Bakan Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya’nın Yer Altı Tünellerine İndi, Çalışmaları Yerinde İnceledi

Ayasofya’nın altından 3 bin tona yakın dolgu çıkarıldı, 420 metrelik tünel hattı temizlendi

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifi'nde devam eden kapsamlı restorasyon çalışmalarının yer altı ayağını yerinde inceledi.

Bakanlıktan yapılan açıklamaya göre, Ayasofya'nın tarihi tünellerine inen Bakan Ersoy, Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Hasan Fırat Diker’den yürütülen kazı, temizlik, belgeleme ve güçlendirme çalışmaları hakkında bilgi aldı.

İncelemelerinin ardından yer altında basın mensuplarıyla bir araya gelen Ersoy, Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinden 3 bin tona yakın dolgu malzemesinin çıkarıldığını, toplam 420 metrelik tünel hattının temizlendiğini belirtti.

Ersoy, Ayasofya’nın tarihi su altyapısından yer altı mezar yapısına, tespit edilen yeni mekanlardan yüzlerce metre uzunluğundaki tünellere kadar çalışmaların ulaştığı son durumu paylaştı.

Ayasofya'da Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon sürecinin yürütüldüğünü belirten Bakan Ersoy, çalışmaların yalnızca yapının görünen bölümleriyle sınırlı olmadığını, yer altındaki tarihi mirasın da bilimsel yöntemlerle araştırıldığını vurguladı.

- "Ayasofya'nın altından 3 bin tona yakın dolgu malzemesi çıkarttık"

Ayasofya'nın korunması için büyük bir hassasiyetle çalıştıklarını vurgulayan Ersoy, "Sizlerin de bildiği gibi Ayasofya-i Kebir Camii'nde Cumhuriyet tarihinin en kapsamlı restorasyon çalışmalarını başlattık ve büyük bir hassasiyetle sürdürüyoruz. Bu çalışmalar kapsamında eserin yer altında bulunan tünellerinde ve hipoje yani yer altı mezar yapısında da titiz bir süreç yürütüyoruz." ifadelerini kullandı.

Bakan Ersoy, şu bilgileri verdi:

"31 Aralık 2024'te Ayasofya Camisi'nin yer altı bölümlerine ait birinci etap etüt çalışmalarına, 2 Aralık 2025’te ise ikinci etap uygulamalarına başladık. Bu kapsamda Vezir Bahçe ve Batı Bahçe bölümlerinde temizlik çalışmaları gerçekleştirdik ve alandan toplamda 3 bin tona yakın dolgu malzemesi çıkardık. Temizlik çalışmalarında önemli bir mesafe katettik. Kalan bölümlerde çalışmalarımızı sürdürüyoruz." dedi.

Ayasofya’nın yer altındaki tarihi yapıların İstanbul'un geçmişteki su yönetimi sistemine ilişkin önemli bilgiler sunduğunu belirten Bakan Ersoy, tünellerin tarih boyunca üstlendiği işleve dikkat çekti.

Ersoy, "Bu yer altı ağı, tarih boyunca su dağıtımı ve yağmur sularının tahliyesi bakımından önemli işlevler üstlenmiştir. Yürüttüğümüz çalışmalarla Ayasofya’nın yer altı yapılarını ortaya çıkarırken İstanbul’un tarihi su yönetimi altyapısına ilişkin bilgileri de derinleştiriyoruz." ifadelerine yer verdi.

- "Çalışmalar bilimsel belgeleme ve koruma ilkeleri doğrultusunda sürdürülüyor"

Vezir Bahçe ve Batı Bahçe’de yürütülen temizlik çalışmalarıyla yer altındaki tarihi mekanların ve tünel bağlantılarının daha ayrıntılı biçimde incelenebildiğini aktaran Ersoy, çalışmaların bilimsel belgeleme ve koruma ilkeleri doğrultusunda sürdürüldüğünü kaydetti.

Yer altı mezar yapısındaki kazıların tamamlandığının altını çizen Ersoy, yapının özelliklerine ilişkin şunları kaydetti:

"Vezir Bahçe bölgesindeki hipoje yapısına ait kazıları tamamlamış durumdayız. Birbirine bağlantılı mekanlardan oluşan yapının ana mekanı yaklaşık 8 metre uzunluğa ve yine 8 metre toplam genişliğe sahiptir. Yapıda batı ve doğu yönünde iki farklı kanal hattı bulunmaktadır. Doğu yönünde devam eden Kanal-1 yaklaşık 25 metre uzunluğundadır ve buranın temizliğini tamamladık. Batı yönünde devam eden Kanal-2 hattında ise çalışmalarımızı sürdürüyoruz."

Hipojede yürütülen temizlik çalışmalarında çamurla kaplı tabanın daha da altına inildiğinin altını çizen Ersoy, mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olabileceği değerlendirilen katmanlara dikkat çekti.

Mehmet Nuri Ersoy, "Hipojede yürüttüğümüz temizlik çalışmalarında çamurla kaplı tabanın 1,5 metre daha altına indik. Bu bölümün mevcut Ayasofya yapısından daha eski bir döneme ait olduğunu değerlendiriyoruz. Böylece eserin yer altında, farklı dönemlere uzanan yapı katmanlarını da gün yüzüne çıkarıyoruz." görüşlerine yer verdi.

- Batı Bahçe'de 6 mekan ve 9 tünel tespit edildi

Ayasofya'nın Batı Bahçe bölümünde sürdürülen çalışmaların ayrıntılarını da paylaşan Ersoy, "Yer altı çalışmalarının sürdüğü diğer bölge olan Batı Bahçe'de ise Mekan-1'den başlayarak adlandırdığımız altı alan ve bu alanlarla ilişkili 9 tünel tespit ettik." görüşlerine yer verdi.

Bakan Ersoy, tespit edilen mekanların mimari özelliklerine değinerek, "Söz konusu altı alandan Mekan-1, 2 ve 3’ün atrium, yani avlu yapısına ait bodrum katları olduğunu söyleyebiliyoruz. Mekan-3 aracılığıyla geçiş sağlanan Mekan-4 ise atriumun hemen güneyinde yer alan farklı bir yapı olarak karşımıza çıkıyor. Buranın batı yönünde devam ettiği, fakat bir ayırıcı duvar vasıtasıyla bölündüğü anlaşılıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Diğer mekanlarda da araştırmaların sürdüğünü belirten Ersoy, "Mekan-2'nin kuzey yönündeki uzantısı durumunda olan Mekan-5'in şu ana kadar 4,5 metre uzunluğundaki kısmını ortaya çıkardık. Bu mekanın aynı doğrultuda devam ettiği anlaşılıyor." görüşlerine yer verdi.

Ersoy, Mekan-6'nın ise Mekan-1'in kuzeyinde ve yapıya bitişik konumda bulunduğunu belirterek, bu bölümün Soğukçeşme Sokağı'na doğru uzandığını ve yaklaşık 4 metre uzunluğunda, 4 metre genişliğindeki kısmının tespit edildiğini bildirdi.

Bakan Ersoy, genişlikleri 4 ila 4,8 metre arasında değişen koridor görünümlü mekanlardan 2, 3, 5 ve 6 numaralı alanlarda çalışmaların devam ettiğini dile getirdi.

- 56 metrelik tarihi mekanda yapısal hasarlar giderildi

Ayasofya'nın yer altı bölümlerinde yalnızca kazı ve temizlik değil, tarihi dokunun korunmasına yönelik kapsamlı onarım ve güçlendirme çalışmalarının da gerçekleştirildiğini belirten Bakan Ersoy, müdahalelerde özgün malzemeye eş malzeme kullanıldığını vurgulayarak, "56 metre uzunluğundaki Mekan-2’de, 18 metrelik hat boyunca tonozlarda tamamlama çalışmaları yaparak yapısal hasarları giderdik. Bu müdahalelerde özgün malzemeye eş malzeme kullandık. Mekan-2 ve 3’ün daha sonraki dönemlerde yapılan ara taş duvarlarla bölündüğü veya kesintiye uğradığı anlaşılıyor." ifadelerini kullandı.

Mekan-3'te dolgu toprağın temizlenmesi ve çıkarılan malzemelerin hassas biçimde elenmesi işlemlerinin sürdüğünü kaydeden Ersoy, duvarlar ile üst örtüyü oluşturan tonozlarda onarım ve güçlendirme çalışmalarının devam ettiğini vurguladı.

Ersoy, Batı Bahçe’de tespit edilen 9 tünelden 7'sinde dolgu toprak temizliğinin gerçekleştirildiğini, diğer iki tünelde ise tespit ve belgeleme çalışmalarının yapıldığını açıkladı.

Temizlenen tünellerin toplam uzunluğunun 420 metreye ulaştığını sözlerine ekleyen Ersoy, "Bunların en uzunu, 180 metre ile Tünel-4’tür. Roma Caddesi ile ilişkili olabileceğini düşündüğümüz bu hat, Ayasofya’nın giriş cephesine paralel biçimde Fatih Medresesi önünden başlayarak ziyaretçi giriş noktasına doğru yüzde 3 eğimle uzanıyor." şeklinde görüşlerini dile getirdi.

- "Tünel-4'te paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirme çalışmalarını tamamladık"

Bakan Ersoy, tünellerdeki yapısal hasarların giderilmesine yönelik çalışmalara ilişkin şu bilgileri paylaştı:

"Tünel-4 ve Tünel-5'te, 10’ar metrelik hat boyunca tonozlardaki hasarları giderdik. Tünel-4'te ayrıca 50 metrelik hat boyunca paslanmaz çelik tahkimatla güçlendirme çalışmalarını tamamladık. Tünel-5'te de aynı çalışmayı 90 metrelik hat boyunca sürdürüyoruz."

Mevcut tünel yapısının havalandırma ihtiyacını karşılamakta yetersiz kaldığına dikkati çeken Ersoy, şu bilgileri verdi:

"Bütün bu çalışmalar yapılırken yer altı yapılarının havalandırma bakımından kullanılabilirliğini de değerlendiriyoruz. Burada tarihi altyapının işlevi ile bugünkü yapının mekanik havalandırma ihtiyacını ayrı ayrı ele almak gerekiyor."

Bakan Ersoy, teknik değerlendirmenin sonuçlarına ilişkin, "Mevcut zemin altı tünel çıkışının fiziki kesit alanı yaklaşık 0,5 metrekaredir. Yapılan teknik değerlendirmelere göre mevcut çıkış, yapının ihtiyaç duyduğu saatte 120 bin metreküplük minimum havalandırma debisinin yalnızca yüzde 3,6’sını karşılayabiliyor." değerlendirmesini yaptı.

Mevcut menfezin ana giriş kapısına yakın konumda bulunmasının da havalandırma açısından sınırlamalar oluşturduğunu belirten Ersoy, içeri verilecek havanın ana mekana yeterince dağılmadan dışarı çıkma riski bulunduğunu ifade etti.

Bakan Ersoy, gelecekte gerçekleştirilecek lazer tarama ve belgeleme çalışmalarının sonuçlarına göre yer altı tünel ağının iklimlendirilmiş taze hava besleme altyapısı olarak yeniden değerlendirilebileceğini ancak bunun yeni bulgulara ve teknik incelemelere bağlı olduğunu aktardı.

Yürütülen çalışmalarla yalnızca tarihi yapıların araştırılması ve korunmasını değil, uygun bölümlerin ziyaretçilerle buluşturulmasının da amaçladığını, bu doğrultuda bir teşhir projesi hazırlanmasının planlandığını sözlerine ekleyen Ersoy, "Yapının korunmasını ve ziyaretçi güvenliğini esas alarak Ayasofya'nın yer altındaki tarihi zenginliğini de görünür hale getireceğiz." ifadelerini kullandı.

Ersoy, açıklamasını "Ayasofya'yı bütün katmanlarıyla korumak, bilimsel yöntemlerle belgelemek ve gelecek nesillere aktarmak için çalışmalarımızı aynı hassasiyetle sürdüreceğiz." ifadeleriyle tamamladı.

İlk yorum yazan siz olun
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.

Kültür Sanat Haberleri