Uzun yıllar teknoloji sektöründe rekabet daha büyük ekranlar, daha fazla özellik ve kullanıcıyı mümkün olduğunca uzun süre çevrim içi tutacak uygulamalar üzerinden yürütüldü ancak dijital yorgunluğun arttığı dönemde teknoloji şirketleri bu kez ters yönde bir yaklaşımı öne çıkarıyor. "Sıfır ekran süresi", "bildirimsiz" ve "tek amaç" gibi mesajlarla pazarlanan yeni ürünler, kullanıcıların daha fazla kontrol ve daha sade dijital deneyim arayışına karşılık veriyor.

New York'ta yalnızca müzik çalar özelliğine sahip bir ürünün "Zero Screen Time (Sıfır ekran süresi)" sloganıyla tanıtıldığı reklam kampanyası ve yalnızca belirli bir amaca hizmet eden cihazların yaygınlaşması, akıllı telefon çağında tek işlevli ürünlere yönelik yeni bir eğilimin ortaya çıktığını gösteriyor.

Teknoloji sektöründe yükselen "daha az teknoloji" eğilimini Princeton ve Oxford üniversitelerinden uzmanlar ile psikologların değerlendirmeleri ele alındı. Uzmanlara göre bu eğilim, yalnızca yeni ürün tercihlerini değil, tüketicilerin teknolojiyle kurduğu ilişkiyi ve şirketlerin pazarlama stratejilerini de dönüştürüyor.

"Daha az teknoloji" yeni satış stratejisine dönüşüyor

Milenyumun başlarından itibaren akıllı telefonların yaygınlaşması ve mobil internetin gelişmesiyle rekabet daha büyük ekran, daha fazla uygulama ve daha güçlü işlemci üzerine kurulmuştu. Kullanıcıları daha fazla çevrim içi tutmayı hedefleyen sosyal medya şirketleri de hazırladıkları algoritmalarla kullanıcıları sonsuz bir bildirim döngüsüne hapsetti. Bugün aynı şirketlerden bazıları ürünlerini tam tersine, daha az dikkat dağıtan, daha az bildirim gönderen ve kullanıcıyı ekrana daha az bağımlı bırakan özellikleriyle yeniden tanıtıyor.

New York metrosundaki iPod müzik çalar reklamı bunun en dikkat çekici örneklerinden biri oldu. Reklam kampanyasında ürünün tek özelliğe sahip olması ve ekranının bulunmaması bir eksiklik değil, ürünün temel avantajı olarak sunuldu.

Reklam kampanyası, teknoloji dünyasında "slow tech (yavaş teknoloji)" tartışmalarını yeniden gündeme taşırken, eski iPod geliştiricilerinden Tony Fadell de teknolojinin amacının insanın dikkatini sürekli meşgul etmek değil, gerektiğinde geri planda kalabilmek olması gerektiğini vurguladı.

Tek işlevli cihazlar yeniden gündemde

Teknoloji sektöründe son dönemde yalnızca belirli bir ihtiyaca odaklanan ürünlerin yeniden öne çıkması bu değişimin göstergelerinden biri olarak değerlendiriliyor.

Akıllı telefon deneyimini sınırlandıran, sadece arama, mesajlaşma, not alma ve navigasyon gibi temel özelliklere sahip ürünler ile elektronik kitap okuyucuları "daha az dikkat dağıtıcı teknoloji" yaklaşımıyla pazarlanıyor.

Bu ürünlerin ortak özelliği, kullanıcıyı mümkün olduğunca sosyal medya, bildirimler ve sürekli çevrim içi olma baskısından uzak tutmayı hedeflemeleri.

Benzer eğilim müzik deneyiminde de dikkati çekiyor. Uluslararası pazar araştırma şirketi Circana'nın verilerine göre, uzun yıllar kablosuz kulaklıkların gölgesinde kalan kablolu kulaklıklar da dünya genelinde yeniden popüler olma eğiliminde. Yıllardır düşüş gösteren kablolu kulaklık satışlarında yeniden artış yaşanıyor.

Bununla birlikte, kablolu kulaklıkların yeniden görünür hale gelmesinde, Bella Hadid, Lily-Rose Depp ve Paul Mescal gibi ünlü isimlerin günlük yaşamlarında bu ürünleri tercih etmesi ile bazı moda markalarının defilelerinde kablolu modellere yer vermesi de etkili oldu.

İnsanlar dikkatlerini koruyacak teknolojiler arıyor

Princeton Üniversitesi Henry Charles Lea Tarih ve Bilim Tarihi Profesörü D. Graham Burnett, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, insanların dikkat ekonomisinin zararlarının giderek daha fazla farkına vardığını belirterek, "İnsanlar dikkat ekonomisinin sömürücü yapısından zarar gördüklerinin farkına varıyor ve dikkatlerini korumanın yollarını arıyor." dedi.

Teknoloji şirketlerinin de bu talebe yanıt vermeye başladığını ifade eden Burnett, "Büyük ya da küçük şirketler, insanların dikkatlerini korumalarına ve dikkatlerinin sömürücü metalaştırılmasının tuzağından kurtulmalarına yardımcı olacak yeni araçlar sunmaya başladı." değerlendirmesinde bulundu.

Tek işlevli cihazlara yönelik ilginin yalnızca nostaljiyle açıklanamayacağını vurgulayan Burnett, "Bu eğilim sadece nostaljiden ibaret değil. İnsan dikkatini korumaya yönelik daha ileriye dönük bir arayışın da parçası." ifadelerini kullandı.

Burnett, son yıllarda yapay zeka destekli algoritmalar ve yoğun veri toplama üzerine kurulu iş modellerinin insanların dikkatini sürekli yönlendirmeye çalıştığını belirterek, "Sorun telefonlar değil. Sorun dikkatimizi, zihnimizi, zamanımızı ve duyularımızı sömüren sosyal, teknik ve ekonomik sistemdir." ifadelerine yer verdi.

Tüketiciler teknolojinin sadece istedikleri kısmını seçiyor

Oxford Üniversitesi İnternet Enstitüsü araştırmacısı Matthew Sharpe de insanların günlük yaşamlarının giderek daha fazla dijitalleşmesiyle birlikte buna karşı doğal bir tepkinin ortaya çıktığını belirterek, "Daha basit, teknolojiye az bağımlı cihazların yükselişini, insanların modern teknolojinin sunduğu bazı kolaylıklardan, bu kolaylıkların getirdiği bazı dezavantajlar olmadan yararlanmalarının bir yolu olarak görüyorum." dedi.

Sharpe, tek işlevli ürünlerin tüketicilere yalnızca ihtiyaç duydukları özellikleri seçme imkanı sunduğunu ifade ederek, bu eğilimin hızlanacağını söyledi.

Sürekli bildirimler ve sonsuz içerik akışından uzaklaşma isteğinin bilinçli tercih olduğuna dikkati çeken Sharpe, insanların gün sonunda zamanlarını nasıl geçirdiklerini değerlendirdiklerinde, ekran karşısında geçirdikleri süreden çoğu zaman memnun olmadıklarını belirterek, "Bildirimlerden, algoritmalardan ve sürekli telefonda gezinmekten uzaklaşma isteği, bu düşüncelere sağlıklı bir tepkidir." ifadelerini kullandı.

Teknoloji şirketlerinin yakın gelecekte kullanıcıların dikkatini korumaya odaklanacağı yönündeki görüşe katılmadığını dile getiren Sharpe, "Teknoloji şirketleri için kullanıcı dikkatini mümkün olduğunca uzun süre elde tutmak, onu korumaktan hala daha değerli." dedi.

Sharpe, tüketicilerin bu platformları kitlesel olarak terk etmesi ya da düzenleyici kurumların şirketleri kullanıcı dikkatini korumaya zorlaması halinde bu yaklaşımın değişebileceğini sözlerine ekledi.

Teknoloji nedeniyle zihinsel ve duygusal olarak tükenen insanlar, kontrol ve sadeleşme arayışında

Araştırmalar, yetişkinlerin günün önemli bölümünü ekran karşısında geçirdiğini gösteriyor.

ABD'de yayımlanan çeşitli araştırmalara göre yetişkinlerin günlük ekran süresi ortalama 6 ile 7 saat arasında değişiyor. Z kuşağında ise bu süre daha da yükseliyor.

İş ve Örgüt Psikoloğu Nil Madi, dijital yorgunluğun yalnızca ekran karşısında geçirilen süreyle açıklanamayacağına dikkati çekerek, "Dijital yorgunluk aslında ekran süresinden bağımsız bir durum, dikkatle ilgili. Dijital ortamlarda geçirdiğimiz süre ve yaşadığımız etkileşimle bağlantılı olarak ortaya çıkan zihinsel ve duygusal tükenme." ifadelerini kullandı.

Sürekli bildirimler ve kesintilerin dikkati olumsuz etkilediğine işaret eden Madi, odaklanmayı bölen bir bildirimin ardından kişinin yeniden işe yoğunlaşmasının yaklaşık 20 dakika sürebildiğini belirterek, "Teknoloji çok hızlı ilerledi ama bizim dikkatimiz ve beynimiz o kadar hızlı gelişmedi." dedi.

Bazı kullanıcıların bu nedenle daha sade teknolojilere yöneldiğini dile getiren Madi, "Dikkatin en değerli varlık haline geldiğinin farkına varan insanlar, ekran yorgunluğu ve teknolojiyle kurdukları ilişkiyi yönetebilmek için tek işlevli ürünlere yönelebiliyor. Burada kontrol hissi ve sadeleşme ihtiyacı etkili olabiliyor." değerlendirmesinde bulundu.

Madi, sürekli çevrim içi olmanın stres, kaygı ve zihinsel yorgunluğu artırdığına dikkati çekerek, "Bu durum hem performansı hem motivasyonu hem de genel iyi oluşu olumsuz etkiliyor." dedi.

Nitelikli teknolojinin pazarlamada ve şirket stratejilerindeki payı artabilir

Uzmanlara göre, dijital yaşamın yoğunlaşmasıyla teknoloji sektöründe rekabetin ölçütleri de değişiyor. Daha fazla özellik ve daha uzun ekran süresi yerine, kullanıcıların dikkatini korumaya ve dijital yükü azaltmaya odaklanan ürünlerin önümüzdeki dönemde daha fazla öne çıkabileceği değerlendiriliyor.

"Sıfır ekran süresi", "bildirim yok" ve "tek amaç" gibi mesajlarla öne çıkan bu yeni nesil yaklaşım, sadece geçici bir pazarlama söylemi değil, tüketici alışkanlıklarını yeniden şekillendirebilecek bir eğilimi yansıtıyor ve bu mesajlar teknoloji şirketlerinin kullanıcı beklentilerindeki değişime yanıt verme arayışının göstergeleri arasında değerlendiriliyor.