Prof.Dr.İ.Hamit Hancı
Türk Dil Kurumu geçenlerde resmi olarak 2025 Yılının Kelimesi olarak"Dijital Vicdan"ın seçildiğini bildirdi.
Aslında Dünya da Sözlükler ve diğer yayınların Kasım ve Ocak ayları arasında “yılın kelimesini” seçmesi bir gelenek haline geldi. Tıpkı yılın kişisi , en iyi 10 listeleri gibi.
Buradaki amaç hızla değişen dilde son 12 ayda yaşananları göstermek.
Bu yılın seçimlerinin çoğu ilginç bir şekilde benzer bir tema etrafında birleşti: Dijital içeriğe karşı bir temkinlilik. Belki biraz da teknoloji yorgunluğu.
Nitekim bu durum ülkemize de yansıdı.
Örneğin “Slop” hem Merriam-Webster hem de The Economist için yılın kelimesi seçildi. Avustralya'nın Macquarie Sözlüğü ise “AI slop”u seçti. Bunların her ikisi de düşük kaliteli AI (Yapay Zeka) içeriğini ifade ediyor.
1700’lerde "çamur" veya "sulandırılmış yiyecek" anlamına gelen "slop", zamanla "değersiz, iğrenç şey" anlamını kazandı.
Oxford, genellikle insanları kızdırmak için tasarlanmış çevrimiçi içerik olarak tanımlanan “rage bait”i seçti.
Cambridge Sözlüğü ise hayranların influencer'larla kurdukları neredeyse acınası tek taraflı ilişkiler olan “parasocial”ı seçti.
Teknoloji trendlerinin genellikle iyimser bir bakış açısıyla ele alındığı düşünülürse, bu seçimlerin karamsar tonu özellikle dikkat çekicidir.
Time Magazine, 1983 yılında ilk insan dışı Yılın Makinesi olarak kişisel bilgisayarı seçmiş, ardından 2025 yılında Yılın Kişisi olarak “AI'nın Mimarları”nı seçmişti.
Tabi Yılın kelimeleri, yayınlar arasında her zaman aynı trendi takip etmemekte. Bu nedenle aynı trendi takip ettiklerinde ve bu trend şüpheci olduğunda dikkat çekiyor.
Memphis Üniversitesi'nde sosyodilbilim profesörü olan ve uzun süredir yılın kelimelerini takip eden Roger Kreuz, “Bu, seçilen kelimelerin neredeyse tamamının çevrimiçi dünya veya yapay zeka ile bağlantılı olduğu belki de ilk kez görülen bir durum” dedi. “Birçok insan, özellikle yapay zekanın artık sosyal medya ile birleştiği günümüzde, sürekli çevrimiçi olmanın gerçekten karanlık bir tarafı olduğu fikrine katılıyor.”
Siyasi açıdan, “rage bait” “öfke yemi” çevrimiçi ortamda marjinal bir fenomen değildir — tartışmasız, şu anda ABD yönetiminin tüm sosyal medya stratejisinin temel taşıdır.
Kreuz, bu terimin kullanımının “siyasi kutuplaşmanın hem nedeni hem de sonucu” olabileceğini öne sürüyor.
Rage bait Öfke yemini tanımlamak daha kolay olabilir, ancak “slop” kültürde, günlük yaşamda ve politikada çok daha yaygındır. Merriam-Webster, seçtiği yılın kelimesi olan "slop"u basitçe "genellikle yapay zeka tarafından toplu halde üretilen, düşük kaliteli dijital içerik" olarak tanımlıyor.
Merriam-Webster e göre, 2025'teki 'slop' akışı son derece yaygın ve absürt videolardan tutarsız reklam görsellerine, ucuz propagandadan gerçeğe çok benzeyen sahte haberlere ve kalitesiz yapay zeka tarafından yazılmış kitaplara kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. Hatta iş arkadaşlarının zamanını boşa harcayan anlamsız 'workslop' raporları da bu kapsama dahil. Merriam-Webster, insanların bu içerikten bir yandan sıkıldığını ama aynı zamanda inanılmaz bir hızla tüketmeye devam ettiğini belirtiyor
Öğretmenler ve işe alım yöneticileri, yapay zeka sohbet robotları tarafından beceriksizce yazılmış çok sayıda başvuruyu incelemek zorunda kalıyor. Nisan ayında Midjourney'in V7 modeli, Eylül ayında OpenAI'nin Sora 2 modeli ve Kasım ayında Google'ın Nano Banana Pro modeli gibi yeni yapay zeka görüntü ve video üreticilerinin piyasaya sürülmesiyle, “slop” terimi bu yıl interneti dolduran tuhaf içeriği tanımlamak için anında kullanılan bir kısaltma haline geldi.
Yılın kelimeleri, özellikle sosyal medyadan çıkanlar, geçici olabilir — w00t veya goblin mode gibi önceki seçimlere bakmak yeterlidir. Ancak bu da onları ilginç kılan şeydir.
Dil, yapay zeka gibi, yeni gelişmeleri hızla sindirebilir ve dilbilimci Ben Zimmer bu yılın kelimelerinde bunu görüyor.
Örneğin, “rage bait” kelimesinin öncülleri arasında “click bait” ve “rage quit” yer alır ve bu yeni ifade, sosyal medyanın kullanıcılara politik olarak kışkırtıcı içerikler sunarak etkileşimi nasıl artırdığını çağrıştırır. Eskiden Oxford için “yılın kelimesi” üzerinde çalışan ve şu anda Amerikan Lehçe Derneği'nin Yeni Kelimeler Komitesi'nin başkanlığını yürüten Zimmer, “Bu iki unsuru rage bait kelimesinde birleştiriyoruz ve herkes bunun ne anlama geldiğini anlıyor” diyor.
“Herkes, çevrimiçi içeriğin büyük bir kısmının bizi öfkelendirmek için tasarlandığını ve bunun ne yazık ki siyasi söylemlerin çoğunu beslediğini kabul edebilir.”
Kreuz, “slop” kelimesinin de ‘gate’ kelimesine benzer şekilde gelecekteki bileşik kelimelerde çok yönlü bir kelime olacağını söylüyor. “Watergate, esasen herhangi bir skandal için kullanılabilen bu son eki ortaya çıkardı” diyor ve Deflategate veya Bridgegate örneklerini veriyor. “Sadece bir hece bile, insanların kültürde önemli bulduğu bir grup şeyi tanımlamak için kısaltma haline gelebilir.”
-POLITICO dan 24.12.2025
-https://onedio.com/haber/merriam-webster-sozlugu-yilin-kelimesini-acikladi-slop-ne-demek-1331702
- Onedio Merriam-Webster Sözlüğü Yılın Kelimesini Açıkladı: "Slop" Ne Demek? Ömer Faruk Kino - Yaşam Editörü 16.12.2025
- https://www.merriam-webster.com/wordplay/word-of-the-year
https://www.economist.com/culture/2025/12/03/and-the-economists-word-of-the-year-for-2025-is
https://www.macquariedictionary.com.au/macquarie-dictionary-word-of-the-year-for-2025/
https://corp.oup.com/word-of-the-year/
https://dictionary.cambridge.org/us/editorial/word-of-the-year
https://theconversation.com/2025s-words-of-the-year-reflect-a-year-of-digital-disillusionment-270769