Türkiye’nin eğitim sisteminde ortaya çıkan en büyük sorunlardan biri, eğitime ayrılan kaynağın OECD ülkeleri ortalamasının çok altında kalmasıdır. OECD’nin 2025 eğitim raporuna göre Türkiye’de eğitim harcamalarının gayri safi yurtiçi hasılaya (GSYH) oranı yaklaşık %3.4 seviyesinde gerçekleşirken, OECD ortalaması yaklaşık %4.7’dir. Bu, Türkiye’nin eğitim alanında birçok OECD ülkesinin gerisinde kaldığını gösteriyor.
Eğitime yapılan yatırım sadece “maddi bir gider” değil, ülkenin beşeri sermayesini güçlendiren en kritik yatırımdır. Eğitimin güçlü olduğu toplumlarda ekonomi de güçlüdür. Sağlık, kaynak yönetimi, güvenlik, turizm gibi tüm alanlarda iyi performans gösteren ülkelerin ortak özelliği, eğitim sistemlerine önem vermeleridir. Eğitimde yetersiz yatırım, üretim gücümüzü, yenilik kapasitemizi ve rekabet gücümüzü zayıflatmaktadır.
Türkiye’de öğrenci başına düşen kamu eğitim harcaması OECD ülkeleri ortalamasının oldukça altında seyretmektedir; bu durum, özellikle ilköğretimden yükseköğretime kadar her eğitim kademesinde kalite ve fırsat eşitliğini olumsuz etkilemektedir.
Ekonomik gelişme için altyapı yatırımları (köprüler, otoyollar vb.) önemlidir. Ancak bu tür fiziksel altyapı yatırımlarının kısa vadeli gelir yaratma amaçlı 25 yıllığına satılması gibi geçici çözümler yerine, kalıcı ve sürdürülebilir kalkınmayı sağlayacak insan kaynağı yatırımlarına öncelik verilmelidir.
Eğitimde devrim yaratmak demek; ilkokuldan yüksek lisansa kadar her seviyede kaliteyi artırmak, öğretmen eğitimi ve öğrenci desteğini güçlendirmek, öğrenci başına kaynak kullanımını OECD standartlarına yaklaştırmak demektir. Ülkemizin ekonomik refahı ve toplumsal gelişimi eğitimle doğru orantılıdır. Eğitimde güçlü adımlar atıldığında; ekonomi güçlenir, iş gücü niteliği artar, bilim ve Ar-Ge kapasitesi yükselir, sosyal eşitsizlik azalır.
Bu nedenle eğitimdeki sorunların çözümü gündemimizin en ön sırasına taşınmalı; ekonomik önlemlerle birlikte eğitime kapsamlı ve acil bir reform programı uygulanmalıdır.
Türkiye geleceğini inşa ederken, en önemli yatırım aracı eğitime yapılan yatırımdır. Bu yatırım ne kadar güçlü olursa, ülkenin diğer tüm göstergeleri de o kadar parlak olacaktır.
ANIL AKIN