Uluslararası enerji düşünce kuruluşu Ember'in yayımladığı Avrupa Elektrik Değerlendirmesi raporuna göre, 2025'te AB'de elektrik üretiminin yüzde 30'u rüzgar ve güneşten sağlanırken fosil yakıtların payı yüzde 29'da kaldı. Böylece rüzgar ve güneş, AB elektrik üretiminde ilk kez fosil yakıtları geride bırakmış oldu.

Bu değişimde, üst üste dördüncü yılda da yüzde 20'nin üzerinde büyüyen ve AB elektrik üretiminde rekor düzeyde yüzde 13 paya ulaşan güneş enerjisindeki hızlı artış belirleyici oldu. Güneşten elektrik üretimi, 2025'te hem kömür hem de hidroelektrikten üretimi geride bıraktı.

Kurulumların artmasıyla güneş enerjisinden elektrik üretimi tüm AB ülkelerinde yükseldi. Macaristan, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Yunanistan, İspanya ve Hollanda'da güneş enerjisi, toplam elektrik üretiminin beşte birinden fazlasını sağladı.

Böylece, yenilenebilir enerji kaynakları, 2025'te AB elektrik üretiminin yüzde 48'ini sağladı.

Olağan dışı hava koşulları hidroelektrik üretimini yüzde 12, rüzgar enerjisi üretimini ise yüzde 2 azaltırken güneş enerjisi üretimini artırdı. Buna rağmen rüzgar enerjisi, yüzde 17 payla AB'nin en büyük ikinci elektrik kaynağı olmayı sürdürerek doğal gazdan daha fazla elektrik üretilen kaynak oldu.

Raporda, AB genelinde yapısal bir dönüşüm yaşandığına işaret edilerek, 2025'te üye 27 ülkenin 14'ünde rüzgar ve güneşten üretilen elektriğin, tüm fosil yakıtların toplamını aştığı belirtildi.

Elektrik üretiminde rüzgar ve güneşin payı 2020'de yüzde 20 iken 2025’te yüzde 30’a yükseldi. Fosil yakıtların payı ise aynı dönemde yüzde 37’den yüzde 29’a geriledi. Hidroelektrik ve nükleer enerjiden üretim ise büyük ölçüde yatay seyretti.

AB'nin doğal gaz faturası 32 milyar avroya çıktı

Doğal gazdan elektrik üretimi, zayıf hidroelektrik üretiminin etkisiyle 2025'te yüzde 8 arttı ancak uzun vadede düşüş eğilimini sürdürdü. AB'de gazdan elektrik üretimi, 2019'daki son zirvesinin halen yüzde 18 altında kaldı.

Artan gaz tüketimi, AB elektrik sektörünün doğal gaz ithalat faturasını 2025'te yaklaşık 32 milyar avroya çıkardı. Bu tutar, bir önceki yıla göre yüzde 16 artış anlamına gelirken 2022'deki enerji krizinden bu yana kaydedilen ilk yükseliş oldu. En yüksek harcama İtalya ve Almanya'da gerçekleşti.

Kömür kullanımı ise düşüşünü sürdürerek 2025'te AB elektrik üretiminde yüzde 9,2 ile tarihi düşük seviyeye indi. Kömürün payı, 10 yıl önce yaklaşık yüzde 25 seviyesindeydi. AB'de 19 ülkede kömürden elektrik üretiminin payı sıfır ya da yüzde 5'in altında kaldı.

Rapora ilişkin değerlendirmelerde bulunan Ember Kıdemli Enerji Analisti Beatrice Petrovich, AB'nin bir sonraki önceliğinin pahalı ve ithal gaza bağımlılığı ciddi şekilde azaltmak olması gerektiğini belirterek, "Gaz, AB'yi enerji şantajına daha açık hale getirirken aynı zamanda elektrik fiyatlarını da yükseltiyor." ifadesini kullandı.

Batarya depolama kullanımının, doğal gazın yoğun kullanıldığı saatlerde yerli yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektriğin kullanılmasına yardımcı olmaya başladığını kaydeden Petrovich, bu eğilimin hızlanması halinde akşam zirve saatlerinde gaza olan ihtiyacın azalabileceğini ve elektrik fiyatlarının istikrar kazanabileceğine dikkati çekti.

Muhabir: Ebru Şengül Cevrioğlu