Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı (TÜYEK) Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığı'nın ilk yayını olarak hazırlanan tıpkı basım eserin tanıtım toplantısı Atatürk Kültür Merkezi'nde gerçekleştirildi.
Sanat dünyası ve akademik çevreler için başvuru kaynağı niteliği taşıyan eserin katılımcıların incelemesi için sergilendiği program, Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Emin Maşalı'nın Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başladı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, programda yaptığı konuşmada Şevki Efendi'nin tarihçiler ve büyük hattatlar tarafından Osmanlı hat sanatında, sülüs ve nesih hatlarının zirvesi kabul edildiğini söyledi.
Şevki Efendi'nin Mushaf yazımında kendisinden sonraki hattatları derinden etkilediğini ifade eden Ersoy, "Biz, Şevki Efendi'nin yazmış olduğu 25 Mushaf arasından 1878'de yazdığı Mushaf'ı seçerek basımını yaptık. Zira bu Mushaf yine alanın uzmanları tarafından mükemmelliğe örnek gösterilmekte, büyük sanatkarın nesih hattında ve hat tarihindeki konumunun şahidi olarak değerlendirilmektedir. Sultan Mehmed Reşad'ın şehzadeliğinde hocasına yazdırdığı Mushaf'ın müzehhibi ise yine dönemin önde gelen sanatkarlarından Hüseyin Hüsnü Efendi'dir." dedi.
"Mushaf'ın basılacağı haberi heyecan vesilesi oldu"
Şevki Efendi gibi sahasında çığır açan bir sanatkarın bugüne kadar bir tane eserinin dahi basılmamış olmasını ciddi bir eksiklik olarak gördüklerini vurgulayan Ersoy, şunları kaydetti:
"Bunu gidermek adına çalışmalarımızı başlattık. Bu sadece bizim değil, hemen her hattatın ve önde gelen hat uzmanının bir beklentisi, arzusuydu. Öyle ki TÜYEK Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığımız tarafından Şevki Efendi Mushafı'nın basılacağı haberi ciddi bir heyecan vesilesi olmuş, aldığımız geri dönüşler duyulan memnuniyet bizlerin de şevkini ve gayretini beslemiştir. Çalışmamızın her aşamasında son kararın, Mushaf'ı yayına hazırlayan ve günümüzde hat sanatımızın dünyadaki en önde gelen temsilcilerinden olan Mehmet Özçay tarafından verildiğini vurgulamak isterim. Zira bu çalışmanın sancaktarı da odur. Hocamız, 2013'ün Ocak ayında Topkapı Sarayı'nda bir hafta boyunca tarama yaparak bu yolu açmış, bugüne ulaşana kadar her menzilde emek sarf etmiştir. Çok şükür ehil ellerin bu emeğini, bu hasretini vuslata dönüştürmek bugüne nasip olmuştur."
Bakan Ersoy, bir Mushaf basmanın manevi hassasiyetiyle ve özenle çalıştıklarının altını çizerek, "En gelişmiş baskı tekniklerini kullandık, kağıdından cildine, kutusuna ve rengine varıncaya kadar kaliteden, estetik ve zarafetten ödün vermedik." şeklinde konuştu.
"Başkanlığımızın neşrettiği ilk eser olarak tarihe geçmiştir"
Arzu edilen baskı kalitesini yakalamak için titizlik gösterdiklerini belirten Ersoy, "Bu Mushaf sadece hattatı ve hattıyla değil, tezhibi ve cildi ile de muhteşem bir sanat eseridir. TÜYEK Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığı, bu neşriyle yaklaşık 150 senelik özlemi sonlandırmış, Şevki Efendi'ye olan vefa borcumuzun bir nebze olsun ödenmesine vesile olmuştur. Şevki Efendi'yi ve onun şahsında Türk milletinin milli ve manevi benliğini yaşatmak uğruna sanatını, ilmini, ömrünü vakfetmiş, eserler ve hizmetler üretmiş cümle geçmişlerimizi rahmetle, şükranla yad ediyorum. Bu çalışma aynı zamanda TÜYEK Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığımızın neşrettiği ilk eser olarak da tarihe geçmiştir." değerlendirmesinde bulundu.
Mehmet Nuri Ersoy, TÜYEK Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığı'nın Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın talimatlarıyla kurulduğunu hatırlatarak şunları söyledi:
"2010'da Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı'nı kurarak yazma eserler tarihinin en önemli kurumsal dönüşümünü ve yazmalarımızın himayesini de sağlamış olan Cumhurbaşkanımız, ortaya koydukları ilgi ve iradeyle Mushaflar tarihinde de büyük bir dönüm noktasının kapılarını açmıştır. Bundan sonra iş bizlere ve Başkanlığımıza düşmektedir. TÜYEK, tecrübesi, barındırdığı uzmanlık ve teknolojik imkanlarla bu sorumluluğu da hakkıyla omuzlayacaktır."
"Çekirdek bir ilim heyeti oluşturduk"
TÜYEK Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığı'nın da belirlenen program ve planlar doğrultusunda çalışmalarına başladığı bilgisini veren Ersoy, "Bu alanın önde gelen uzmanlarından Prof. Dr. Mehmet Emin Maşalı hocamızın başkanlığında, Diyanet İşleri Başkan Yardımcımız Hafız Osman Şahin ile değerli Hocamız Hattat Mehmet Özçay'ın da yer aldığı çekirdek bir ilim heyeti oluşturduk. Başkanlığımız, TÜYEK'in yazma eserler konusundaki tecrübesini arkasına alarak, ülkemizdeki ve dünyadaki ilgili kurum ve kişilerin katkısıyla önemli hizmetlere imza atacaktır." görüşünü paylaştı.
Mushafların listeleme ve kataloglama çalışmalarının sürdüğünü, uluslararası sempozyum ve seminerlerlerle ilgili de planlamalar yapıldığını aktaran Ersoy, "İnşallah Yazma Mushaflar ve Mushaflar tarihiyle ilgili uluslararası sempozyumumuzu da 12-13 Kasım 2026'da İstanbul'da gerçekleştireceğiz. Bakanlık olarak yazma eserler ve Mushaflar tarihi konusunda Diyanet İşleri Başkanlığımızın, üniversite ve hocalarımızın her türlü teklifine açık olduğumuzu da buradan bir kez daha belirtmekte fayda görüyorum. Bütün imkanlarımızla iş birliğine hazırız." diye konuştu.
"İstanbul'da güzel bir ana şahitlik ediyoruz"
İstanbul Valisi Davut Gül, "İstanbul'da güzel bir ana şahitlik ediyoruz. Emeği geçen herkesten Allah razı olsun. Daha da önemlisi bugün bu güzelliği görmeye gelen, şahitlik eden her birinize ayrı ayrı teşekkür ediyorum." dedi.
İlgililerin gayretiyle bu çalışmaların daha da artması gerektiğine işaret eden Gül, "İstanbul'umuza bu anlamda değer kazandıran herkese tekrardan teşekkür ediyorum. Hayırlı uğurlu olmasını diliyorum." şeklinde konuştu.
"TÜYEK sahip olduğu yazma eserlerle önemli bir kurum"
Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanı Dr. Coşkun Yılmaz, Batıda Mushaflar tarihinin ve Kur'an-ı Kerim tarihi ile ilgili araştırmaların oryantalizmin en temel meselelerinden birisi olduğunu, Türkiye'de ve İslam dünyasında ise bu konuda araştırmaların daha sonra başladığını söyledi.
Yazma Mushaflar Dairesi Başkanlığı'nın kuruluş amacına ve hedeflerine dikkati çeken Yılmaz, "Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, sahip olduğu yazma eser bilgisi, literatürü ve uzmanlığıyla önemli bir kurum. Yeni uzmanlarla da bunu destekleyeceğiz." dedi.
Süheyl Ünver'in defterlerinin, şahsi dosyalarının ve yazı takımının da Başkanlık'ta bulunduğunu dile getiren Yılmaz, çalışmanın Şevki Efendi'nin torunu olan Süheyl Ünver'in vefatının 40. yılına yetişmiş olmasının da güzel bir tevafuk olduğunu söyledi.
"Nesih hattı Şevki Efendi'yle zirveye ulaşıyor"
Hattat Mehmet Özçay ise bir Mushaf-ı Şerif'in tanıtım toplantısına bu kadar büyük ilgi gösterilmesinden memnuniyet duyduğunu belirterek "Eski Türkiye'de bunu görmek imkansızdı. O bakımdan sizlere ne kadar teşekkür etsem azdır." dedi.
Osmanlı hat sanatında, Osmanlı hat ekolünü kuran Şeyh Hamdullah'tan sonra, Mushaflar'ın nesih hattıyla yazılmaya başlandığını belirten Özçay, "Mushaf yazma geleneğinin büyük üstadları Hafız Osman ile ondan sonra gelenler ve nihayetinde nesih hattı Şevki Efendi'yle zirveye ulaşıyor. Nesih harflerini en güzel şekliyle Şevki Efendi yazmıştır. Ondan sonra da hep üstadlar ve bilhassa günümüzde İslam dünyasındaki hattatlar, Şevki Efendi'nin yazısını örnek alırlar." ifadesini kullandı.
Hattat Özçay, 25 Mushaf yazan Şevki Efendi'nin bugüne kadar bir Mushafının dahi neşredilmemesinin çok büyük bir eksiklik olduğunu, bu konuda 2013'te başlattıkları çalışmanın yıllar sürdüğünü söyledi.
Diyanet İşleri Başkanlığı ile koordineli olarak Mushaf'ın bütün imla hatalarının bilgisayarda tashih edildiğini ve sonrasında yıllarca beklediğini aktaran usta sanatçı, "En son Coşkun Yılmaz Bey TÜYEK'in başına geldikten sonra teklifimizi uygun gördü hemen mushafın baskısına başlandı. Cenab-ı Hak bize bu güzel günleri gösterdiği için hamdolsun. Hat camiasına, sanat camiasına hayırlı olsun." değerlendirmesinde bulundu.
Konuşmalarının ardından Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy'a TÜYEK Başkanı Coşkun Yılmaz ile Hattat Mehmet Özçay tarafından Şevki Efendi Mushafı takdim edildi.
Sonrasında Bakan Ersoy ile programa katılan yetkililer ve sanatçılar sahnede hatıra fotoğrafı çektirdi.
Muhabir: Ahmet Esad Şani