Filistinliler işgal altındaki Batı Şeria’da her gün yerleşimci şiddetine, arazi gasbına ve zorla yerinden edilmeye maruz kalırken, turistler, gasbedilmiş Filistin topraklarında konaklama rezervasyonu yapabiliyor.
ABD'li sivil toplum örgütü Eko'nun "Booking.com: İsrail’in yasa dışı işgalini deneyimleyin" başlıklı raporu, küresel rezervasyon platformu Booking'in işgal edilmiş Filistin topraklarındaki İsrail yerleşimlerinde yer alan konaklama ilanlarını turistlere açtığını ortaya koydu.
Rapora göre, Booking'de, işgal altındaki Batı Şeria ve ilhak edilen Doğu Kudüs'te 14 İsrail yerleşimine yayılmış 41 konaklama ilanı tespit edildi. Bu ilanlar özel odalardan lüks dairelere, tatil köylerinden "lüks kamp deneyimi" olarak pazarlanan alanlara kadar uzanıyor.
Bazı ilanların gecelik fiyatı 7 bin doları aşarken, tespit edilen ilanlara en az 3 bin 800 kullanıcı yorumu bırakıldı.
- İşgal "turizm yoluyla" destekleniyor
Rapora göre ilanlar iki ana bölgede yoğunlaşıyor. İlk bölge, Ürdün Vadisi ve Ölü Deniz çevresi. Kibbutz Kalia, Kalia Beach, Kibbutz Almog, Ovnat, Mitzpe Shalem ve Vered Yeriho çevresindeki tesisler, turistlere "sahil tatili", "lüks kamp deneyimi" ve "çöl misafirperverliği" gibi ifadelerle sunuluyor.
İkinci bölge ise Doğu Kudüs çevresindeki yerleşim hattı. Ma’ale Adumim, Kfar Adumim, Neve Daniel, Pisgat Ze'ev, French Hill ve Doğu Kudüs'ün Eski Şehir bölgesindeki ilanlar, uluslararası hukuka göre işgal altındaki Filistin topraklarında yer alıyor.
Raporda, ilanların hiçbirinde tesislerin bulunduğu toprakların Filistinli topluluklardan askeri el koyma, geriye dönük "devlet arazisi" ilanları, zorla yerinden etme ve yerleşimci şiddeti yoluyla koparıldığına dair bilgi verilmediği vurgulandı.
Eko'ya göre turizm, İsrail'in işgali “normal” gösterme araçlarından biri. Raporda, Booking'in Ölü Deniz'deki bir lüks kamp alanını ya da ilhak edilmiş Kudüs'teki bir villayı listelediğinde, işgal edilmiş toprağı küresel ölçekte "açık ve davetkar bir destinasyon" gibi sunduğu belirtildi.
- Filistinlilerin arazileri Booking’de kiralık ilana dönüştü
Raporda öne çıkan örneklerden biri, Beytüllahim yakınlarındaki El-Hadır beldesinden Al-Sbeih ailesine ait arazi oldu. Ailenin üç kuşak boyunca buğday ve arpa yetiştirdiği 50 dönümden fazla arazinin, bugün Neve Daniel yerleşimi içinde kaldığı aktarıldı.
Yaklaşık 2 bin İsraillinin yaşadığı Neve Daniel, 1982'de Filistin köyü El-Hadır’a ait topraklar üzerinde kuruldu. Rapora göre Booking'de Neve Daniel'de iki ilan bulunuyor. Bunlardan "Mountain View" adlı ilanın koordinatları, Eko araştırmacıları tarafından Filistin arazi kayıtlarıyla karşılaştırıldı. El-Hadır Belediyesi’ndeki tapu kayıtları, arazinin Al-Sbeih ailesine kayıtlı olduğunu gösterdi.
Raporda, Mohammad Al-Sbeih'in bu arazi üzerinde yasal hak iddiasında bulunan en az 20 aile üyesinden biri olduğu ancak araziye erişemediği, üzerinde tarım yapamadığı ve inşaat yapamadığı belirtildi. Buna karşın söz konusu arazideki konaklama yerinin Booking'de geceliği yaklaşık 170 dolara turistlere kiralandığı aktarıldı.
- Doğu Kudüs ve E1 hattı da raporda yer aldı
Eko, Ürdün Vadisi ve Ölü Deniz çevresinde en az 19 Booking ilanı tespit etti. Rapora göre bu ilanlar, Nabi Musa, El-Ubeydiye ve Arab el-Rashayda gibi Filistinlilere ait topraklar üzerinde bulunuyor.
Güney Ürdün Vadisi'ndeki Ovnat yerleşiminde ise 9 ayrı ilan tespit edildi. Bu ilanların tamamı El-Ubeydiye Filistinli topluluğuna kadar izlenebilen arazi üzerinde yer alıyor.
Doğu Kudüs'ün Eski Şehir bölgesinde 9 ilan bulunuyor. Ma'ale Adumim ve Kfar Adumim hattında ise en az 3 ilan tespit edildi. Raporda bu bölgenin, İsrail’in E1 genişleme planı açısından kritik olduğu vurgulandı. Söz konusu planın, Batı Şeria’nın kuzeyi ile güneyi arasındaki coğrafi sürekliliği kesme ve Doğu Kudüs çevresindeki İsrail kontrolünü kalıcılaştırma riski taşıdığı belirtildi.
- Booking hakkında suç duyurusu
Raporda, Batı Şeria'daki yerleşimci şiddetinin tarihi seviyeye ulaştığı belirtilerek, Birleşmiş Milletler (BM) İnsani İşler Koordinasyon Ofisi (OCHA) verilerine göre İsrailli yerleşimcilerin 2025'te Filistinlilere 1828 saldırı düzenlediği, bunun günde ortalama 5 saldırıya denk geldiği kaydedildi.
Ayrıca 2023'ten bu yana çoğu C Bölgesi'ndeki Bedevi ve hayvancılıkla geçinen topluluklar olmak üzere 85 Filistinli toplulukta binlerce kişinin yerleşimci saldırıları ve erişim kısıtlamaları nedeniyle yerinden edildiği aktarıldı.
Raporda, Booking'in bu durumdan yıllardır haberdar olduğu, insan hakları kuruluşları, BM araştırmacıları, hissedarlar ve gazeteciler tarafından şirkete defalarca kanıt sunulduğu ifade edildi.
Kasım 2023'te SOMO, Al-Haq, Avrupa Hukuki Destek Merkezi ve The Rights Forum'un Hollanda savcılarına suç duyurusunda bulunduğu hatırlatılan raporda, Booking'in İsrail yerleşimlerindeki mülklerden topladığı gelirin, savaş suçlarıyla bağlantılı ticari faaliyetlerden elde edilen gelir olduğu ve Hollanda hukuku kapsamında kara para aklama teşkil edebileceği savunuldu.
Eko, Booking'e işgal altındaki Batı Şeria ve Doğu Kudüs'teki tüm yerleşim bağlantılı ilanları kaldırma, bağımsız insan hakları etki değerlendirmesi yürütme ve zarar gören Filistinli arazi sahipleri için tazmin ve telafi mekanizması oluşturma çağrısı yaptı.