Prof. Dr. Mustafa TÖZÜN

Prof. Dr. Mustafa TÖZÜN

ABD-İran Gerilimi: Yabancı Basından Son Haberler

Bugün 21.02.2026. Gündemde “ABD-İran arasındaki gerilim sıcak savaşa dönüşür mü?” sorusuna cevap aranıyor. Yabancı basından günlük haber özetlerini oluşturarak durum tespiti yapmaya çalışalım.

CNN’in 20 Şubat 2026 tarihli haberinden; ABD, Ortadoğu'da askeri varlığını sürdürürken; İran, nükleer ve füze tesislerini güçlendirerek savaşa hazır olduğunu gösteriyor. İki ülke arasındaki görüşmeler sürerken, ABD ordusunun kısa süre içinde saldırıya hazır olabileceği belirtildi. İran ise askeri tesislerini yenileyip nükleer programını gizlerken güvenlik kadrosunu değiştirdi ve iç muhalefete baskı yaptı.

İran yaralarını sardı: CNN’in analizine ve Uzman Sam Lair’e göre, İran bombalama sonrası zarar gören tesislerini hızla onardı; kapalı girişler açıldı, tüneller ve destek alanları yeniden faaliyete geçti. Hamadan Hava Üssü’nde pist ve sığınaklar tamir edildi. Şahrud’daki füze üretim tesisi ise özellikle hızlıca restore edildi ve yeni üretim hattı savaş sırasında zarar görmeden çalışmalarına devam ediyor. Bu gelişmeler, katı yakıtlı füze üretiminin savaş öncesinden daha yüksek olabileceğini gösteriyor.

Hatırlarsak; 2025, Haziran’ında İsrail İran’a sürpriz bir saldırı (Yükselen Aslan Operasyonu) yapmıştı ve 12 gün süren savaş sonunda İran’ın nükleer programının bazı kısımlarını yok etmişti, üç ana nükleer tesis bombalanmıştı.

Washington merkezli bir enstitüye göre, yakın zamanda yayımlanan uydu görüntüleri İran'ın Parchin'deki 'Taleghan 2' nükleer tesisinin çevresine beton lahit inşa edip üstünü toprakla kapattığını gösteriyor. Eski İslam Devrim Muhafızları komutanı Ali Şamkhani, Savunma Konseyi sekreteri oldu. Nour Haber Ajansı'na göre Şamkhani, savunmayı güçlendirmeyi ve yeni tehditlere karşı önlemler geliştirmeyi hedefliyor (1).

Aljazeera, 20 Şubat 2026 tarihli haberinde; İran Dışişleri Bakanı Abbas Araghchi’nin ABD'nin nükleer görüşmelerde uranyum zenginleştirmesinin sıfıra indirilmesini talep etmediğini söylediği bildirildi. İran ABD ile barışa ve diplomasiye hazır olduğunu belirtti. Araghchi şu ifadede bulundu: “Askeri seçenek bunu yalnızca daha da karmaşık hale getirecek, yalnızca bizim için değil, belki de tüm bölge ve tüm uluslararası toplum için felaket sonuçlar doğuracaktır.”

İran'ın nükleer programı uluslararası gözlemcilerce doğrulanmamış olup, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumunun yeri bilinmemektedir. Tahran ise Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması (NPT) kapsamındaki haklarını savunmaya devam ediyor (2).

Reuters’in haberinde İran'ın Körfez'deki komşuları ve İsrail’in ABD-İran arsında uzlaşma ihtimalini düşük, çatışmayı ise daha olası gördükleri bildiriliyor. Washington’ın ise bölgeye “2003 Irak İşgali”nden bu yana en büyük askeri gücünü konuşlandırdığı vurgusunda bulunuluyor. Bazı yetkililer, Tahran'ın taviz taleplerinin riskli olacağını ve Trump'ın askeri yığınağını nükleer garanti olmadan geri çekmeyeceğini vurguluyor. İran-ABD görüşmeleri ise temel konularda çıkmaza girdi. Savunma analisti David Des Roches, ABD'nin Körfez'deki faaliyetlerinin olası bir saldırının İran hava savunmasının etkisiz hale getirilmesiyle başlayabileceğini ve ardından Devrim Muhafızları Donanması'nın hedef alınacağını belirtti. Bazılarına göre ise, İran'da güçlü bir alternatif siyasi güç olmadığı ve liderliğin direnci sürdüğü için saldırıların rejim değişikliğine yol açmasını beklemek risklidir. Üç bölgesel yetkili, İranlı müzakerecilerin, zenginleştirme ve füze geliştirme faaliyetlerini egemenlik hakları olarak gören Hamaney'in, her türlü somut tavizi verme konusunda kararlı olduğunu açıkça belirttiğini söyledi (3).

The Guardian’ın haberinde ABD’nin askeri gücü üzerine verilen bilgilere odaklanalım. ABD, İran’a anlaşma için bugünden itibaren 10 gün süre vermiş görünüyor. Uzmanlara göre, ABD'nin Ortadoğu'daki askeri varlığı İran'a yönelik hava harekâtı için yeterli ve bu operasyon İsrail ile birlikte yapılabilir; ancak sonuçların ne olacağı belirsizdir. Uçak gemisi USS Abraham Lincoln ve diğer savaş gemileriyle birlikte dokuz filo uçakla Arap Denizi'nde yaklaşık bir aydır görev yapıyor. USS Gerald R Ford liderliğindeki ikinci bir saldırı grubu ise Atlantik'ten Doğu Akdeniz'e doğru ilerliyor ve birkaç gün içinde ulaşması bekleniyor. Ford geçen ay Karayiplerde bir operasyonun ardından yola çıktı. Uzmanlara göre, bu gruplar birlikte birkaç hafta boyunca günde yüzlerce sortiye imza atabilir. Ayrıca, gerçek zamanlı komuta ve kontrol operasyonları için kritik öneme sahip altı E-3 Sentry Awac uçağı, ABD ve Japonya'dan taşınarak Suudi Arabistan'daki Prens Sultan hava üssünde konuşlandırıldı. Trump'ın saldırmayı seçmesi durumunda İran'daki hükümet ve askeri tesisleri havadan hedef alma imkânı verebilir.

Bir ay önce İran’da protestolar kanlı bir şekilde bastırılmıştı. Trump İran rejimine karşı protesto edenlere "yardım yolda" mesajı göndermişti, ancak o gün için ABD askeri varlığı sınırlıydı. Şimdi savaş gemileri ve savaş uçakları mevcut, ABD lideri İran'ın nükleer emellerine odaklanmaya başladı. Bu seferki saldırılar, Haziran 2025’deki 12 günlük savaşta hedef alınmayan iki nükleer tesis olan Natanz yakınlarındaki Kazma Dağı kompleksi ve Parchin'deki Taleghan 2'yi hedef almayı içerebilir.

İran cephesinde ise durum: İran'ın elinde bulunan %60 oranında zenginleştirilmiş 440 kg uranyumun yeri ve durumu belirsizliğini koruyor. Teorik olarak İran, %90'ın üzerinde daha fazla zenginleştirilip silah haline getirilebilmesi durumunda 10 nükleer silah yapmaya yetecek kadar uranyuma sahip. Uydu görüntülerine göre, Katar'daki El-Udeid hava üssünde Patriot hava savunma sistemi bulunuyor. ABD destroyerleri Kıbrıs yakınından İsrail'e yönelik balistik füzeleri hedef alabiliyor.

İngiltere, ABD'ye B-2 bombardıman uçaklarının RAF Fairford veya Diego Garcia hava üslerini kullanmasına izin vermeyeceğini bildirdi. Buna rağmen İngiltere ve diğer batılı ülkeler, Orta Doğu'daki müttefiklerini savunmak için müdahale edebilir. Son olarak RAF'ın (Royal Air Force; İngiltere Kraliyet Hava Kuvvetleri) 12. Filosu Katar'a konuşlandırıldı ve Typhoon jetleri olası bir saldırıya karşı hazır durumda (4).

İsrail için durum değerlendirmesi nasıl?

The Jerusalem Post haberinde şu bilgilere yer verilmiş:

“İsrail'de uçuşlar düzenli olarak kalkıyor ve iniyor. Süpermarketlerin rafları dolu. Gerginliğin tırmanma riski gerçek, ancak daha önce İran'la karşı karşıya gelmenin ve buna dayanmanın hatırası da bir o kadar güçlü.”

Anlaşıldığı üzere İsrail’de panik yok ya da dünyaya bu mesaj veriliyor.

İsrail’de “Trump ne zaman saldıracak?” - “Bu hafta sonu mu olacak?” - “Seyahatimizi ertelemeli miyiz?” gibi sorulara cevap aranıyor. Cumhurbaşkanı Isaac Herzog'un Avustralya ziyaretinde, gazeteciler ona Netanyahu'yu affedip etmeyeceğini ve heyetin İran'a yönelik olası Amerikan saldırısı nedeniyle İsrail'e geri dönüp dönemeyeceğini sordular. Herzog, af sürecinin prosedüre uygun yürütüldüğünü ve Trump'ın savaş planları hakkında bilgisi olmadığını açıkladı.

İsrailli yetkililer şu açıklamada bulundu: Washington'ın saldırıya geçmeye karar vermesi halinde, İsrail'e muhtemelen önceden haber verilecek; ancak operasyonel başarıyı tehlikeye atabilecek sızıntıları önlemek amacıyla kamuoyuna bilgi verilmeyecek. Ardından, geçen haziran ayında İran'ın nükleer altyapısına karşı yürütülen operasyon öncesinde yapılanlara benzer sessiz hazırlıklar başlayacak. Aynı zamanda, İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) atmosferi sakinleştirmek için harekete geçti. İsrail Savunma Kuvvetleri Sözcüsü Tuğgeneral Effie Defrin perşembe günü (19.02.2026) yaptığı açıklamada, ordunun "azami savunma hazırlığı"nda olduğunu söyledi. Saldırı olması durumunda İsrail'in güç kullanarak karşılık vereceğini belirten Defrin, genel durum değerlendirmesinde herhangi bir değişiklik olmadığını da sözlerine ekledi. "Gereksiz paniğe kapılmak için sebep yok," diye vurguladı. İsrail Havacılık ve Uzay Sanayii Arrow 3 ve Arrow 2 sistemlerini üretmek için 7/24 çalışmaktadır.

Haberden bir kesit:

“İsrailliler İran'ın tehditlerini göz ardı etmiyor. Yetkililer, İsrail'in ABD saldırısına doğrudan dahil olmasa bile, Tahran'ın muhtemelen İsrail'e ateş açarak karşılık vereceğini defalarca vurguladı. Ancak halk bu değerlendirmeleri duyuyor ve rutin hayatına devam ediyor. Ve bu, belki de en açıklayıcı sinyaldir. Akdeniz, destroyerler ve uçak gemileriyle dolu. Cenevre diplomatik görüşmelerle çalkalanıyor. Tahran tehditler savuruyor. Washington uyarılar yayınlıyor. İsrail'de uçuşlar düzenli olarak kalkıyor ve iniyor. Süpermarketler dolu. Ülke, gerginliğin tırmanmasına hazırlanıyor ve her zamanki gibi devam ediyor. Riskler gerçek. Ama İran'la daha önce karşı karşıya gelmenin ve dayanmanın hatırası da öyle.” (5).

**

Son olarak;

Ülkemiz, Türkiye’nin sınır komşusu İran’ı ilgilendiren bu konuda yabancı basında bugün yer alan bazı haberleri özetledik. Umarım bu yazı, okurlarımızın durum tespiti yapmasına neden olur. Biz, ülkemizin güvenliğini ve güçlü olmasını istiyoruz. Dünyada ve ülkemizde barışı arzu ediyoruz. Ancak gerçekler, etrafımızda sürekli savaş riski olduğu üzerine. Yine de aklımızın bir köşesinde bulunsun. ABD-İsrail ve İran gerçek anlamda yok edici bir savaşa girerler mi? Yoksa kadim tarih ve teopolitik buna imkân vermez mi?

Önce sıcak gündemin sonuçlarını hep beraber görelim.

Kaynaklar:

  1. CNN. The US could strike Iran. Here’s how Tehran is getting prepared. Feb 20, 2026. By Mostafa Salem, Farida Elsebai, Gianluca Mezzofiore. https://edition.cnn.com/2026/02/19/world/iran-us-military-strike-prep-latam-intl-vis (Erişim: 21.02.2026).
  2. Aljazeera. Iran says US military build-up ‘unnecessary and unhelpful’, deal achievable. 20 Feb 2026. By Al Jazeera Staff. https://www.aljazeera.com/news/2026/2/20/iran-says-us-military-build-up-unnecessary-and-unhelpful-deal-achievable (Erişim: 21.02.2026).
  3. Reuters. US and Iran slide towards conflict as military buildup eclipses talks. February 21, 2026. By Samia Nakhoul, Parisa Hafezi and John Irish. https://www.reuters.com/world/middle-east/us-iran-slide-towards-conflict-military-buildup-eclipses-talks-2026-02-20/ (Erişim: 21.02.2026).
  4. The Guardian. Iran deal prospects will be clear within 10 days, Trump says as military buildup grows. Fri 20 Feb 2026. Dan Sabbagh Defence and security editör. https://www.theguardian.com/us-news/2026/feb/19/us-military-buildup-in-middle-east-intensifies-but-to-what-end (Erişim: 21.02.2026).
  5. The Jerusalem Post. Why Israel is choosing calm over panic as Trump amasses forces for war with Iran. FEBRUARY 20, 2026. ByHERB KEINON. https://www.jpost.com/israel-news/article-887294 (Erişim: 21.02.2026).

Önceki ve Sonraki Yazılar
YAZIYA YORUM KAT
UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.