Türkiye ile Suudi Arabistan arasında savunma sanayisi alanında atılan ortak adımlar hız kazanırken, iki ülkenin askeri ve teknolojik işbirliği uluslararası basında da tartışılmaya devam ediyor. Almanya'nın kamu yayıncısı Deutsche Welle'ye konuk olan emekli Suudi Tümgeneral Dr. Muhammed el-Kubeyban, sunucunun Türkiye'ye yönelik şüphe içeren sorularına verdiği yanıtlarla dikkat çekti.
TÜRKİYE, PAKİSTAN VE SUUDİ ARABİSTAN'DAN SAVUNMA İTTİFAKI
Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında ortak savunma amacıyla hazırlanan Mekke Savunma İttifakı'nın 7 Ağustos'ta Resmi Gazete'de yayımlanarak resmiyet kazanmasının ardından bölgedeki savunma işbirliği çalışmaları hızlandı. Cumhurbaşkanlığı Savunma Sanayii Başkanı Haluk Görgün, Türkiye ile Suudi Arabistan arasında savunma sanayisi işbirliğini geliştirmek amacıyla son üç yılda 75'i aşkın toplantı gerçekleştirildiğini açıkladı. Türkiye'nin özellikle son 20 yılda savunma sanayisinde büyük bir tecrübe kazandığını belirten Görgün, bu birikimin dost ve müttefik ülkelerle paylaşılması amacıyla farklı seviyelerde görüşmeler yürütüldüğünü ifade etti.
"TEDARİK ZİNCİRİNE YAYILAN BİR İŞBİRLİĞİ HEDEFLİYORUZ"
Türkiye-Suudi Arabistan Savunma Sanayii Günleri kapsamında İstanbul'da düzenlenen etkinlikte konuşan ROKETSAN Genel Müdürü ve SAHA İstanbul Başkan Yardımcısı Murat İkinci, iki ülke arasında ortak üretim ve teknoloji transferi konusunda önemli hedefler belirlendiğini belirtti. ROKETSAN'ın Suudi Arabistanlı savunma sanayisi kuruluşları NCMS ve SAMI ile işbirlikleri başlattığını anlatan İkinci, çalışmaların yalnızca büyük şirketlerle sınırlı kalmayacağını vurguladı. İkinci, "Uzun süredir de bu alanda işbirliklerimizi geliştirmeye çalışıyoruz ama sadece burada kendi aramızdaki işbirliği değil, bu alanda aslında KOBİ'lere yayılan, tedarik zincirine yayılan bir işbirliğini hedeflemekteyiz." dedi.
"ŞANTAJ YAPMAYACAK GÜVENİLİR ORTAK TÜRKİYE"
Alman televizyonu Deutsche Welle'deki programa katılan emekli Suudi Tümgeneral Dr. Muhammed el-Kubeyban ise Türkiye ile yürütülen savunma sanayisi işbirliğine ilişkin soruları yanıtladı. Suudi Arabistan'ın savunma sanayisinde kendi üretim ve geliştirme faaliyetlerini başlattığını ancak bu süreçte güvenilir bir ortağa ihtiyaç duyduğunu belirten Kubeyban, Türkiye'nin tercih edilmesinin nedenini açık sözlerle anlattı. Kubeyban, "Suudi yönetiminin birlikte çalışmak üzere güvenilir ve kendisine şantaj yapmayacak bir ortak olarak belirlediği ülke hangisi? Türkiye." ifadelerini kullandı.
AKINCI SORUSUNA NET YANIT
Programın sunucusu, Suudi Arabistan'da olası bir AKINCI üretiminde ülkenin bağımsız karar alıp alamayacağını ve teknolojik sırların Türkiye'nin kontrolünde kalıp kalmayacağını sordu. Bu soruya yanıt veren Kubeyban, İstanbul'da düzenlenen son Savunma Sanayii Fuarı'nda 100'den fazla Türk şirketiyle anlaşmaya varıldığını hatırlattı. Askeri sözleşmelerde teknoloji transferinin temel unsurlardan biri olduğunu vurgulayan Suudi general, Türkiye ile yapılan anlaşmaların yalnızca ürün satın almaya dayanmadığını, teknolojik kapasitenin geliştirilmesini de kapsadığını anlattı.
"TÜRKİYE BANA TEKNOLOJİSİNİ VERECEK"
Savunma sanayisinde stratejik ortaklıkların önemine dikkat çeken Kubeyban, teknoloji transferinin Suudi Arabistan'ın gelecekteki üretim kapasitesini artıracağını belirtti. Kubeyban, şu ifadeleri kullandı: "Şimdi meselenin özüne gelelim. Türkiye bana teknolojisini verecek ve ben de bu teknolojiyi geliştiren, destekleyen taraf olacağım. Hatta belki bir noktadan sonra Türkiye'ye ihtiyaç duymayacağım. Bu, üzerinde durulması gereken temel bir soru."
Veliaht Prens Muhammed bin Selman'ın Savunma Bakanlığı döneminde gündeme getirdiği ve bugün Prens Halid tarafından sürdürülen hedeflere de değinen Kubeyban, savunma anlaşmalarından azami fayda sağlanmasının amaçlandığını vurguladı. Suudi Arabistan'ın en azından 2030 yılına kadar bu alanda önemli ilerleme kaydetmesinin beklendiğini ifade etti.
"İHA'LAR SAVAŞLARIN SEYRİNİ DEĞİŞTİRDİ"
Suudi Arabistan'ın savunma sanayisinde yüzde 100 yerlilik hedeflediğini belirten Kubeyban, askeri teknolojilerin sürekli gelişim ve deneyim gerektirdiğini vurguladı. Özellikle insansız hava araçlarının modern savaşlarda belirleyici bir konuma geldiğini anlatan Kubeyban, İHA üretimi, elektronik sistemler ve çip teknolojilerinin günümüzdeki çatışmalarda büyük önem taşıdığını belirtti. Bu teknolojilerin savaşların seyrini ve ülkeler arasındaki güç dengelerini değiştirdiğini belirten Kubeyban, Mekke Savunma İttifakı kapsamında söz konusu alanlarda yeni çalışmaların gündeme geleceğini ifade etti. İttifakın savunma amacıyla kurulduğunu belirten Suudi general, yapılacak işbirliklerinin Suudi Arabistan'daki şirketlerin teknolojik kapasitesini de artıracağını kaydetti.
"TÜRKİYE VE SUUDİ ARABİSTAN SORUMLULUĞU PAYLAŞMALI"
İki ülke arasındaki askeri işbirliğinin daha ileri taşınması gerektiğini belirten Kubeyban, Türkiye'nin hem tecrübe hem de finansal imkânlar bakımından güçlü bir konumda bulunduğunu söyledi.
Suudi Arabistan'ın da savunma sanayisinde önemli bir irade ortaya koyduğunu ifade eden Kubeyban, askeri anlaşmalarda şirketlerin ortak hareket etmesi ve sorumluluğun iki ülke firmaları arasında eşit şekilde paylaşılması gerektiğini vurguladı. İşbirliğinin önündeki en önemli engellerden birinin bürokrasi olduğunu belirten Kubeyban, bilgi ve tecrübe paylaşımının hızlandırılmasını istedi. Suudi general, savunma sanayisindeki ortak çalışmaların daha verimli yürütülebilmesi için gizlilik kısıtlamalarının kaldırılmasının acil bir ihtiyaç olduğunu dile getirdi.
SUNUCUNUN GÜÇ DENGESİ SORUSUNA DA CEVAP VERDİ
DW sunucusu, savunma teknolojilerindeki gizlilik kısıtlamalarının kaldırılmasının teknolojiyi paylaşan tarafı dezavantajlı duruma düşürebileceğini ve bölgedeki güç dengelerini değiştirebileceğini gündeme getirdi. Bu değerlendirmeye yanıt veren Kubeyban, Türkiye'nin söz konusu savunma ittifakının bir parçası olduğunu ve kendisinin de çeşitli tehditlerle karşı karşıya bulunduğunu hatırlattı. Suudi Arabistan'da kurulacak fabrikaların iki ülke açısından önemli fırsatlar yaratacağını belirten Kubeyban, araştırma ve geliştirme merkezlerinin savunma sanayisindeki rolüne dikkat çekti.
Kubeyban, "Ayrıca Türkiye'de iki gün içerisinde gerçekleştirilen anlaşmalar arasında yapay zeka uygulamalarına ilişkin çalışmalar da bulunuyor. Bu tür teknolojilerin geliştirilmesi için araştırma merkezlerine ihtiyaç var. Biz de Suudi Arabistan olarak bu merkezlere ve gerekli altyapıya sahibiz." ifadelerini kullandı.