Prof.Dr.i.Hamit Hancı
Ülkemizin de asil üye olarak bağlı bulunduğu Avrupa Birliği Uyuşturucu Ajansı (EUDA/European Union Drugs Agency) , merkezi Portekiz'in Lizbon kentinde bulunan bir Avrupa Birliği ajansıdır . 27 AB ülkesiyle Norveç ve Türkiye’de Ajansa üyedir.
Ajans, bağımsız bilimsel araştırmanın "Avrupa'nın uyuşturucu sorunlarının doğasını anlamasına ve bunlara daha iyi yanıt vermesine yardımcı olacak hayati bir kaynak" olduğu ilkesi üzerine kurulmuş durumda
Bu ajans her yıl üye ülkelerinden uyuşturucunun her yönüyle ilgili rapor ister (Yakalama, Tedavi, Ölüm Oranları v.b). Bunları birleştirerek bir AB raporu yayımlar.
Ülkemiz 2026 raporunu dün (16 Eylül 2026) topluma açık olarak yayımladı. Yalnız şunu belirtelim her rapor bir yıl öncesinin verilerini içerdiği için , aslında bu veriler 2025 yılına ait
Biz bu rapordaki uyuşturucuya bağlı ölümleri inceledik.
Rapora göre, Doğrudan madde bağlantılı ölümler (MBÖ), yasa dışı narkotik maddelerin (afyon ve türevleri, kokain, esrar, amfetamin ve türevleri, halüsinojenler ve psikoaktif maddeler) bir ya da birkaçının, bazılarında alkol ve/veya psikoaktif ilaçlarla birlikte alınmasından kaynaklanarak gerçekleşen veya aynı nedenle gelişen koma durumu sonrası hastanede gerçekleşen ölümler dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Yani burada ölüm sebebi tam olarak madde kullanımıdır.
Bir anti parantez (Fransızca "entre parentheses" ifadesinin okunuşudur ve tam karşılığı "parantez içinde" demektir. "Söz arasında", "sırası gelmişken" gibi anlamlarda kullanılır): Eskiden raporlarda mevcut olup uzun süredir yer almayan Dolaylı Madde Bağlantılı Ölümler (DMBÖ) ise, otopside alınan örneklerinde bu maddelerden toksik/zehirli olmayan miktarlarda herhangi bir veya birkaçının varlığı saptanmış, ancak ölüm nedeni madde intoksikasyonu olmayan tüm olguları ifade etmektedir. Yani olgular ateşli silah yaralanması, trafik kazası, kalp-damar hastalığı, kesici-delici alet yaralanması ve asfiksi nedenlerle ölmüş yapılan incelemelerde kan ya da dokularında uyuşturucu saptanmıştır. Örneğin Türkiye’de 2011 yılında 105’i doğrudan, 260’ı dolaylı olmak üzere toplam 365 madde bağlantılı ölüm olayı meydana gelmiştir.
Adli Tıp Kurumu 2025 yılına ait Madde Bağlantılı Ölüm (DMBÖ) sayılarını Ağustos 2026 tarihinde tamamlayarak Emniyet Genel Müdürlüğüne iletmiştir
Şimdi korkutucu sayılar başlıyor.
Türkiye Uyuşturucu Raporlarını İncelediğimizde;
2011 yılındaki 105 doğrudan MBÖ olayı, 2012 yılında %54,3 artış göstererek 162’ye yükselmiştir.
2013 yılında 232 olan doğrudan MBÖ ün,
2017 yılında %306 artışla 947 ölüm olduğunu görüyoruz.
2018 de…… 657
2019 da……342
2020 de ……314
2021 de ……270
2022 de …. 246
2018 yılından itibaren madde bağlantılı ölümler düşüşe geçmiş ve düşüş trendi 2022 yılına kadar devam etmiş.
Ama esas sorun şimdi başlıyor.
2023 de artış başlıyor. 300 ölüm… %22 artış.
2024 artış devam ediyor 427 ölüm. %42,3 artış. (2025 Raporu)
Veee 2025 yılı (2026 Raporu)
2025 yılında 557 doğrudan madde bağlantılı ölüm meydana gelmiş. Geçen yıla göre %30,4 artış.
2025 yılı ölümlerin %95,2’si (530 kişi ) erkek,
%44,3 (247 olgu) çoklu madde kullanımından kaynaklanmış.
Yaş ortalaması 35,9
Ölümlerin en yaşlısı 76 yaşında ( tekil bonzai kullanımı)
Sentetik Kannabinoid (Bonzai) ve Metamfetamin Kaynaklı Madde Bağlantılı Ölümler
Doğrudan madde bağlantılı 557 ölümün 351’inde sentetik kannabinoid (Bonzai), 156’sında ise metamfetamine rastlandığı görülmekter.
2025 yılında çoklu madde kullanımına bağlı gerçekleşen 247 ölümün %63’ünde sentetik kannabinoid (Bonzai), %28’inde ise metamfetamin görülmüş.
Ayrıca, tekil madde kullanımına bağlı gerçekleşen MBÖ’lerin %9,4’ünde (29 ölüm) metamfetamin, %71,6’sı (222 ölüm) ise sentetik kannabinoid (Bonzai) kaynaklı.
Kullanıcılar, birden fazla maddeden daha fazla etki elde etmek ya da birincil maddenin etkilerini artırmak için çoklu maddenin kullanım eğilimine yönelmekte.
Rapora göre, Yeni nesil uyuşturucu maddelerin, düşük maliyeti, iletişim ve teknolojideki gelişmelere bağlı olarak kolay erişilebilir olması ve hızlı etki göstermesi nedeniyle özellikle uyuşturucu piyasalarına görünürlüğün arttığı ifade edilebilir. Bu durum daha çok sosyal öğrenimle yayılan ve ciddi sağlık problemleri ile ani ölümlere yol açabilen uyuşturucu sorununa yönelik mücadelenin multidisipliner bir yaklaşımla yürütülmesini zorunlu hale getirmektedir.
Görüldüğü gibi 2025 yılında Madde Bağlantılı Ölüm sayısı önceki yıllara göre ciddi artış göstermiştir.
Rapor bunu sadece madde kullanım yaygınlığının değil, madde türlerinin tehlike düzeylerinin de değiştiğinin işaretçisi olarak ele almaktadır.
En önemli kısım ise bu..
Bakın bu ölümlere Dolaylı Madde Bağımlılığı Ölümleri dahil değil.
!!! TUBİM ve Avrupa Birliği Raporlarında
Dolaylı Madde Bağlantılı
Sigaraya Bağlı
Alkole Bağlı
Uçucu ve Çözücülere Bağlı Ölümler Yer Almamakta.
Bunları da ele alırsak nereye gidiyoruz sorusunu sormalıyız
Ölümlerin daha ne kadar artmasını bekliyoruz?