İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, İstanbul'da bir otelde düzenlenen Avrupa Sismoloji Komisyonu 40. Genel Kurulu (ESC2026) Avrupa Sismoloji Kongresi Açılış Töreni'ne katıldı.
Bakan Çiftçi, yaptığı konuşmada, 60'tan fazla ülkeden bilim insanlarını, araştırmacıları, mühendisleri ve karar vericileri bir araya getiren bu buluşmanın insanlığın ortak geleceği için hayırlara vesile olmasını diledi.
Çiftçi, 6 Şubat 2023'teki depremlerden 11 il ile yaklaşık 14 milyon insanın doğrudan etkilendiğine dikkati çekerek, şunları kaydetti:
"53 binden fazla insanımızı kaybettik. Kaybettiğimiz bütün vatandaşlarımızı rahmetle anıyorum. Allah hepsine gani gani rahmet eylesin. 6 Şubat, bize bir kez daha gösterdi ki depremi engelleyemeyiz ancak depremin afete dönüşmesini önlemek için yapacağımız, yapabileceğimiz çok şey vardır. Tam da bu noktada devletin sorumluluğu ile bilimin sorumluluğu kesişmektedir. Güvenli bir şehir inşa etmek, mühendislik meselesi olmanın ötesinde aynı zamanda bir kamu ahlakı meselesidir. Bir binanın sağlamlığı, o binada yaşayacak insanlara karşı sorumluluğumuzun, bir okulun güvenliği, gelecek nesillerimize karşı vazifemizin ifadesidir. Afetlere hazırlığı, nesiller boyu karşılığı olan bir medeniyet yatırımı olarak görüyoruz. Hedefimiz, afetten sonra güçlü biçimde müdahale eden devlet kapasitesini, afetten önce riski gören ve tedbir alan devlet anlayışıyla tamamlamaktır.
Türkiye, Afet ve Acil Durum Yönetimi (AFAD) Başkanlığının kurulmasıyla afet yönetiminde önemli bir dönüşüm gerçekleştirdi. Risk azaltma, hazırlık, müdahale ve iyileştirmeyi birbirini tamamlayan tek bir sistem olarak ele alıyoruz. Bilimi de karar alma mekanizmamızın asli unsuru olarak görüyoruz. Bugün AFAD teşkilatımızın 1200'ün üzerindeki deprem gözlem istasyonuyla Avrupa'nın en geniş deprem gözlem ağını işletmesi, Türkiye'nin bilimsel ve teknolojik kapasitesinin kamu güvenliğine dönüşmesinin somut bir göstergesidir."
Bakan Çiftçi, Türkiye'nin 2014 yılında Avrupa Sismoloji Komisyonunun 34. Genel Kuruluna ev sahipliği yapmasının ardından 12 yıl sonra yeniden İstanbul'da buluşmanın bilimsel işbirliğinin sürekliliği açısından ayrı önem taşıdığını vurguladı.
"Deprem sınır tanımıyorsa bilim de sınır tanımamalıdır"
Bu süre içinde bilimin yeni ufuklar açtığını ifade eden Çiftçi, sismolojide gözlem ve analiz kabiliyetlerinin oldukça geliştiğini söyledi.
"Şimdi İstanbul'dan ayrılırken 'Bu kongrede ne öğrendik?' sorusunun yanına daha önemli bir soruyu da eklemeliyiz. 'İstanbul'dan sonra neyi değiştireceğiz?' sorusu" diyen Çiftçi, sözlerini şöyle tamamladı:
"Temennimiz, burada sunulan her bir bildirinin yeni bir araştırmaya, her araştırmanın yeni bir teknolojiye, her teknolojinin daha yüksek bir standarda, bütün bu birikimin de daha dirençli şehirlere dönüşmesidir. Muhterem Cumhurbaşkanımız Sayın Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde risklerini azaltan, şehirlerini dirençli hale getiren, bilimi kamu politikalarının merkezine yerleştiren ve toplumunu afetlere hazırlayan bir Türkiye için çalışıyoruz. Türkiye Yüzyılı'nın şehirlerini de bu anlayışla inşa ediyoruz çünkü bir şehrin gerçek direnci, binalarının sağlamlığının yanında hayatın bütün unsurlarıyla devam edebilme kabiliyetiyle ölçülmektedir.
Deprem, bize insanlığın ortak kırılganlığını, bilim ise bu kırılganlık karşısında ortak bir akıl kurabileceğimizi gösteriyor. Deprem sınır tanımıyorsa bilim de sınır tanımamalıdır. Risk ortaksa bilgi de ortaklaşmalıdır. Tehdit küreselse dayanışmamız da küresel olmalıdır."
"1 milyon 350 bin bağımsız birim elden geçti"
İstanbul Valisi Davut Gül de 2006'da sadece İstanbul'a özgü İstanbul Proje Koordinasyon Birimi'nin oluşturulduğunu belirterek, şimdiye kadar bu birimin 2000 yılından önce inşa edilen bütün kamu binalarına deprem dayanıklılık testi yaptığını söyledi.
Gül, 1700 civarındaki kamu binasının 1535'inin depreme dayanıksız olduğunun tespit edildiğini, 1535 binadan güçlendirilmesi gerekenlerin güçlendirildiğini, güçlendirilemeyenlerin ise tamamen yıkılarak yeniden yapıldığını anlattı.
Vali Gül, şöyle konuştu:
"Bunların içerisinde 1430 tanesi eğitim tesisi ve şu an İstanbul'umuzda eğitim tesislerimizin tamamı İstanbul'un en güçlü, en sağlam binaları. Olası bir depremde mahalle ölçeğinde lojistik merkezi olarak kullanabileceğimiz alanlar olarak ortaya çıktı. Bu, kamu binalarıyla ilgili çalışma. Aynı çalışma eş zamanlı olarak Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımız tarafından yapıldı ve şu an itibarıyla İstanbul'umuzda 1 milyon 350 bin bağımsız birim elden geçti ve bunlar yıkılıp tekrardan yapıldı, yapım süreci devam ediyor. Bunların 385 bin tanesi 'Yarısı Sizden Yarısı Bizden' kampanyasıyla yapılan. İstanbul'umuz bu hızla devam ettiğinde yaklaşık 5-6 yıl içerisinde belki depremin olmasını engelleyemeyiz ama depremin risklerini azaltan, ortadan kaldıran bir duruma gelmiş olacağız."
"AFAD'ımızın deprem izleme istasyonu sayısı 1204'e yükselmiştir"
AFAD Başkanı Ali Hamza Pehlivan da Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın ortaya koyduğu Türkiye Yüzyılı Vizyonu kapsamında "Afetlere Dirençli Toplum", "Dirençli Şehirler" ve "Afetlere Dirençli Türkiye" hedefinin "Yara sarmak önemli ancak daha önemli olan o yarayı önleyecek direnci inşa etmektir." şiarıyla şekillendiğini söyledi.
"Yapılan bilimsel çalışmalar bu bağlamda göstermektedir ki risk azaltma yatırımlarına harcanan her 1 birim, afet sonrası 7 ila 15 birim yükten kurtulmak anlamına gelmektedir." ifadesini kullanan Pehlivan, şunları dile getirdi:
"İşte bu anlayışla devletimiz, ilgili kurumlarımız, AFAD'ımız, birtakım plan ve programlar ortaya koymaktadır. Bu kapsamda Ulusal Deprem Stratejisi ve Eylem Planı, Türkiye Afet Müdahale Planı, Türkiye Afet Risk Azaltma Planı, Türkiye Afet Sonrası İyileştirme Planı hazırlanıp uygulamaya konulmuş belli başlı sacayakları niteliğindeki planlarımızdır. Bu planların ayrıca yerelde de etkin bir şekilde uygulanması adına 81 vilayetimizde İl Risk Azaltma Planları ve İl Afet Müdahale Planları vesilesiyle doğrudan doğruya sahaya yansıtılmaktadır. Marmara Bölgemizde de bu bağlamda münhasır çalışmalar devam etmekte.
AFAD'ımızın deprem izleme istasyonu sayısı 1204'e yükselmiştir. Yine geliştirdiğimiz milli yazılımlardan biri olan Deprem Ön Hasar Tahmin Sistemi sayesinde olası bir depremin hasar senaryolarını kapsamlı ve detaylı biçimde ortaya koyabilen bir teknolojik imkan da kullanılmakta."
Cumhurbaşkanlığı Yerel Yönetim ve Afet Politikaları Kurulu Üyesi Nurcan Meral Özel de misyonlarının son derece net olduğunu ifade ederek, "Yerel yönetimlerin kurumsal kapasitesini güçlendirmek, kapsamlı afet risk yönetimini teşvik etmek ve bilimsel bilginin sahaya ulaşmasını, aynı zamanda sahadaki bilgi ve deneyimin politika oluşturma süreçlerini beslemesini sağlamaktır." dedi.
Kurul olarak ilk önceliklerinin çalışma alanlarının bilimsel metodoloji temelinde belirlenmesi olduğunu anlatan Özel, "Bu kapsamda yürüttüğümüz çalışma sonucu ortak bir uzlaşıyla 69 stratejik politik alan belirlenmiş ve bu alanlar 4 çalışma grubumuz için bir yol haritası oluşturmuştur. Bu süreç boyunca bilimsel kurumlarla doğrudan ve sürekli etkileşim içinde olmaya özellikle önem verdik." dedi.
Programa ESC Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Ayşegül Askan, Türkiye Deprem Mühendisliği Derneği Başkanı Mustafa Kerem Koçkar, Kandilli Rasathanesi Direktörü Özer Çinicioğlu ile yerli ve yabancı davetliler katıldı.