Prof.Dr.Toğrul İsmayıl
14 Nisan 2026’da Rusya Devlet Duması’ndan geçen o yasa tasarısı, sadece hukuki bir metin değil; uluslararası sistemin tabutuna çakılan son çivilerden biridir. Savunma Bakanlığı tarafından hazırlanan ve ilk okumada kabul edilen bu düzenleme, Rus Silahlı Kuvvetleri’ne (VS) tek bir görev veriyor: Dünyanın neresinde olursa olsun, yabancı mahkemelerce tutuklanan veya yargılanan Rus vatandaşlarını "askeri güç kullanarak" kurtarmak.
Bu, artık "not ediyoruz" veya "kınıyoruz" döneminin bittiğinin, Moskova’nın diplomasi masasını devirip yerine AK-47’yi koyduğunun resmi ilanıdır. Peki, bu "eksteritoryal koruma" kılıfı altında bizi neler bekliyor?
Egemenliğin İhlali, Kaosun Yasallaşması
Uluslararası hukukta bir devletin yargı kararı, o devletin egemenlik hakkıdır. Rusya’nın bu hamlesi, başka bir ülkenin mahkeme salonunu savaş alanı ilan etme yetkisini kendine tanımasıdır. Bu sadece bir yasa değil, bir "gri bölge" savaşı ilanıdır. Yarın bir Rus casusu Polonya’da, bir "gölge filo" kaptanı Danimarka Boğazı’nda veya bir savaş suçlusu Lahey’de gözaltına alındığında, Moskova’nın "operasyonel kurtarma" timlerini göndermesinin önündeki iç hukuk engeli kalkmıştır.
Namlunun Ucundaki Coğrafyalar
Bu yasanın en sert rüzgarları şüphesiz belirli bölgelerde esecek:
-Baltık ve Doğu Avrupa: NATO’nun kıyısındaki Estonya, Letonya ve Litvanya artık çok daha tehlikeli bir yer. Rus azınlıkların yoğun olduğu bu bölgelerde, yerel mahkemelerin vereceği basit bir karar bile Rus özel kuvvetlerinin sızma operasyonu için "yasal" bir gerekçe sayılacak. Bu, NATO’nun 5. Maddesi ile Rus mermilerinin karşı karşıya gelmesi, yani III. Dünya Savaşı senaryosunun piminin çekilmesidir.
-Kritik Boğazlar ve Denizler: Yaptırımları delmek için dünyayı dolaşan Rus "gölge filosu" artık Rus donanmasının koruması altında. Bir tankerin alıkonulması, açık denizlerde bir deniz çatışmasını tetikleyebilir.
-Eski Sovyet Hinterlandı: Moldova, Gürcistan ve Ermenistan gibi Batı ile Rusya arasında denge arayan ülkeler için bu yasa, yargı bağımsızlığının üzerine doğrultulmuş bir silahtır. Moskova, bu ülkelere "Vatandaşımı yargılarsan, ordumu karşında bulursun" mesajını net bir şekilde veriyor.
Sonuç: Hukukun Bittiği Yer
Rusya, bu hamleyle kendi vatandaşlarını korumayı değil, "dokunulmaz" bir Rus pasaportu yaratarak küresel yargı sistemini felç etmeyi hedefliyor. Eğer bir devletin yargısı, askeri güç tehdidiyle askıya alınabiliyorsa, orada ne hukuktan ne de barıştan söz edilebilir.
Bu yasa, dünya başkentlerine gönderilmiş kısa ve net bir ültimatomdur: "Bizim kurallarımıza uymayan her mahkeme kararı, bizim için bir savaş sebebidir."
Şimdi asıl soru şu: Batı ve uluslararası toplum, mahkeme salonlarını korumak için tankları karşılamaya hazır mı? Yoksa bu yeni "askeri hukuk" düzenine boyun mu eğilecek? Görünen o ki, 2026 yılı diplomasinin sustuğu, mermilerin konuştuğu bir yıl olmaya daha sert şekilde devam edecek.