Prof.Dr.İ.Hamit Hancı

Avrupa Birliği Uyuşturucu Ajansı’ndan (EUDA) 13.02.2026 tarihinde Avrupa Birliğin de ilk kez olmak üzere;

Uyuşturucu öncülleri üzerine eylem: Öncü değerlendirme raporları yayımlandı.

Ajansın web sitesinde şu bilgiler yer almakta “https://www.euda.europa.eu/index_en”

Yasa dışı uyuşturucu üretimi, Avrupa'da halk sağlığı ve güvenliği için giderek artan bir tehdit oluşturuyor. Uyuşturucu öncü pazarlarının izlenmesi, ortaya çıkan risklerin tespit edilmesine yardımcı olmakta ve tedarik kesintisi için zamanında AB düzeyinde yanıtlar verilmesini sağlamakta. Böylece uyuşturucu üretimine yönlendirme ve kaçakçılık önlenmekte. EUDA bu alanda ilk öncü değerlendirmelerden elde edilen dokuz rapor yayımladı. Rapor Avrupa Komisyonu'nun talebi üzerine gerçekleştirildi ve potansiyel risk olarak belirlenen dokuz ilaç öncüsü incelendi.

Dört sentetik katinon (3-CMC, 3-MMC, 4-CMC, 4-MMC) üretimiyle bağlantılı sekiz öncül ve amfetamin üretiminde kullanılan bir öncülle ilgilidir.

“Sentetik katinonlar, doğal kat bitkisiyle ilişkili bir ilaç kategorisinin adıdır. Uyarıcılardır, yani beyin ile vücut arasındaki mesajları hızlandırırlar ve amfetaminlere benzer etkiler sunarlar. Sentetik katinonlar ayrıca Yeni Psikoaktif Maddeler (NPS) olarak bilinen bir ilaç grubunun parçasıdır. Hancı”

Raporlar, maddelerin ve yasadışı uyuşturucu üretimindeki rollerinin yapılandırılmış, kanıta dayalı değerlendirmelerini sunmaktadır. Her rapor, kullanım, kaçakçılık, dağıtım ve planlamanın olası sonuçları hakkında mevcut bilgileri özetleyerek öncü gelişmelerin tutarlı bir AB düzeyinde anlaşılmasını destekler.

EUDA'nın uyuşturucu öncülleri alanındaki genişletilmiş yetkisi Temmuz 2024'te bir yönetmelikle yürürlüğe girmişti. Bu kapsamda, ajans hem kontrollü yasadışı ilaçların hem de yeni psikoaktif maddelerin (NPS) üretiminde kullanılan öncülleri izleyerek Avrupa Komisyonu ve Üye Devletleri bilgi aktarmaktadır

“Ajansa Avrupa Birliği Ülkeleri ile Türkiye ve Norveç tam üyedir Hancı”

Amaç; Yeni ilaç öncüllerinin tespit edilmesi durumunda Üye Devletleri bilgilendirmek; endişe verici öncüllerin bilimsel teknik değerlendirmelerini sağlamak; temel eğilimleri ve gelişmeleri özetlemek; Komisyon'a planlama kararlarında yardımcı olmak; ve AB politikasını bilgilendirmek için bilimsel veri ve analiz sağlamak.

Uyuşturucu öncülleri, amfetamin, metamfetamin, MDMA ve sentetik katinonlar gibi sentetik uyuşturucuların üretimi ile kokain ve eroinin işlenmesi için gerekli maddelerdir.

Bu maddelerin, kaçakçılığının etkili izlenmesi, uyuşturucu üretimini önlemek ve ilgili zararları azaltmak için özel bir öneme sahiptir.

Avrupa Birliği içindeki üretim öncelikle amfetamin, MDMA, metamfetamin ve sentetik katinonlar dahil sentetik uyarıcılara odaklanmaktadır.

Üretim, büyük endüstriyel ölçekli tesislerden küçük, sabit veya mobil laboratuvarlara kadar çeşitli ortamlarda gerçekleşir

Uyuşturucu üretimi, önemli miktarda kimyasal atık üretir . Bu atıklar sıklıkla yanlış depolanmış veya yasa dışı şekilde bertaraf edilmiş, toprak ve su kirliliğine katkıda bulunmakta ve yerel yönetimler için önemli temizlik ve iyileştirme zorluklarına yol açmaktadır. Üretim ve depolama alanları ayrıca yangın, patlama ve tehlikeli maddelere maruz kalma riski oluşturabilir ve bu da yakın topluluklar için potansiyel sonuçlar doğurabilir.

MDMA üretimi, genellikle alternatif kimyasallarla başlayan ve öncül PMK'ya (precursor/Öncül Madde) sentezlenen birkaç aşamadan oluşur. Bu daha sonra ham MDMA baz yağına dönüştürülür ve ardından MDMA tuzuna dönüştürülür. Tüm bu adımlarda çözücüler ve reaktifler kullanılır. Son aşamada, nihai tüketici ürünü üretmek için yasaklı maddeler, yardımcı maddeler ve diğer kimyasalları kullanılır.

1 kilogram ekstazi tableti üretimi, 21 ila 58 kilogram arasında katı ve sıvı kimyasal atık üreterek önemli bir çevresel yük oluşturur.

Bu atıklar genellikle sorumsuzca atılır; yaygın bertaraf yöntemleri arasında doğal ortamlarda yasa dışı atma, kaplarda yakma ve doğrudan su yollarına boşaltma bulunur.

Avrupa Birliği'nde yasa dışı uyuşturucu üretimi, kimyasal öncüllerin ve yardımcı maddelerin bulunabilirliği ve ticaretiyle yakından bağlantılıdır. Önemli öncü kimyasallar genellikle yurtdışından temin edilirken, üretimde kullanılan birçok diğer madde Avrupa Birliği içinden temin edilir. Üretime dahil olan suç ağları, üretim süreçlerini düzenli olarak uyarlar ve kontrollere yanıt olarak öncül kimyasalları değiştirir; bu da izleme, düzenleme ve uygulama için devam eden zorluklar yaratmaktadır.

Öncüller: ilacın doğrudan yapımında kullanılan kimyasallar

Alternatif kimyasallar: standart öncüller kısıtlandığında kullanılan maddeler

N-korumalı ilaçlar: ara madde olarak kullanılan modifiye edilmiş ilaç türleridir

“Öncüllere en önemli örnek burun açıcı damlalarda da kullanılan Efedrin ve

Psödoefedrin dir ki Metamfetamin üretiminde kullanılmaktadır Hancı”

Rapordan da anlaşılacağı üzere sadece uyuşturucu maddeleri değil onların üretimi için kullanılan öncül maddeleri de takip edebilecek güçlü bir adli bilimler (adli kimya, adli toksikoloji, adli tıp, adli biyoloji v.b) ağı gereklidir.