Prof.Dr.İ.Hamit Hancı
Birleşmiş Milletler Uyuşturucu ve Suç Ofisi (UNODC) anketine göre, Afganistan'da afyon üretimi beş kat artışla yeniden başladı
UNODC 2026 anketine göre, Afganistan'da afyon haşhaş yetiştiriciliği ve üretimi keskin bir şekilde arttı; yetiştiricilik yıllık olarak %330, üretim ise %400 arttı.
UNODC anketi, 2026'da tarımın 43.000 hektardan fazla arttığını, 2025'te ise 10.000 hektara ulaştığını, 2026'da tahmini afyon üretiminin ise geçen yıl yaklaşık 300 ton'dan yaklaşık 1.500 tona yükseldiğini ortaya koydu.
Ülkede üretim, 2022 uyuşturucu yasağı öncesi seviyelerin altında kalmaya devam ederken, bu artış, yasağın yürürlüğe girmesinden bu yana kaydedilen ilk önemli artışı temsil ediyor.
Fiili yetkililere (DFA) göre, afyon imha çabalarının yoğun bir şekilde sürdüğü ve 22.000 hektarlık alanın imha edildiği bildirildi. Aynı zamanda, birçok çiftçinin denetim önlemlerinden kaçınmak için ekim yöntemlerini uyarladığı görüldü.
UNODC, çiftçilerin tespit edilme riskini azaltmak için tahıl tarlalarının içinde veya duvarlarla çevrili arazilerde küçük haşhaş tarlalarını gizlediklerini ya da ekim ve hasadı kademeli aralıklarla gerçekleştirdiklerini tespit etti.
UNODC Genel Direktörü Monica Juma, “Afyon haşhaş ekiminin dört kat artması, yoksul çiftçilerin ailelerini beslemek için başka bir seçeneği olmadığında, yasadışı afyon ekimindeki azalmayı sürdürmenin ne kadar zor olduğunu gösteriyor. Dışişleri Bakanlığı ve uluslararası toplum, geçim kaynaklarına, tarım altyapısına ve pazarlara erişime yatırım yaparak çiftçi topluluklarını desteklemek için birlikte çalışmalıdır,” dedi.
Ekim alanı, 34 ilden 16’sına yayılmış durumda ; bu, 2025’e kıyasla beş il daha fazla. Genel olarak, 2026 yılında ülkede ekilen her dört hektar haşhaş alanından üçü kuzeydoğuda yer alıyor; bu da bu bölgenin Afganistan’ın başlıca afyon haşhaş yetiştirme bölgesi olduğunu teyit ediyor.
Yasak öncesinde, ekim faaliyetlerinin çoğu güneybatı bölgesinde gerçekleştiriliyordu.
Afyon fiyatları, 2025’teki kilogram başına 570 ABD dolarından 2026’da kilogram başına 500 ABD dolarına hafifçe düşmüş, ancak yasak öncesi seviyeler olan kilogram başına 100 ABD dolarının altındaki rakamların oldukça üzerinde kalmıştır. Fiyatlardaki büyük bölgesel farklılıklar, kuzeydoğudan güneybatı bölgesine doğru iç kaçakçılığı teşvik edebilir.
Juma ayrıca, “Hem Afganistan’da hem de dünyanın geri kalanında ululusötesi uyuşturucu kaçakçılığı ağlarını soruşturmak ve çökertmek için uluslararası işbirliğine ihtiyaç vardır. Başka bir deyişle, ekim alanlarında sürdürülebilir bir azalma sağlanabilmesi için, kaçakçılara yönelik kolluk tedbirlerinin yanı sıra çiftçilere yönelik kalkınma odaklı yaklaşımlar da gereklidir” dedi.
Bölgesel afyon kaçakçılığı, son yıllarda azalmakla birlikte, uyuşturucu yasağının yürürlüğe girmesinden bu yana dirençli bir seyir izlemiştir. UNODC araştırması, kaçakçıların tedarik kesintilerini önlemek için afyon stoklarına güvenmiş olabileceklerini belirtse de, daha güncel ele geçirme verileri stokların azaldığını göstermektedir.
2026 UNODC Dünya Uyuşturucu Raporu’nda ayrıca, Avrupa’daki eroin arzının azaldığına dair ilk işaretlere dikkat çekilmiştir. Talebin devam etmesi ve fiyatların yüksek seyretmesi karşısında azalan arz, Afganistan’da ekim ve üretimi daha da teşvik edebilir.
Ekimdeki artışın geçici mi olduğu yoksa afyon ve eroin üretiminde yeniden canlanmanın başlangıcı mı olduğunu belirlemek için ekim, üretim, fiyatlar ve kaçakçılığın sürekli olarak izlenmesi gerekmektedir.
Bu rapor ülkemiz içinde örnek alınarak benzer stratejiler izlenmelidir..