Bir milletin bağımsızlık mücadelesi, cephede kazanılan zaferlerin yanı sıra bu uğurda yapılan fedakarlıklarla da tarihe geçti. Osmanlı Devleti'nin son dönemindeki değişim arayışlarından Milli Mücadele'ye, oradan Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna uzanan süreçte askerler, aydınlar ve vatandaşlar ortak bir amaç etrafında birleşti.
Bu isimlerden biri de bir ömür boyu biriktirdiği parasının 900 lirasını Milli Mücadele'ye bağışlayarak destek veren emekli Binbaşı Süleyman Hatunoğlu.
İstanbul Aydın Üniversitesi Öğretim Görevlisi Korkmaz Keskendir, Milli Mücadele'nin tarihsel arka planını anlatırken Erzurum Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Yönetim Kurulu Başkanlığı görevini yürüten emekli Binbaşı Hatunoğlu'nun fedakarlığını ve Cumhuriyet'e giden yolda milletin ortaya koyduğu dayanışmayı anlattı.
MİLLİ MÜCADELE'NİN EN ZOR GÜNLERİNDE
Çanakkale Savaşları'nda gösterdiği askeri başarılarla öne çıkan Mustafa Kemal Atatürk, işgallere karşı yürütülecek Milli Mücadele'nin liderliğini üstlendi. Amasya Genelgesi ile milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararının kurtaracağı vurgulandı. Erzurum ve Sivas kongreleriyle milli iradeye dayanan bağımsızlık mücadelesinin temelleri güçlendirildi.
MADDİ KAYNAKLARA İHTİYAÇ VARDI
Ancak bu mücadelenin yürütülebilmesi için askeri hazırlıkların yanı sıra maddi kaynaklara da ihtiyaç vardı. Kongrelerin düzenlenmesi, temsilcilerin yolculukları ve Milli Mücadele'nin örgütlenmesi önemli bir finansman gerektiriyordu.
Tarihçi Fahrettin Kırzıoğlu'nun Erzurum Kongresi adlı kitabında aktarılan bilgilere göre, Erzurum Kongresi'nin ardından Sivas Kongresi hazırlıkları yapılırken ciddi bir para sıkıntısı yaşandı. Kongrenin gerçekleştirilebilmesi ve yolculuk masraflarının karşılanabilmesi için 1.000 liraya ihtiyaç duyuluyordu.
EMEKLİ BİNBAŞI SÜLEYMAN HATUNOĞLU'NDAN TARİHİ FEDAKARLIK
Erzurum Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Yönetim Kurulu Başkanı Süleyman Hatunoğlu, bu zor günlerde Milli Mücadele'ye destek olmak için harekete geçti. Kırzıoğlu'nun eserinde aktarılan anlatıma göre Hatunoğlu, elindeki 900 lirayı bağışlamayı teklif etti. Üstelik bu yardımın, Mustafa Kemal Paşa başta olmak üzere kimseye açıklanmamasını istedi.
Hatunoğlu'nun, elindeki parayı milletin selameti için vermeye hazır olduğunu belirterek gelecekte devletin imkanları olursa geri ödenmesini, aksi durumda ise helal ettiğini söylediği aktarılıyor. Emekli maaşıyla yaşamını sürdürebileceğini ifade eden Hatunoğlu, kişisel birikimini ülkenin geleceği için ortaya koydu.
KALAN 100 LİRA CEMİYET ÜYELERİNCE TAMAMLANDI
Eksik kalan yaklaşık 100 lira da cemiyet üyelerinin kendi aralarında topladığı parayla tamamlandı. Böylece ihtiyaç duyulan 1.000 lira bir araya getirildi. Para, Kazım Yurdalan aracılığıyla Mustafa Kemal Paşa'ya ulaştırıldı.
Hatunoğlu, yaptığı yardımın duyulmasını istemiyordu. Onun için asıl mesele adının tarihe geçmesi değil, milletin bağımsızlığına kavuşmasıydı. Bu yönüyle Süleyman Hatunoğlu, Milli Mücadele'nin daha az bilinen kahramanlarından biri olarak öne çıkıyor.
KARS'TAN ERZURUM'A UZANAN BİR AİLE GEÇMİŞİ
Hatunoğulları Ailesi'nin geçmişi de bölgenin tarihi birikimiyle ilişkilendiriliyor. Aile hakkında aktarılan bilgilere göre, İspanyol gezgin Clavijo'nun 15. yüzyılın başlarında Kars çevresinden geçişine ilişkin kayıtlar, ailenin geçmişini araştıran kaynaklar arasında gösteriliyor.
Prof. Dr. Fahrettin Kırzıoğlu da Mağazberd'de hüküm süren bir kadınla Hatunoğulları Ailesi'nin soyadı arasında bağlantı kuruyor. Bu anlatım, ailenin kökenine ilişkin tarihi değerlendirmelerden biri olarak aktarılıyor.
KARS'A YERLEŞTİ
Süleyman Hatunoğlu, Kars'ın 30 Ekim 1920'de kurtarılmasının ardından Erzurum'dan Kars'a yerleşti. Kaleiçi Mahallesi'nde yaşamını sürdüren Hatunoğlu, 1925 yılında hayatını kaybetti.
Onun hikayesi, Milli Mücadele'nin yalnızca cephede savaşan askerlerin değil, maddi imkanlarını ve hayatlarını ülkenin geleceği için ortaya koyan insanların da ortak eseri olduğunu gösteriyor.
ZAFERDEN CUMHURİYET'E
Milli Mücadele, Sakarya Meydan Muharebesi ve Büyük Taarruz gibi askeri başarılarla bağımsızlık yolunda belirleyici bir aşamaya ulaştı. Bu zaferlerin ardından 29 Ekim 1923'te Cumhuriyet ilan edildi ve milli egemenlik, yeni devletin temel ilkelerinden biri haline geldi.
EKONOMİK BAĞIMSIZLIK İÇİN ADIMLAR ATILDI
Cumhuriyet'in kuruluşunun ardından ekonomik bağımsızlığın güçlendirilmesi, eğitim ve hukuk alanlarında yeniliklerin gerçekleştirilmesi ve kadınların toplumsal hayattaki konumunun geliştirilmesi gibi alanlarda önemli adımlar atıldı.
Mustafa Kemal Atatürk'ün liderliği, milletin bağımsızlık iradesi ve Süleyman Hatunoğlu gibi isimlerin fedakarlıkları, Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluşuna giden sürecin önemli unsurları arasında yer aldı.
SÜLEYMAN HATUNOĞLU KİMDİR?
1861 yılında Edirne'de doğdu.
Harbiye'den mezun oldu; Osmanlı ordusunda çeşitli görevlerde bulundu.
Balkan Savaşları ve Birinci Dünya Savaşı'nda görev yaptı.
Kasım 1918'de binbaşı rütbesiyle emekli oldu.
Erzurum Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin çalışmalarına katıldı.
Mustafa Kemal Paşa ve Temsil Heyeti'nin Sivas yolculuğu için gereken 1.000 liranın 900 lirasını bağışladı.
1925 yılında hayatını kaybetti.