Adana’da uygulanan, suça sürüklenen çocuklara mentorluk ve sosyal temelli yaşam koçluğu modeli içeren ‘Yaşam Koçlarıyla Umut Yıldızı’ projesinin Türkiye’de yaygınlaştırılmasını öneren Prof. Miraç Burak Gönültaş, bu projeye dahil olan çocukların yüzde 85’inin yeniden suça karışmadığını açıkladı
Türkiye’de çocukların faili olduğu suçlar son dönemde büyük artış gösterdi. Çocuğun çocuğa şiddet uyguladığı, ölenin çocuk öldürenin çocuk olduğu cinayetler, suça sürüklenen çocukları gündemden düşürmüyor. TBMM Araştırma Komisyonu da giderek artan suça sürüklenen çocuklar sorununa yönelik çalışmalarını sürdürüyor. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Sosyal Hizmet Bölüm Başkanı Prof. Dr. Miraç Burak Gönültaş, önerileriyle Meclis Suça Sürüklenen Çocuklar Komisyonu’nda sunum yaptı.
Suça iten nedenler
Prof. Dr. Gönültaş, çocuk suçluluğunda ailenin önemli olduğunu, aileye bağlılık düştükçe okula bağlılığın düştüğünü, bu 2 faktörün çocuğun suça karışma düzeyini artırdığını söyledi. Çocuk suçluluğunun yeniden tanımlanması gerektiğini belirten Gönültaş, “Üç sacayağı üzerine kurulu yeni bir tanım yapılmalı. Birincisi, sosyalizasyon problemlerini ortaya koymalı; ikincisi, anti sosyal alanın etkisini ortaya koymalı; üçüncüsü de çocuk adalet sisteminin önemini ve yerini ortaya koymalı” dedi. Gönültaş, çocukta “sık yalan söyleme, otoriteyle, evde anne babayla, okulda öğretmen ve idareyle çatışma, okuldan ve evden kaçma, geç saatlere kadar dışarıda kalma ve madde kullanımı” gibi durumların “suç için staj yapma” ortamı sağladığına dikkat çekti. Çocuk suçluluğunun 16-18 yaşında daha çok yoğunlaştığını aktaran Gönültaş, bu yaş grubu çocukların başka suçlularla etkileşiminin hem onları suça sürüklediği hem de mağdur olma ihtimallerini artırdığını ifade etti.
Bire bir koçluk
Gönültaş, çocuk suçluluğuyla mücadele kapsamında ABD’de uygulanan Aile ve Gençlik Başarısı Programı’nın (FAYS)en başarılı program olarak değerlendirildiğini, bu programda şiddete ve suça karışan çocuklara bire bir koçluk hizmeti verildiğini söyledi. Gönültaş, Kanada’da uygulanan “Korkutarak Yola Getirme” projesiyle ise suça karışan çocukların yetişkin cezaevlerindeki ortamı görmelerinin sağlandığını ancak korkunun caydırıcılık etkisinin olmadığının görüldüğünü kaydetti. Gönültaş, Adana’da önce 120 çocukla başlanılan “Yaşam koçlarıyla umut yıldızı” projesinin Türkiye’de yaygınlaştırılmasını önererek, projeyi anlattı:
Polislere eğitim
“Çocukların yaş aralığı 16-18’di. Çok zor bir gruptu, birkaç suç işlemiş, içinde madde bağımlısı olan çocuklarımız da vardı. Ağırlıklı olarak mal varlığına yönelik suçlar vardı, terör suçları vardı. Diğer projelerde olmayan farklı bir şey vardı; yaşam koçları. Bu projede özellikle çocuk polisi arkadaşlarımızı ama toplum destekli polis arkadaşlarımızı her bir çocuğa yaşam koçu olarak belirledik. Bu personelimize yaşam koçluğu eğitimi verdik. Projeyi 105 çocukla bitirebildik, 15 çocuğumuz ayrıldı. Çocuklarımızdan 65’ini sivil toplum örgütleri ve özellikle meslek odaları vasıtasıyla işlere yerleştirdik. Proje bittikten sonra suç kayıtlarına yeniden baktık; sadece suça karışan çocuk sayısının 15 olduğunu, yüzde 85’inin suça karışmadığını gördük.”
‘Sosyal kontrolle takip edilmeli’
Çocuk suçluluğunu önlemeye yönelik mottosunu “evde anne, mahallede muhtar, hayatta mentor” olarak dile getirdiği “göz (sosyal kontrol)” modelini anlatan Gönültaş, “Çocuğun üzerinde sosyal kontrolü ne kadar artırabilsek evde anne, baba, mahallede bir büyük, akraba ya da muhtar, okulda öğretmen, hayatta mentor (yaşam koçu) kısacası çocuğu ne kadar takip eden kişi varsa antisosyal davranışın ortaya çıkma ihtimali o kadar azalıyor” dedi.
Şiddet yaşı eşitledi: Akran zorbalığı
Art arda gelen haberler, çocuklar ve gençler arasındaki şiddetin daha ağır sonuçlar doğurduğunu bir kez daha ortaya koyuyor. AVM’lerden sokaklara uzanan olaylarda akranlar kavgalarında yumruk, tekme dışında, bıçak en sık kullanılan silah oluyor...
AVM’de bıçaklı kavga
Ankara, Etimesgut’ta önceki gün akşam saatlerinde bir alışveriş merkezinde (AVM), 18 yaşından küçük iki grup, kız arkadaş meselesi nedeniyle tartıştı. Tartışma kavgaya dönüştü, kesici aletler ortaya çıktı, D.Ç. bıçakla M.E.B.’yi yaraladı. Yaralanan M.E.B., hastaneye sevk edildi. AVM’de yaşanan kavga cep telefonuyla kaydedildi. Polis, 18 yaşından küçük D.Ç., M.U. ile Ö.F.D. yakaladı. Bıçak dahil kesici aletlerin AVM’ye nasıl sokulduğu araştırılıyor.
Esnaf ayırdı
Karabük’te bir grup genç, akranları olan bir gence saldırdı. Mahallede kadın kuaförlüğü yapan bir esnaf duruma müdahale etmesiyle, darp edilen çocuk kurtarıldı. O anlar, olayın yaşandığı iş yerinin güvenlik kamerasına yansıdı.
Çocuk gaspçılar
Afyonkarahisar’da 5 Ocak’ta markete gelen yüzleri maskeli 2 kişiden biri, elindeki tabancayla iş yeri sahibini tehdit ederek, kasadaki paraları vermesini istedi. Bu sırada diğer şüpheliler, iş yeri sahibine biber gazı sıktı, silahla tehdit etti ve kasadaki 9 bin 500 lirayı gasp etti. Kaçan hırsızlar, polisin 1467 saatlik güvenlik kamerası izlemesiyle tespit edildi, Polisin gözaltına aldığı P.B.D. (17) ile S.A.O. (17) çocuk gaspçılar tutuklandı.
Aileye tehdide 3 tutuklama
İstanbul, Güngören’de öldürülen 2009 doğumlu Atlas Çağlayan’ın ailesine tehdit mesajları atan ve sosyal medya hesaplarından provokatif paylaşım yapan 6 kişi gözaltına alınmıştı. Provokatif paylaşımlarda bulunan 3 şüpheli tutuklama talebiyle sevk edildiği Sulh Ceza Hakimliği tarafından tutuklandı. Üç şüpheli ise savcılığın talimatıyla serbest bırakıldı.
Atlas’ın annesine “Oğlunuzun olayında bizimde parmağımız var. Bir şey yapmaya kalkarsanız hepiniz yanarsınız” mesajı atan S.T ile Y.T. adlı abla-kardeş ise dün Şanlıurfa’da gözaltına alındı. SEGBİS’le ifadeleri alınan şüpheli iki kardeş ifade işlemelerinin ardından tutuklanma talebiyle nöbetçi mahkemeye sevk edildi.Ferit Zengin ● HABER MERKEZİ
16 yaşında cezaevinde
Samsun’da bıçaklı kavgada yine çocuklar vardı. Bir fırının pastane kısmında oturan gençler, aynı masada oturan başka bir kişinin bıçaklı saldırısına uğradı. Kavgaya diğer masada oturanlar da dahil oldu, darp ve bıçaklama sonucu A.E.A. (17) ve B.K. (19) yaralandı. Yaralılar hastaneye kaldırıldı, gözaltına alınan E.K. (16) tutuklandı. Yine Samsun’da yaşanan başka bir olayda bir kişiyi bıçakla yaralayan 16 yaşındaki A.M.Ç’ye ev hapsi verildi.