Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Antonio Guterres, fosil yakıtlardan uzaklaşmanın tabu olmadığını belirterek, "Şu an burada, COP31'de geçiş sürecini tartışmaktan öteye geçip, bu süreci organize etmeye, finanse etmeye ve hayata geçirmeye başlamalıyız." dedi.
Guterres, Türkiye'nin ev sahipliğinde ilk kez düzenlenen BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı kapsamında gerçekleştirilen "Enerji Sistemlerinde Fosil Yakıtlardan Adil, Düzenli ve Hakkaniyetli Bir Şekilde Uzaklaşmaya Dair COP30 Başkanlığı Yol Haritası" başlıklı toplantıda konuştu.
Fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecinin hızlandırılmasının, küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyi aşmasını sınırlandırmak ve daha temiz, daha güvenli, şoklara karşı daha az kırılgan ekonomiler inşa etmek için temel bir öneme sahip olduğunu söyleyen Guterres, bu yol haritasının buna yönelik yardımcı olacağını belirtti.
Guterres, fosil yakıtların sadece iklim krizine sebep olmadığını, Orta Doğu’daki krizin de açıkça ortaya koyduğu gibi, bu yakıtlara bağımlılığın ekonomik ve güvenlik açısından ağır bir bedel gerektirdiğini dile getirdi.
Bölgedeki kriz başladığından bu yana Avrupa Birliği'nin (AB) ekstra fosil yakıt ithalatı kapsamında fazladan hiçbir yakıt alamadan, 100 milyar avrodan fazla ödeme yaptığını aktaran Guterres, küresel çapta artan petrol fiyatlarına dikkati çekti.
"Herhangi bir yerdeki aksama, her yerde fiyatları yukarı çekiyor"
Guterres, ailelerin, iş dünyasının ve hükümetlerin bunun bedelini ödediğine işaret ederek, şu ifadeleri kullandı:
"Öte yandan 9 petrol şirketi, sadece 3 ay içinde 95 milyar dolardan fazla gelir elde etme yolunda ilerliyor. Bu, günde 1 milyar dolardan fazla bir meblağ anlamına geliyor. Tedarikçileri değiştirmek bu kırılganlığı ortadan kaldırmayacaktır. Herhangi bir yerdeki aksama, her yerde fiyatları yukarı çekmektedir. Tek çözüm; temiz enerji, şebekeler, depolama, verimlilik ve yeşil elektrifikasyon yoluyla bağımlılığın kendisini azaltmak ve temiz enerjideki büyümenin fosil yakıt üretiminde, kullanımında ve emisyonlarında bir düşüşe dönüşmesini sağlamaktır."
Yol haritası kapsamında 2 önemli nokta olduğunu ve bunlardan ilkinin her ülkeye uyan tek tip bir geçiş süreci olmaması olduğunu anlatan Guterres, her ülkenin farklı kapasiteleri ve başlangıç noktası olduğunu ancak varılacak noktanın aynı olması gerektiğini vurguladı.
Guterres, ikinci olarak ise ulusal bir eylemin yeterli olmadığını; bağlantılı küresel piyasada talep ve arzın birlikte yönetilmesi gerektiğini dile getirdi. 3 öncelikten bahseden Guterres, küresel yol haritasının somut ulusal yol haritaları inşa etmek için kullanılması gerektiğini söyledi.
Daha büyük sorumluluğa ve kapasiteye sahip ülkeler en hızlı şekilde harekete geçmeli
Guterres, daha büyük sorumluluğa ve kapasiteye sahip ülkelerin en hızlı şekilde harekete geçmesi gerektiğine dikkati çekerek, "ortak fakat farklılaştırılmış sorumluluklar ilkesine" saygı duyulması gerektiğini belirtti.
Bu yol haritalarıyla uluslararası desteği bir araya getirmenin önemli olduğunu belirten Guterres, gelişmiş ülkeler, kalkınma bankaları ve diğer ortakların finansman, teknoloji ve kapasite inşası gibi alanlarda işbirliği yapması gerektiğini ifade etti.
Guterres, fosil yakıt ithal ve ihraç eden ülkeler arasındaki işbirliğini güçlendirmeleri gerektiğini vurgulayarak, kararlarının birbirine bağlı olduğunu ve planlamaların da aynı şekilde olması gerektiğini söyledi.
Fosil yakıtlardan uzaklaşma sürecini artık bir tabu ya da çözülemez bir sorun olarak görmeyi bırakmanın zamanının çoktan geldiğini vurgulayan Guterres, "Şu an burada, COP31'de geçiş sürecini tartışmaktan öteye geçip, bu süreci organize etmeye, finanse etmeye ve hayata geçirmeye başlamalıyız." diye konuştu.
Guterres'e övgü
COP30 Başkanı Andre Aranha Correa do Lago da konuşmasında, BM Genel Sekreteri Guterres'in iklim davasını olağanüstü şekilde benimsediğini belirterek, "BM Genel Sekreteri olarak görev süreniz sona erdiğinde (Guterres) sizi özleyeceğimiz pek çok neden var ancak eminim ki; iklim rejimi ve bu konuda birlikte çalışan ve iklim meselelerini hayata geçiren gruplar, sadece ilham verici sözlerinizi değil, aynı zamanda BM’yi bu konuda çok daha koordineli şekilde çalışmaya ne kadar teşvik ettiğinizi de her zaman hatırlayacaklardır." dedi.
BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) İcra Sekreteri Simon Stiell, COP toplantılarının sorunların çözümünü "bir adım daha ileriye" taşıma işlevi gördüğünü söyledi.
Yenilenebilir enerjinin fosil yakıt fiyatlarındaki dalgalanmalara karşı kırılganlığı azalttığını ve enerji güvenliğini güçlendirdiğini vurgulayan Stiell, fosil yakıt kullanımı azalırken temiz enerji altyapısının, elektrik şebekelerinin ve enerji depolama kapasitesinin genişletilmesi gerektiğini aktardı.
Stiell, Antalya'daki toplantının artık uygulamaları hızlandırması gerektiği mesajını verdi.
Plan, yatırım ve uygulama çağrısı
Eski ABD Dışişleri Bakanı John Kerry de doğaya salınan emisyon gazının azaltılması için sözle ifade edilen kararların plan, yatırım ve uygulama yoluyla hayata geçirilmesi gerektiğini belirtti.
Temiz enerjinin fosil yakıttan daha ucuz bir seçenek olduğunu vurgulayan Kerry, "2024'te yeni yenilenebilir enerji projelerinin yüzde 91'i, en ucuz yeni fosil yakıt alternatifinden daha düşük maliyetli gerçekleşti. Buna rağmen Dubai'deki karbonsuzlaştırma taahhüdünü imzalayan şirketler, daha sonraki yılın sadece ilk 9 ayında 68 yeni petrol ve doğal gaz sahası ile genişletme projesine onay verdi." dedi.
Kerry, yenilenebilir enerji kullanımının artırılması ve endüstriyelleşme öncesi döneme kıyasen küresel sıcaklık artışının 1,5 derecenin altında tutulması gibi kararların aksine atılan adımlara işaret ederek, "Buna rağmen geçtiğimiz yıl dünya, insanlık tarihindeki herhangi bir yıla kıyasla daha fazla fosil yakıt yaktı ve atmosfere daha fazla karbon saldı." ifadesini kullandı.
Amerikan halkının geçen hafta yapılan ara seçimlerde oy kullanırken, iklim değişikliği meselesini göz önünde bulundurduğunu anlatan Kerry, "Amerikalılar, Kongre’den valilik konutlarına ve eyalet çapındaki diğer makamlara kadar temiz ve uygun fiyatlı enerjinin yanı sıra temiz bir yönetimin de lehine oy kullandı." diye konuştu.