Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) Ortadoğu’daki savaşın ekonomik etkileri üzerine yeni bir rapor yayınladı.
“Ortadoğu’daki çatışmanın potansiyel ekonomik etkisi” başlıklı raporda bölgedeki gerilimin enerji ve gübre fiyatlarındaki artış, ticaret ve turizm akışlarındaki aksaklık, finansman koşullarındaki sıkılaşma yoluyla ekonomik büyümeyi baskılayacağı uyarısı yer aldı.
İŞTE OLASI SONUÇLAR
Rapora göre savaşın küresel ekonomiye etkileri şu başlıklar altında yoğunlaşıyor;
“Basra Körfezi’ndeki üretim ve taş?mac?l?k hatlar?nda ya?anan aksakl?klar nedeniyle enerji fiyatlar? keskin ?ekilde y?kseldi. Petrol ve do?algaz fiyatlar? tarihsel zirvelerin alt?nda kalmaya devam etse de aksakl?klar?n s?rmesi halinde fiyatlar daha da artabilir.
ımacılık hatlarında yaşanan aksaklıklar nedeniyle enerji fiyatları keskin şekilde yükseldi. Petrol ve doğalgaz fiyatları tarihsel zirvelerin altında kalmaya devam etse de aksaklıkların sürmesi halinde fiyatlar daha da artabilir.
Petrolün varil fiyatının uzun süre 100 doların üzerinde kalması, kimyasallar ve metallerde tedarik zinciri aksaklıklarının devam etmesi halinde, küresel ekonomik büyüme en az yüzde 0.4 puan azalabilir ve enflasyon ise yüzde 1.5 puanın üzerinde artabilir.
Bu senaryoda, EBRD’nin faaliyet gösterdiği bölgelerdeki ekonomik büyüme de yüzde 0.4 puana kadar aşağı yönlü revize edilebilir.
GIDA VE TURİZM
Gerilimin etkileri, tarımsal girdiler ve sanayi tedarik zincirlerinde de hissediliyor. Küresel gübre hammaddesi ticaretinin önemli bir bölümü Hürmüz Boğazı’ndan geçiyor. Bu durum gıda fiyatlarının artma riskini yükseltiyor. Körfez ticaret yollarındaki aksaklıklar, alüminyum, kükürt, helyum, petrokimyasallar ve plastikler gibi kritik girdileri de etkileyerek küresel enflasyonist baskıları artırabilir.
Körfez İşbirliği Konseyi (GCC) ile ticaret, EBRD bölgelerindeki birçok ekonomi için önemliyken, İran ile doğrudan ticaret sınırlı düzeyde kalıyor. Irak gibi Hürmüz Boğazı üzerinden ihracata bağımlı ekonomiler özel zorluklarla karşılaşabilir ancak bu ülkelerde buğday gibi temel emtialara ilişkin mevcut stoklar belirli bir tampon sağlıyor.
Ortadoğu’da turizme bağımlı ekonomilerde ziyaretçi sayılarının düşmesi bekleniyor.
Gerilim ülke ekonomilerinde finansal koşulların sıkılaşmasına yol açıyor. Bazı ekonomilerden sermaye çıkışları şu ana kadar yönetilebilir düzeyde kaldı ama küresel finansal koşulların daha da bozulması halinde sermaye çıkışları daha da hızlanabilir.”
ETKİLER SAVAŞ SONRASI DA DEVAM EDEBİLİR
EBRD Başekonomisti Beata Javorcik rapordaki değerlendirmesinde Ortadoğu’daki gerilimin, jeopolitik şokların enerji piyasaları, tedarik zincirleri ve finansal koşullar üzerinden ne kadar hızlı yayılabildiğini gösterdiğini belirtti. Enerji fiyatlarındaki artışın, Avrupa imalat sektörü için zaten zorlu olan bir dönemde gerçekleştiğini aktaran Javorcik, “Çatışmanın daha geniş etkilerinin, Orta Avrupa’da yüksek savunma harcamaları ve güney ile doğu Akdeniz ile Sahraaltı Afrika’da yüksek borç servis maliyetleri nedeniyle zaten zorlanan kamu bütçeleri üzerinde ek baskı yaratması muhtemel. Çatışmanın etkileri, çatışma sona erdikten sonra da devam edebilir” ifadelerini kullandı.