2027 Yılı Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı'ndan derlenen bilgilere göre, Türkiye'nin önemli bir bölümünün deprem başta olmak üzere afet riski altında bulunması nedeniyle standartlara uygun olmayan yapı stokunun dönüşümüne yönelik çalışmalar hız kazanacak.
Bu kapsamda, sosyal yapının ihtiyaçlarına ve sürdürülebilir şehirleşme ilkelerine uygun, afetlere karşı dirençli yerleşim alanlarının oluşturulması amacıyla kentsel dönüşümü teşvik eden programlara ve toplumsal farkındalığı artıracak çalışmalara ağırlık verilecek.
6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun kapsamında bugüne kadar 59 ilde 292 riskli alan ilan edildi.
Riskli yapıların tespitine yönelik Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca lisanslandırılan üniversiteler, kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, yapı denetim kuruluşları ve yapı laboratuvarlarının da aralarında bulunduğu 1696 kurum ve kuruluş faaliyet gösteriyor.
Bu çalışmalar kapsamında 1 milyon 480 bin bağımsız birimin riskli olduğu tespit edilirken, dönüşüm alanlarıyla birlikte kentsel dönüşüm kapsamına alınan bağımsız birim sayısı 2 milyon 761 bine ulaştı.
İstanbul'da yürütülen "Yarısı Bizden" kampanyası kapsamında ise 70 bin 416 bağımsız birim için 86,7 milyar lira destek sağlandı. Kampanya kapsamında konut sahiplerine 875 bin lira hibe, 875 bin lira kredi ve 125 bin lira tahliye desteği olmak üzere toplam 1 milyon 875 bin liralık destek imkanı sunuluyor.
Kentsel dönüşümde hukuki süreçler hızlandırılacak
Program kapsamında, kentsel dönüşüm uygulamalarını şehirlerin dokusuna, estetiğine ve kimliğine uygun şekilde, yerinde dönüşüm anlayışıyla yürütmek amacıyla yeni adımlar atılacak.
Bu doğrultuda, farklı kentsel sorunları ve dönüşüm ihtiyaçlarını dikkate alan bütüncül uygulamalar geliştirilecek. İstanbul başta olmak üzere dönüşüm ihtiyacı bulunan alanların çevresel, sosyal ve ekonomik özellikleri doğrultusunda çalışmalar yürütülecek.
Kentsel dönüşüm strateji belgelerinin hazırlanmasını zorunlu hale getirmek amacıyla mevzuat düzenlemesi yapılacak.
Ayrıca dönüşüm uygulamalarında karşılaşılan hukuki sorunların giderilmesi, uzlaşma süreçlerinde katılımcılığın artırılması ve anlaşmazlıkların daha hızlı çözüme kavuşturulması amacıyla ihtisas mahkemelerinin oluşturulmasına yönelik çalışmalar yürütülecek.
Olası Marmara depremine karşı dönüşüm hızlanacak
Olası Marmara depremine karşı riskli yapı stokunun yenilenmesine yönelik çalışmalar da programın öncelikleri arasında yer alacak.
Bu kapsamda, kentsel dönüşüm konusunda toplumsal farkındalık artırılacak ve teşvik edici programlarla dönüşüm sürecine hız kazandırılacak.
Öte yandan, dönüşüm alanlarının önceliklendirilmesinde afet ve iklim tehlikeleri, yapı stokunun risk durumu ile toplumsal ve ekonomik güçlüklerin dikkate alınması önem taşıyacak.
Kentsel dönüşüm uygulamalarında alanların özelliklerine ve kentlerin ihtiyaçlarına uygun farklı dönüşüm modellerinin geliştirilmesi hedeflenecek.