Geçen hafta Orta Doğu'daki gelişmeler, ABD Merkez Bankası'nın (Fed) para politikasına ilişkin beklentiler ve teknoloji şirketlerinin kârlılığına yönelik öngörülerle karışık seyreden küresel piyasalarda, bu hafta başta ABD olmak üzere dünya genelinde açıklanacak enflasyon verileri yatırımcıların odağına yerleşti.
Cuma günü ise tahvil piyasasındaki satış baskısının azalması ve petrol fiyatlarındaki gerileme küresel pay piyasalarını destekledi.
DİZEL YAKIT TEDARİKİ KONUSUNDA ANLAŞMAYA VARILDI
ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile cuma günü yaptığı görüşmede, Rusya'nın ABD ve küresel piyasalara milyonlarca ton dizel yakıt tedarik etmesi konusunda mutabık kaldıklarını bildirdi.
ABD Hazine Bakanlığı, Rusya menşeli dizelin satışı, teslimi, gemiden boşaltılması ve ithalatı dahil ilgili işlemlere 7 Nisan 2027'ye kadar izin verdi. Rus hükümeti de ABD ile varılan mutabakat kapsamında dizel yakıt ihracatına yönelik yasağın kısmen kaldırıldığını duyurdu.
ATEŞKES SÜRECİ
Öte yandan Trump dün, Ukrayna ile Rusya arasında enerji altyapılarına saldırmama konusunda bir 'ateşkes sağlandığını' duyurdu.
Söz konusu gelişmelerin ardından aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı, yüzde 1,2 azalışla 103,4 dolar seviyesinde seyrediyor.
Hafta sonu İran destekli Husilerin Suudi Arabistan’ın Riyad ve Dammam havalimanları ile ülkenin doğusundaki iki enerji tesisini hedef alması, jeopolitik risklerin piyasalar üzerindeki etkisini sürdürdüğüne işaret ediyor. Bu gelişmeler, petrol fiyatlarına yönelik orta ve uzun vadeli risklerin sürebileceği endişelerini canlı tutuyor.
FİNANSAL KIRILGANLIK
ABD'de Columbus Day nedeniyle bugün tahvil piyasasında işlem görülmüyor. Öte yandan Fed'in yeni raporu, 2022-2025 döneminde ülkede ailelerin medyan geliri ve net servetinin arttığını, borsaya katılım oranının ise düştüğünü ortaya koydu.
Fed, her üç yılda bir gerçekleştirdiği ve Amerikalı ailelerin gelir, servet, varlık, borç ve finansal kırılganlık durumundaki değişimleri incelediği araştırmaya ilişkin "2022'den 2025'e ABD'de Ailelerin Mali Durumundaki Değişimler" başlıklı raporunu yayımladı.
JEOPOLİTİK GERİLİMLER VE ENFLASYON
Öte yandan Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası, jeopolitik gerilimlerin belirsizlikleri derinleştirdiği ve tırmanan enerji maliyetlerinin enflasyon baskılarını canlı tuttuğu bir konjonktürde, dünya ekonomisinin karşı karşıya kaldığı zorlukları yıllık toplantılarında değerlendirecek.
İkinci Dünya Savaşı sonrası yeniden şekillenen küresel finansal sistemde kurulan ve "Bretton Woods ikizleri" olarak adlandırılan IMF ve Dünya Bankası'nın her yıl ekim ayında düzenlediği yıllık toplantılar, bugün Tayland'ın başkenti Bangkok'ta başladı. Toplantılar 18 Ekim'e kadar devam edecek.
Bu arada Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), küresel ekonomik büyümenin bu yıl yüzde 2,6 seviyesine yavaşlayacağı uyarısında bulunurken mal ve hizmet ticaretinde yüzde 4 büyüme öngördü.
Kuruluş, dünya ekonomisinin 2027'de ise yüzde 2,7 büyüyeceği tahminine yer verdi. Gelişmekte olan ekonomilerdeki büyümenin ise 2025'teki yüzde 4,7 seviyesinden bu yıl yüzde 4'e gerileyeceği değerlendiriliyor. Bu ülkeler, yeni teknolojik ve politika bariyerleriyle karşı karşıya kalıyor.
DOLAR ENDEKSİ
Söz konusu gelişmelerle dolar endeksi, önceki kapanışın hemen altında 102,2 seviyesinde seyrederken, altının onsu yatay seyirle 4 bin 195 dolardan işlem görüyor.
Analistler, bu haftadan itibaren hızlanacak bilanço sezonunda şirketlerin finansal sonuçlarının piyasaların yönü üzerinde etkili olabileceğini belirterek, karlılık performansı ve büyüme beklentilerine ilişkin öngörülerin yatırımcıların pozisyonlanmasında belirleyici olabileceğini ifade etti.
Artan enerji maliyetlerinden dolayı ABD’de enflasyonun hızlanabileceği tahmin ediliyor. Enflasyonun beklentilerin aksine hızlanmaması durumunda Fed yetkililerinin bu ayki toplantıda piyasaları rahatlatabilecek yumuşak tonda ifadeler kullanabileceği öngörülüyor.
NEW YORK BORSASI POZİTİF SEYREDİYOR
New York borsası, jeopolitik risklerin azalabileceğine yönelik beklentilerle cuma günü pozitif seyretti.
SpaceX'in ABD genelini kapsayan düşük bant frekans spektrumu portföyünü satın almak üzere anlaşmaya vardığını açıklamasının ardından hisseleri yüzde 1,3 yükseldi. Anlaşmanın, Starlink Mobile'ın ABD'de önemli bir mobil operatör haline gelmesinin önünü açması bekleniyor.
Buna karşılık, anlaşmanın sektörde rekabeti artırabileceğine yönelik endişeler telekomünikasyon şirketlerinin hisseleri üzerinde baskı oluşturdu. ABD'nin büyük mobil operatörlerinden AT&T, T-Mobile ve Verizon'un hisseleri açılışta sırasıyla yüzde 9,9, yüzde 13,3 ve yüzde 8,8 değer kaybetti.
MAKROEKONOMİK VERİLER
Makroekonomik veri tarafında ise ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi, ekimde 46,3'e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti. Böylece tüketici güveni mayıs ayından bu yana en düşük seviyesine indi.
Söz konusu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 0,83, S&P 500 endeksi yüzde 0,59 ve Nasdaq endeksi de yüzde 0,64 değer kazandı.
ABD'de endeks vadeli kontratlar güne yükselişle başladı.
AVRUPA BORSALARI
Avrupa Birliği (AB) ve Çin'in hibrit araç ihracatının yarıya indirilmesi, Çin pazarına erişimin iyileştirilmesi ve nadir toprak elementlerine yönelik ihracat lisanslarının kolaylaştırılması konusunda ortak anlayışa varması Avrupa'da pay piyasalarını destekledi.
Almanya Federal İstatistik Ofisi (Destatis), temmuz ayına ve ocak-temmuz dönemine ilişkin resmi iflas başvurusu verilerini açıkladı.
Buna göre, ülkede temmuzda 2 bin 373 işletme iflas başvurusunda bulundu. Kurumsal iflaslar, 2025’in aynı dönemine kıyasla yüzde 8 artış kaydetti.
Öte yandan uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Standard & Poor's (S&P), İngiltere'nin kredi notunu "AA/A-1+" seviyesinde teyit ederken, not görünümünü "durağan" olarak korudu.
Cuma günü, İtalya'da FTSE MIB endeksi yüzde 0,91, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,13, İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,06 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 0,95 değer kazandı.
Avrupa'da endeks vadeli kontratlar, güne yükselişle başladı.
ASYA BORSALARINDA SON DURUM
Asya borsalarında, Rusya ile Ukrayna arasında ateşkes sağlandığına yönelik haberlere karşın bu ateşkese ilişkin belirsizliklerin sürmesi ve Orta Doğu kaynaklı jeopolitik risklerle haftanın ilk işlem gününde karışık bir seyir izleniyor.
Bölgede yatırımcılar, Tayvan merkezli yarı iletken üreticisi TSMC’nin perşembe günü açıklaması beklenen bilançosuna odaklandı.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 2,7, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,1 gerilerken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 0,2 yükseldi.
Japonya'da ise piyasalarda tatil nedeniyle işlem yapılmıyor.
BORSA İSTANBUL
Cuma günü alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,43 değer kazanarak 12.265,98 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,10 değer kazandı.
Dolar/TL cuma gününü önceki kapanışın hemen üstünde 49,2695'ten tamamlarken, bugün bankalar arası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,3300'dan işlem görüyor.
FON KRİZİ
Bununla birlikte AK Parti milletvekillerinin imzasını taşıyan "Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun Teklifi", cuma günü, TBMM Başkanlığına sunuldu. Teklife göre kurulca belirlenen fonlarda, ilgili fonun tasfiye malvarlığından, net yatırım tutarı 1 milyon Türk Lirasının altında olan yatırımcılar için bu tutarda, 1 milyon Türk Lirası ve üzerinde olan yatırımcılar için ise en fazla 1 milyon Türk Lirası ara ödeme yapılabilecek.
Analistler, bugün yurt içinde ve yurt dışında veri gündeminin sakin olacağını belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.400 ve 12.500 puanın direnç, 12.100 ve 12.000 puanın destek konumunda olduğunu kaydetti.