Prof.Dr.İ.Hamit Hancı

Avrupa Birliği Uyuşturucu Ajansı (EUDA) 9 Haziran da “Avrupa Uyuşturucu Raporu:Trendler ve Glişmeler” i yayımladı.

EUDA Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Franz Pietsch, rapora ilişkin değerlendirmesinde “Avrupa Uyuşturucu Raporu, Avrupa’daki uyuşturucu olgusuna ilişkin yıllık bir görünüm sunmakta ve politika geliştirme ile müdahale süreçlerinin şekillendirilmesinde önemli bir dayanak oluşturmaktadır. Otuz yılı aşkın süredir karar vericilere ve uygulayıcılara bilimsel temelli ve güvenilir analizler sağlayan rapor, kanıta dayalı politika oluşturma süreçlerine katkı sunmaktadır. Uyuşturucu piyasalarının sürekli değişim gösterdiği günümüzde rapor, yalnızca mevcut eğilimleri ve sorunları ortaya koymakla kalmamakta, aynı zamanda gelecekte karşılaşılabilecek tehditlere yönelik hazırlık çalışmalarına da ışık tutmaktadır” dedi.

AB üyesi 27 ülke ile Norveç ve Türkiye’den elde edilen verilere dayanan yıllık rapor, giderek çeşitlenen ve çoğu zaman yüksek etki gücüne veya saflığa sahip maddelerin yaygın şekilde bulunması ve kullanılmasının halk sağlığı açısından oluşturduğu risklere dikkat çekmekte.

Rapor a dayanılarak yapılan basın bülteninden kısa alıntılar yaptık. Fazlasını isteyenler EUDA dan ulaşabilir.

*Avrupa’da uyuşturucu kullanan kişiler, uyuşturucu piyasalarının hızla değişmesi ve daha karmaşık hale gelmesi nedeniyle yeni sağlık riskleriyle karşı karşıya bulunmaktadır

*Birden fazla maddenin birlikte kullanımı (polimadde kullanımı) yaygınlığını korumakta; kullanıcılar riskleri artıran ve müdahale süreçlerini zorlaştıran biçimlerde farklı maddeleri bir arada tüketmektedir

* Yeni psikoaktif maddeler (NPS) Avrupa’da hâlen yaklaşık haftada bir yeni madde tespit edilecek hızda ortaya çıkmaktadır. 2025 yılında Avrupa’da ilk kez bildirilen 50 yeni psikoaktif madde ile birlikte EUDA tarafından izlenen toplam madde sayısı 1.050’ye ulaşmıştır. Bu maddeler arasında, ölümcül zehirlenme riskini artıran güçlü yeni sentetik opioidler de bulunmaktadır.

* Nikotin içeren ürünlerin elektronik sigara veya buharlaştırıcı cihazlar aracılığıyla kullanımı, Avrupa’daki genç nüfus arasında madde kullanımının yaygın bir unsuru hâline gelmiştir

* Yeni esrar ürünleri piyasaya çıkmaya devam ederken, satışa sunulan opioid ve uyarıcı madde çeşitliliği de artmaktadır.

* Uyuşturucu bağlantılı tehdit ve şiddet olayları önemini korurken, suç örgütlerinin savunmasız gençleri uyuşturucu kaçakçılığında ve şiddet eylemlerinde kullanmak üzere istismar etmeleri ve örgütlerine katmaları ciddi bir sorun olmaya devam etmektedir.

* Öte yandan kaçakçılık ağları, kolluk kuvvetlerinin müdahalelerine hızla uyum sağlamaktadır. Avrupa’nın büyük limanlarında yürütülen yoğun operasyonların ardından suç örgütleri, tespit edilmemek amacıyla güzergâh ve yöntemlerini çeşitlendirmiştir. Daha küçük limanların kullanılması, yüksek hızlı tekneler ve diğer deniz araçlarıyla açık denizde yük transferleri yapılması, denizaltılar, insansız hava araçları ve gelişmiş gizleme yöntemlerinin kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır.

* Son yıllık verilere göre en az 7.600 kişi aşırı doz nedeniyle hayatını kaybetmiştir

*Yasa dışı esrar arzına ilişkin güzergâhlar ve kaçakçılık yöntemleri değişmektedir. Özellikle Kanada ve Amerika Birleşik Devletleri’nden, daha sınırlı ölçüde ise Tayland’dan Avrupa’ya kaçırılan kenevir miktarında artış gözlenmektedir. Kuzey Amerika kenevir piyasasında yaşanan aşırı üretim, fiyat düşüşleri ve yoğun rekabet, daha ucuz ve daha yüksek etki gücüne sahip ürünlerin fazlalık oluşturmasına yol açmıştır.

Kanada’dan Avrupa’ya gönderilen sevkiyatlar çoğunlukla deniz konteynerlerinde gizlenirken, ABD kaynaklı sevkiyatlar daha çok posta trafiğinde tespit edilmektedir. Büyük limanlarda gerçekleştirilen yakalamalar bu eğilimi açıkça göstermektedir

*2025 yılında Rotterdam ve Antwerp limanlarının her birinde yaklaşık 21 ton kenevir ele geçirilmiş, bu ürünlerin büyük bölümü Kanada menşelidir.

*Esrar Avrupa’da en yaygın kullanılan yasa dışı uyuşturucu olmaya devam etmektedir. Son bir yıl içinde yaklaşık 24,9 milyon Avrupalı yetişkinin (15-64 yaş) esrar kullandığı tahmin edilmektedir.

*Avrupa’da uyuşturucu tedavisine başvuran kişilerin yaklaşık üçte biri (%33) esrar nedeniyle tedavi almaktadır. Bu oran, 2024 yılında yaklaşık 104.000 kişiye karşılık gelmektedir. Bunların 62.000’i ise ilk kez tedavi hizmetine başvurmuştur.

*Avrupa’da esrar politikaları da değişim sürecini sürdürmektedir. Bazı AB üyesi ülkeler eğlence amaçlı esrar kullanımına ve arzına ilişkin yaklaşımlarını değiştirmiş veya gözden geçirmektedir.

*Yeni Sentetik Opioidler Halk Sağlığını Tehdit Ederken Eroin Piyasası Direncini Korumaktadır

*Opioidler, çoğunlukla diğer maddelerle birlikte kullanıldığında, Avrupa’da uyuşturucu kaynaklı ölümlerin başlıca nedeni olmaya devam etmektedir. Avrupa Birliğinde ölümlerin büyük bölümü birden fazla maddenin birlikte kullanımını içermektedir.

*Bazı ülkelerde eroin dışındaki opioidler, yüksek etki gücüne sahip sentetik opioidler, opioid agonist tedavi ilaçları ve ağrı kesici ilaçlar, aşırı doz ölümlerinin önemli bir kısmında tespit edilmektedir.

*Yeni sentetik opioidler endişe kaynağı oluşturmaktadır. Çoğu yüksek etki gücüne sahip olan bu maddelerden 95’i 2009 yılından bu yana Avrupa’da tespit edilmiştir. Nitazenler ve orfinler de dâhil olmak üzere 7 yeni sentetik opioid bildirilmiştir. Nitazen içeren ve oksikodon veya diazepam gibi reçeteli ilaçları taklit eden sahte ilaçlara ilişkin bildirimler de giderek artmaktadır.

*Yüksek etki gücüne sahip sentetik opioidlerden biri olan fentanil bağlantılı ölümler de dikkatli olunması gerektiğini göstermektedir. Bulgaristan’da 2024-2025 döneminde bildirilen uyuşturucu kaynaklı ölümlerin 100’den fazlası fentanille ilişkilendirilmiştir.

*Rapora göre kokain kullanımı Avrupa genelinde yüksek seviyesini korumaktadır. Son bir yıl içinde yaklaşık 4,3 milyon Avrupalı yetişkinin (15-64 yaş) kokain kullandığı tahmin edilmektedir. Kokain kullanımının coğrafi yayılımı genişlerken, yol açtığı zararlar da artmaktadır.

*Crack kokain kullanımı, özellikle sosyal açıdan dezavantajlı gruplar arasında birçok Avrupa kentinde görünmekte ve giderek büyüyen bir sorun hâline gelmektedir.

*Anestezi ve ağrı tedavisinde kullanılan temel bir ilaç olan ketamin, Avrupa’da giderek daha fazla psikoaktif amaçlarla kötüye kullanılmaktadır. Genel kullanım düzeyi hâlen görece düşük olmakla birlikte, özellikle gençler ve gece hayatı çevrelerinde kullanımı yaygınlaşmaktadır. Ketamin çoğunlukla toz hâlinde burundan çekilerek tüketilmektedir. Avrupa’da yasa dışı piyasada ele geçirilen ketaminin büyük bölümü, özellikle Hindistan’daki yasal farmasötik üretim kaynaklarından gelmektedir. Ketamin Avrupa Birliği’ne yasal yollarla, ağırlıklı olarak Almanya üzerinden ithal edilmekte, daha sonra yasa dışı kanallara yönlendirilmektedir

Aynı soruyu tekrar ediyorum . Bu salgın için nasıl önlemler alacağız?