Birinci Dünya Savaşı'nın ardından yaklaşık 5 yıl İtilaf Devletleri'nin işgali altında kalan İstanbul'a Türk ordusu, 6 Ekim 1923'te girdi.
1924'ten bu yana her yıl 6 Ekim, İstanbul'un kurtuluşu olarak kutlanıyor.
İSTANBUL'UN İŞGALİ
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın imzalanmasının ardından İngiliz, Fransız, İtalyan ve Yunan savaş gemilerinden oluşan işgalci İtilaf donanması, 13 Kasım 1918'de İstanbul'a çıktı.
İtilaf Devletleri, Meclis-i Mebusan'ın 28 Ocak 1920'de Misak-ı Milli kararlarını kabul etmesinin ardından 16 Mart 1920'de, şehri resmen işgal ederek Meclis-i Mebusan'ı bastı.
İngiliz işgalciler, mebusları ve aydınları tutuklayarak Malta'ya sürgüne gönderdi.
MİLLİ MÜCADELE TABLOYU DEĞİŞTİRDİ
Kurtuluş Savaşı'nın, Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesi ile kesin bir askeri zafere ulaşması ve Yunan işgalcilerin Anadolu'dan çıkarılmasının ardından Türk ordusunun İstanbul'a ilerlemesi ihtimali, İtilaf Devletleri için yeni bir savaş tehlikesi yarattı.
Görüşmelerin ardından 11 Ekim 1922'de imzalanan Mudanya Mütarekesi ile Doğu Trakya'nın savaş yapılmadan Türkiye'ye bırakılması kabul edilirken İstanbul ve Boğazlar konusunda nihai çözümün, barış konferansında belirlenmesi kararlaştırıldı.
ANKARA HÜKÜMETİ İSTANBUL'DA
Ankara Hükümeti, İstanbul'un tamamen teslim alınmasını beklemeden şehirdeki siyasi ve idari varlığını güçlendirmeye başladı.
19 Ekim 1922'de Refet Paşa, TBMM'nin Fevkalade Mümessili ünvanıyla yaklaşık 100 kişilik bir kuvvetle İstanbul'a geldi.
Daha sonra Selahattin Adil Paşa, İstanbul Komutanlığı görevini üstlendi.
İŞGAL LOZAN İLE BİTTİ
24 Temmuz 1923'te imzalanan Lozan Antlaşması ve Lozan'a bağlı tahliye protokolüyle İngiliz, Fransız ve İtalyan kuvvetlerinin İstanbul, Çanakkale, Bozcaada ve Gökçeada'dan çekilmesi kararlaştırıldı.
Lozan'ın ardından işgal kuvvetleri, ağustos ayının sonlarından itibaren İstanbul'dan çekilmeye başladı.
İşgal yıllarında el konan kamu binaları ve bazı özel mülkler de Türk makamlarına devrildi.
İstanbul'daki işgalci İtilaf kuvvetlerinin tahliyesi 2 Ekim 1923'te tamamlandı.
ŞÜKRÜ NAİLİ PAŞA İSTANBUL'A GİRDİ
6 Ekim 1923 sabahı Şükrü Naili Paşa komutasındaki 3. Kolordu, İstanbul'a girdi.
3. Kolordu'nun 1. Tümeni, Hüseyin Hüsnü Paşa'nın komutasında şehre giren ilk büyük Türk birliği olurken askerler, Üsküdar ve Haydarpaşa tarafından vapurlarla Avrupa Yakası'na geçti.
SİRKECİ'DEN TAKSİM'E
Birliklerin önemli bölümü Sirkeci'ye çıktı ve Gülhane Parkı, Soğukçeşme, Galata Köprüsü, Bankalar Caddesi güzergahından ilerleyerek Taksim'e ulaştı.
5 yıldır işgal altında yaşayan İstanbul halkı, Türk askerlerinin geçişi sırasında mutlulukla sokaklara çıktı.
Türk askerini alkışlarla, tezahüratlarla karşılayan İstanbullular, askerlere çiçekler attı.
23 GÜN SONRA CUMHURİYET
Türk ordusunun 6 Ekim 1923'te İstanbul'a girmesinden 23 gün sonra, 29 Ekim 1923'te Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde Cumhuriyet ilan edildi.
6 Ekim 1923, İstanbul'un işgalden kurtuluşu ile birlikte Milli Mücadele'nin zaferinin Osmanlı'nın başkentinde tescillendiği gün olarak da tarihe geçti.