Prizren, Kosova – Balkanlar’ın buram buram tarih ve medeniyet kokan kadim şehri Prizren, 18-23 Ağustos 2026 tarihleri arasında bir kez daha sanatın, müziğin, fırça darbelerinin ve duru Türkçe kelimelerin yankılandığı muazzam bir kültür buluşmasına ev sahipliği yaptı. Bu yıl 24. kez düzenlenen Uluslararası Sanatla Uyanmak Festivali, tarihi dokusuyla büyüleyen Prizren sokaklarını adeta açık hava müzesine ve devasa bir sahneye dönüştürerek yılın sanat olayına damgasını vurdu.
Görsel ve işitsel sanatların her tonunu bünyesinde barındıran festival; sergilerden canlı performanslara, edebi-tiyatro söyleşilerden senfonik ve geleneksel ezgilere kadar uzanan dopdolu programıyla sadece Kosova’nın değil, tüm Balkanlar’ın ve yurtdışından gelen sanatseverlerin ilgi odağı oldu.
Türkçe Eğitimin 75. Yılında Sanatsal Bir Taçlanma
Bu yılki festival, Kosova Türk toplumu için yalnızca kültürel bir buluşma değil, aynı zamanda varoluşsal ve tarihi bir gurur abidesi niteliği taşıdı. Kosova Özerk Bölge Halk Meclisi tarafından okullarda Türkçe eğitimin yapılmasına ve Türkçe sınıfların açılmasına olanak tanıyan tarihi kararın onaylanmasının 75. yıl dönümüne denk gelen 24. Uluslararası Sanatla Uyanmak Festivali, bu anlamlı kutlamaların da adeta zirve noktasını oluşturdu. Ana dilin, kimliğin ve kültürün nesiller boyu yaşatılmasındaki kararlılık, festival sahnesinde yükselen Türkçe şiirler ve ezgilerle taçlandı.
Beşikten İpek Tezgahına: Kültürel Mirasın Mekik Dokuyan Sanat Yolculuğu
Ressam, şair ve yazar Ethem Baymak
Sanatla Uyanmak Festivali, her yıl bölgenin köklü kültürel hafızasından esinlenen simgesel temalarıyla dikkat çekiyor. Geçen yıl medeniyetin, ninnilerin ve kimliğin doğuşunu simgeleyen "Beşik" ana teması etrafında şekillenen festival, bu yıl odağını ilmek ilmek sabır ve zarafetle işlenen "İpek Tezgahı" simgesine taşıdı.
Davetiyelerden sahne tasarımlarına kadar her detayda kendini hissettiren ipek tezgahı; Prizren’in yüzyıllardır süregelen zanaat mirasını, farklı kültürlerin bir renk cümbüşü halinde birbirine bağlanışını ve sanatın nesiller boyu dokunan inceliğini simgeledi. Şehrin tarihi dokusuyla bütünleşen bu ana tema, festival boyunca icra edilen tuval çalışmalarında ve musiki ritimlerinde adeta sanatsal bir mekik gibi mekânlar arasında mekik dokudu.
Mekânlara Sığmayan Bir Sanat Coşkusu: "3.500 Kişilik Büyük Bir Salon Şart"
22 Ağustos akşamı tarihi mekânlarda gerçekleşen etkinlikler, festivalin gördüğü yoğun ilgiyi gözler önüne serdi. Hacı Fahri’nin konağı olarak bilinen ve Prizren’in sembol yapılarından biri olan "Şani Efendi" Kültür Evi ile "Xhemali Berisha" Kültür Evi, adeta iğne atılsa yere düşmeyecek bir kalabalığa sahne oldu.
Sanatseverlerin ve bölge halkının salonlara sığmaması, Prizren sokaklarına kadar taşan coşkulu bir kalabalık oluşturdu. Yaşanan bu izdiham ve yoğun katılım üzerine organizatörler ve protokol, Prizren’in kültürel ve sanatsal potansiyelini karşılayabilecek en az 3.500 kişilik modern ve büyük bir kültür/sanat salonuna duyulan acil ihtiyacı güçlü bir mesajla kamuoyuna duyurdu.
Bir Diş Ağrısından Yıllar Süren Sanat Sevdasına: Rektör Prof. Dr. Mustafa Hatipler'den Duygusal Söylev
Festivalin en renkli ve hatıralarla dolu anlarından biri, yurtdışından katılan özel heyetler ve konukların konuşmaları sırasında yaşandı. Edirne Trakya Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Mustafa Hatipler başkanlığındaki heyet, festivali baştan sona ilgiyle takip etti.
İlk düzenlendiği yıllardan bu yana festivale aralıksız katılan Rektör Hatipler, Prizren’e ilk geldiği yıllara dair tebessüm ettiren ve duygulandıran bir anısını dinleyicilerle paylaştı:
"Prizren’e ilk ayak bastığımda şiddetli bir diş ağrısı çekiyordum. Ağrımı dindirmek, hafifletmek için bir hap içmiştim. Meğer o gün içtiğim o hap, benim her yıl bu kadim şehre, Uluslararası Sanatla Uyanmak Festivali’ne koşarak gelmemi sağlayan sihirli bir sanat hapıymış!"
Rektör Hatipler, konuşmasının devamında festivalin kurucusu ve yöneticisi, Balkanlar’ın yetiştirdiği değerli ressam, şair ve yazar Ethem Baymak’ın kaleme aldığı hisli bir şiiri okuyarak salondakilerden büyük alkış topladı.
Sergiler, Çalıştaylar ve Söyleşiler: Adım Adım Sanat Evi "Şani Efendi" ve "Xhemali Berisha"
22 Ağustos akşamı saat 19:00’da başlayan etkinlik maratonu, sanatın farklı disiplinlerini kusursuz bir ritimle buluşturdu:
"Şani Efendi" Evi’nde eşzamanlı olarak açılan kişisel sergiler büyük ilgi gördü. Galeri A’da Tasarımcı ve Ressam Diba Celina’nın büyüleyici tasarımları; Galeri B’da Kazakistan Cumhuriyeti’nden Ressam Olga Eren’in özgün tuval çalışmaları; Galeri C’de ise Türkiye’den usta sanatçı Bedri Baykam’ın "Sanat Tarihi Haritası" adlı eseri sanatseverlerin beğenisine sunuldu.
Şani Efendi Evinde yükselen klasik müzik ezgileri dinleyicileri mest etti. Kemanlarda Gülce Sevi Özsoy Döşlü ve Ayşe Beste Tipiş, viyolada Leyla Osmanzade Erkin ve viyolonselde Azra Liznak’tan oluşan Crisantem Quartet, icra ettikleri eserlerle geceye adeta aristokratik bir zarafet kattı.
Etkinliklerin ikinci durağı olan "Xhemali Berisha" Kültür Evi Galerisi’nde, Gabriele Schaffartzik’in küratörlüğünü üstlendiği 6. Uluslararası Ressamlar Çalıştayı Karma Resim Sergisi açıldı. Hemen ardından Türkiye Cumhuriyeti’nden konuk ressam Meryem Cavga, tuval başında gerçekleştirdiği canlı performans (workshop) ile izleyenleri fırçasının büyülü dünyasına ortak etti.
Zafer Algöz ve Orhan Kurtuldu
Resmî açılış töreninin ardından, Türkiye sinema ve tiyatrosunun usta ismi Zafer Algöz, Orhan Kurtuldu’nun moderatörlüğünde gerçekleşen keyifli bir söyleşide Prizrenlilerle buluştu. Tiyatro ve sinema üzerine derinlikli paylaşımların yapıldığı gecede, Yılın Sanatçısı Ödülü alkışlar eşliğinde Zafer Algöz’e takdim edildi.
Gecenin ilerleyen saatlerinde kulakların pasını silen müzik ziyafeti devam etti. Hakan Dedeler Trio; ses ve tanburda Hakan Dedeler, neyde Eyüpcan Açıkpazu, klasik gitar ve klasik kemençede Kemal Onur Tuzlacı’nın yorumlarıyla mistik bir müzik yolculuğu sundu. Programın kapanış kokteylinde ise BAM Müzik Grubu (Udda Zeki Vırşevça, Klarinette Muhamed Şatri, Ritimde Lorent Daka, Vokalde Andi Kazaz) geleneksel Balkan ve Doğu ezgileriyle geceye imzasını attı.
Bir Kültür Köprüsü: Sanatla Uyanmak
Türkçe eğitimin 75 yıllık köklü çınarı altında, geçen yıl "Beşik" ile temelleri atılan kültürel uyanış, bu yıl "İpek Tezgahı"nın zarafetiyle zirveye ulaştı. 24 yıldır kesintisiz bir şekilde düzenlenen Uluslararası Sanatla Uyanmak Festivali, Prizren’in sadece tarihiyle değil, canlı ve üreten sanat ruhuyla da var olduğunu bir kez daha kanıtladı. Ressamların fırça darbelerinden şairlerin mısralarına, usta oyuncuların söyleşilerinden nefes kesen enstrümantal icralara kadar her detay; Prizren’i Balkanlar’ın sanat başkenti konumuna bir kez daha taşıdı.
Sokakları hıncahınç dolduran binlerce sanatsever, bir sonraki yıl 25. çeyrek asır jübilesinde buluşmak üzere şehirden unutulmaz hatıralarla ayrıldı.