döngüsel ekonomiye kazandırılacak.
Öte yandan atık suların yeniden kullanımının geliştirilmesi amacıyla endüstriyel süreçler de dahil olmak üzere KOBİ'ler, su verimliliği ve su ayakizi azaltımı konularında bilgilendirilecek. Su verimliliği uygulamaları yaygınlaştırılacak, Su Verimliliği Bilgi Sistemi kurulacak. OSB'lerde arıtılmış atık suyun yeniden kullanımı için araştırma yapılacak.
Net sıfır teknolojilerine yönelik yol haritaları hazırlanacak
Yeşil dönüşümde ön plana çıkan teknolojilerin sanayiye transferi desteklenecek. Güneş, rüzgar ve nükleer enerji gibi net sıfır teknolojilerine yönelik yol haritaları hazırlanacak. İleri nükleer teknolojiler (küçük modüler ve dördüncü nesil reaktörler dahil) gibi stratejik düşük karbonlu enerji kaynaklarının, Türkiye'ye transferi ve güvenli şekilde konuşlandırılmasına yönelik çalışmalar yapılacak.
Cam, seramik, kimyasallar ve döküm gibi emisyon yoğun imalat sanayi sektörlerinde sera gazı salımının azaltılmasını destekleyecek yol haritası belirlenecek.
Türkiye'nin, AB Dijital Ürün Pasaportu veri tabanına erişiminin sağlanması için müzakerelerde bulunulacak ve Dijital Ürün Pasaportu Uyum Yol Haritası hazırlanacak.