Saraybosna'nın merkezinde yer alan ve "Markale" olarak bilinen pazar yerinde sivil vatandaşlar alışveriş yaparken şehri kuşatan Sırplar tarafından bomba atıldı. Saldırıda 68 kişi hayatını kaybederken, 144 kişi de yaralandı.
Modern tarihin en acı dolu savaşlarından birine sahne olan Bosna Hersek'in başkentine Sırp güçleri tarafından 5 Nisan 1992'de ilk barikatlar kuruldu. 6 Nisan'da ise ilk bombanın atıldığı Saraybosna, 1425 gün kuşatma altında kaldı.
Balkanlar'ın en güzel şehirlerinden biri olarak bilinen ve adına şiirler, şarkılar yazılan Saraybosna, 29 Şubat 1996'ya kadar Sırp saldırıları ve kuşatma altında kaldı.
Kuşatma boyunca Sırplar şehirde canlı veya cansız hedef olarak gördükleri birçok yeri bombaladı. Kente hakim tepelere, yüksek binalara konuşlanan Sırp keskin nişancılar, özellikle normal hayatına devam eden kadın, çocuk ve yaşlıları hedef aldı.
Sırplar, sivillerin üzerine kimi zaman ekmek kuyruğunda kimi zaman pazarda alışveriş yaparken havan topu attı.
Saraybosna'da, 5 Şubat 1994'te günlük alışverişini yapan vatandaşların üzerine havan topu atıldı. Markale'de düzenlenen ve ilk "pazar yeri katliamı" olarak bilinen bu saldırıda, 68 kişi öldü ve 144 kişi de yaralandı. Aynı noktaya 28 Ağustos 1995'te düzenlenen ikinci saldırıda ise 43 sivil öldü, 84 kişi yaralandı.
Pazar yeri katliamları, Bosna Savaşı'nda sivillerin doğrudan hedef alındığı ve dünya kamuoyu tarafından en çok bilinen saldırılar olarak tarihe geçti.
Savaşın ardından şehirde en çok ziyaret edilen noktalardan biri oldu
Bosna Savaşı boyunca Saraybosna sakinleri, 1425 gün süren kuşatma sırasında keskin nişancı ateşi, topçu atışları, gıda ve su kıtlığı ile karşı karşıya kaldı. Pazara gitmek, su taşımak ya da ekmek almak gibi en temel ihtiyaçlar dahi öldürülme riski taşıyan faaliyetlere dönüştü.
Pazar yeri katliamları, uzun kuşatmanın siviller üzerindeki yıkıcı etkisini sembolize eden olaylardan biri olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, saldırının özellikle kalabalık bir pazar yerinde düzenlenmesinin, siviller arasında korku ve panik yaratmayı amaçlayan bilinçli bir tercih olduğunu vurguluyor.
İlk saldırının üzerinden 32 yıl geçmesine rağmen, pazarda bulunan anı levhaları ve işaretlemeler, burada yaşananların unutulmaması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla korunuyor.
Katliam, Bosna Savaşı'nın uluslararası kamuoyunda daha geniş yankı bulmasında ve NATO'nun daha aktif rol almasına giden süreçte de önemli bir kırılma noktası olarak görülüyor.
Şehirde en çok ziyaret edilen noktalardan biri olan Markale'de, her yıl 5 Şubat tarihinde kurbanlar için devlet düzeyinde anma törenleri yapılıyor.
Pazar yeri katliamının sorumlularından bazıları hapse mahkum edildi
Lahey'deki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), pazar yerine yapılan saldırıların Sırp birliklerince gerçekleştirildiğini kanıtlarla ortaya koyarken, katliamın sorumlularından Bosnalı Sırp komutan Dragomir Milosevic 29 yıl hapse mahkum edildi.
Saraybosna'nın kuşatılması ve kuşatma boyunca işlenen insanlığa karşı suçlar nedeniyle Lahey'de yargılanan eski Sırp komutanlardan Stanislav Galic de müebbet hapis cezasına çarptırıldı.
Ülkedeki savaşta, Saraybosna'da 1601'i çocuk, 11 bin 541 sivil hayatını kaybetti.
Muhabir: İsmail Özdemir