Savaşta 1 ay geride kalırken ABD Başkanı Trump'ın sık sık İran'a tehditler savurduğu Hürmüz Boğazı'yla ilgili tarihi bir geri adımın eşiğinde olduğu iddia edildi. ABD basınına göre; Trump stratejik açıdan kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı büyük ölçüde kapalı kalsa bile ABD'nin İran'a yönelik askeri harekatını sonlandırmaya hazır olduğunu danışmanlarına söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump, yakın çevresine Hürmüz Boğazı büyük ölçüde kapalı kalsa bile İran’la savaşı sona erdirmeye hazır olduğunu iletti. Wall Street Journal, ABD’li yönetim yetkililerine atıfta bulunarak aktardığı haberde, bu adımın Tahran yönetiminin boğaz üzerindeki sıkı kontrolünü muhtemelen güçlendireceğini belirtti.

Son günlerde Trump ve ekibi, Hürmüz Boğazı'nı zorla açmaya yönelik bir operasyonun çatışmayı kendi belirlediği dört ila altı haftalık zaman çizelgesinin ötesine taşıyacağını değerlendirdi. Bu nedenle Trump, ABD'nin İran donanmasını ve füze stoklarını zayıflatma yönündeki ana hedeflerine ulaşıp mevcut çatışmaları sonlandırmasını; ardından Tahran’a ticaret akışını yeniden başlatması için diplomatik baskı uygulanmasını istedi. Yetkililere göre bu çabalar başarısız olursa Washington, boğazın yeniden açılması için Avrupa ve Körfez'deki müttefiklerinin öncülük etmesini isteyecek. Trump'ın başvurabileceği askeri seçenekler de bulunuyor ancak yetkililer bunların şu an için öncelikli olmadığını belirtiyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN KAPALI KALMASI KÜRESEL TİCARETİ TEHDİT EDİYOR

Geçtiğimiz ay boyunca Trump, Hürmüz Boğazı'nın nasıl ele alınması gerektiği konusunda kamuoyuna farklı açıklamalar yaptı; bu da savaşın genel hedefleri konusunda zaman zaman çelişkili mesajlar verilmesine yol açtı. Bazen Hürmüz'ün belli bir tarihe kadar açılmaması halinde sivil enerji altyapısını bombalamakla tehdit etti; bazen ise boğazın ABD için önemini küçümseyerek bunun diğer ülkelerin çözmesi gereken bir sorun olduğunu söyledi.

Boğazın kapalı kalma süresi uzadıkça küresel ekonomi üzerindeki sarsıntı büyüyor ve enerji fiyatları yükseliyor. ABD'nin müttefikleri de dahil olmak üzere birçok ülke, bu dar geçitten eskiden serbestçe akan enerji arzındaki düşüş nedeniyle ciddi sıkıntı yaşıyor.

Analistlere göre güvenli geçişler hızla yeniden sağlanmazsa, ABD ve ortakları ya bir anlaşmaya varana ya da krizi zorla sona erdirene kadar Tahran küresel ticareti tehdit etmeyi sürdürecek.

Washington'daki Brookings Institution'da başkan yardımcısı ve İran uzmanı olan Suzanne Maloney, boğaz açılmadan askeri operasyonların sona erdirilmesini "inanılmaz derecede sorumsuz" olarak nitelendirdi.

TRUMP'IN SÖZLERİ VE HAMLELERİ ÇELİŞİYOR

Trump'ın savaşı hızlı bitirme isteği, sahadaki bazı askeri adımlarla çelişiyor. Bu hafta sonu USS Tripoli ve 31. Deniz Piyade Sefer Birliği bölgeye giriş yaptı. Wall Street Journal'ın haberine göre Trump ayrıca 82. Hava İndirme Tümeni unsurlarını görevlendirdi ve Orta Doğu'ya 10 bin ek kara askeri gönderilmesini değerlendiriyor. Buna karşın aynı zamanda rejimin uranyumunu ele geçirmeye yönelik riskli bir operasyonu da tarttığı belirtiliyor.

Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt, dün yaptığı açıklamada ABD'nin boğazda "normal operasyonlara dönmek için çalıştığını" söyledi; ancak bunu İran'ın donanması, füzeleri, savunma sanayisi ve nükleer kapasitesini hedef alan temel askeri hedefler arasında saymadı.

BOĞAZ İRAN KONTROLÜNDE OLACAK

Yetkililere göre, Trump’ın bu yaklaşımı İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki hakimiyetini pekiştirebilir. Boğazın daha sonraki bir tarihte yeniden açılması için karmaşık bir operasyon yürütülmesi gerekeceği ifade edildi. ABD yönetimi, savaşı sonlandırma yönünde adım atarken bölgedeki enerji geçiş güzergahının geleceğine ilişkin belirsizliklerin sürdüğü kaydedildi.

RUBIO: MEVCUT OPERASYONLAR BİRKAÇ HAFTA İÇİNDE TAMAMLANACAK

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ise Al Jazeera'ya verdiği demeçte mevcut askeri hedeflere yönelik operasyonların birkaç hafta içinde tamamlanacağını belirtti.

Rubio, "Sonrasında Hürmüz Boğazı meselesiyle karşı karşıya kalacağız ve bu noktada karar İran'a ait olacak" diyerek, "ya da ABD'nin de katılımıyla bölge ve dünyadan ülkelerin oluşturacağı bir koalisyon, bir şekilde boğazın açık kalmasını sağlayacak" ifadelerini kullandı.

Trump yönetimi, savaşın başından itibaren İran'ın boğazı kapatma ihtimalini hesaba katmıştı. Ancak İran'ın mayın döşemesi ve tankerleri hedef almakla tehdit etmesi üzerine geçişler neredeyse durma noktasına geldi.

Trump ve ekibi, tehditlerine rağmen boğazın ABD'den çok Avrupa, Orta Doğu ve Asya ülkeleri için kritik olduğunu savunuyor; ABD'nin enerji ihtiyaçları açısından hayati olmadığını öne sürüyor. Washington'daki üst düzey yetkililer haftalardır müttefiklerden, dünya petrol ve gazının beşte birinin geçtiği bu hattın açık kalmasını sağlamak için plan yapmalarını istiyor.

NE OLMUŞTU?

ABD ve İsrail, 28 Şubat’ta İran’a askeri saldırı başlatmış, İran da İsrail ile Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Bahreyn’deki ABD üslerine misillemelerde bulunmuştu. Çatışmaların başlamasıyla Hürmüz Boğazı’nda gemi trafiği durma noktasına gelmiş, İran boğazı ABD ve İsrail bağlantılı gemilere kapatmıştı. İran Meclisi ise boğazdan geçen gemilerden ücret alınmasını öngören yasa tasarısını onaylamıştı.

Trump daha önce İran’a 6 Nisan’a kadar süre tanıdığını duyurmuş, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt ise İran’ın anlaşmaya “giderek daha istekli” olduğunu ileri sürmüştü.