Avrupa Birliği'ne (AB) üye 27 ülkenin devlet ve hükümet başkanları, yaz tatili arasının ardından ilk olağan zirve toplantılarını Brüksel'de gerçekleştirecek.

İki gün sürmesi planlanan zirveye AB Konseyi Başkanı Antonio Costa başkanlık edecek. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen ve Avrupa Parlamentosu Başkanı Roberta Metsola'nın yanı sıra Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy de toplantıya katılacak.

Costa, liderlere gönderdiği davet mektubunda, artan jeopolitik belirsizlik ortamında zirvenin ağırlıklı olarak ekonomiye, Avrupa'nın rekabet gücüne ve vatandaşların hayat pahalılığı karşısında desteklenmesine odaklanacağını bildirdi.

Yüksek enerji fiyatlarının vatandaşlar ve işletmeler üzerindeki etkisini hafifletmek için hedefli ve geçici önlemler konusunda AB Komisyonuna yönlendirme yapılması gerektiğini belirten Costa, Avrupa'nın fosil yakıtlara bağımlılığını azaltma stratejisinin sürdürülmesi çağrısında bulundu.

Costa, liderlerin rekabetçilik alanındaki hedeflerini somut sonuçlara dönüştürmesi gerektiğini vurgulayarak, yeni uzun vadeli bütçe üzerinde yıl sonuna kadar anlaşma sağlanmasının, Avrupa ekonomilerine öngörülebilirlik ve istikrar kazandıracağını ifade etti.

Ukrayna'ya desteğin Birliğin temel önceliklerinden biri olmaya devam ettiğini belirten Costa, Rusya'nın Avrupa genelindeki hibrit saldırıları karşısında savunma hazırlığının ilerletilmesine, göç konusunda dayanışmaya ve gelecekteki genişlemeler için gerekli reformlara da dikkati çekti.

Rekabetçilik ve yüksek enerji fiyatları

Liderler, zirvenin ilk oturumunda AB'nin 2026-2027 dönemine yönelik “Tek Avrupa, Tek Pazar” gündeminin ve ekonomi politikalarının uygulanmasında kaydedilen ilerlemeyi değerlendirecek.

Ardından yüksek enerji fiyatlarını görüşecek liderler, son dönemde hızla artan petrol ve doğal gaz fiyatlarına karşı vatandaşlar ve işletmeler üzerindeki baskıyı hafifletecek önlemleri ele alacak.

Orta Doğu ve İran'daki gelişmelerin enerji ve yakıt fiyatları üzerindeki etkisini tartışacak liderler, fiyatları düşürmek için koordineli adımları değerlendirecek.

Bu çerçevede, metan düzenlemesindeki bazı yükümlülüklerin ertelenmesi ve geçici devlet yardımı çerçevesinin uzatılması gibi seçenekler gündemde bulunuyor.

Liderlerin, AB Komisyonundan yüksek enerji fiyatlarının etkisini azaltacak ilave, hedefli ve geçici önlemler sunmasını istemesi de öngörülüyor.

AB'nin fosil yakıtlara bağımlılığını azaltma stratejisinin de sürdürülmesi bekleniyor.

Çin'le ekonomik dengesizlikler masada

Liderler, ilk gün öğle yemeğinde Avrupa sanayisini etkileyen küresel makroekonomik dengesizlikleri de görüşecek.

Birliğin en büyük ekonomik dengesizlikleri Çin'le ilişkilerinde yaşanıyor. AB'nin Çin'le ticaretinde günlük 1 milyar avroluk açık gerçekleşiyor. AB tarafı bu konuda tedbir almak üzere çalışmalar yapıyor.

Haziran zirvesinde ortaya konulan yaklaşım, başta Çin olmak üzere ilgili ülkelerle diyaloğun yoğunlaştırılması ve AB'nin ticaret savunma araçları dahil mevcut araçlarının güçlendirilmesi olmak üzere iki temel unsurdan oluşuyor.

Liderlerin, bu yaklaşımın uygulanmasında gelinen aşamayı değerlendirmesi ve gerektiğinde yeni araçların geliştirilmesi konusunda AB Komisyonuna siyasi yönlendirme yapması bekleniyor.

Yeni bütçede yıl sonuna kadar anlaşma hedefi

Zirvenin ilk gününün öğleden sonraki oturumunda, AB'nin 2028-2034 dönemini kapsayacak Çok Yıllı Mali Çerçevesi (MFF) ele alınacak.

Görüşmelerin merkezinde, AB Konseyi Dönem Başkanı İrlanda'nın hazırladığı bütçe müzakere çerçevesi yer alacak.

Üye ülkeler arasında farklı görüşler bulunmasına rağmen yeni bütçe üzerinde yıl sonuna kadar anlaşma sağlanması hedefi korunuyor.

Müzakerelerde, harcama önceliklerinin yanı sıra üye ülkelerin bütçeye katkıları ve AB'nin yeni öz kaynakları da önemli yer tutacak.

AB Komisyonu yaklaşık 2 trilyon avroluk bütçe teklifi hazırlamıştı. Bu teklif, Almanya'nın başını çektiği bir grup ülke tarafından yüksek bulunuyor.

Genişleme ve reformlar

Liderler, ilk gün akşam çalışma yemeğinde AB'nin genişleme süreci ve Birliğin yeni üyelere hazırlanması için gerekli reformlar üzerine stratejik görüşme yapacak.

AB Komisyonunun daha geniş bir Birliğe hazırlık konusundaki çalışmaları temelinde, aday ülkelerin kademeli entegrasyonu, gelecekteki katılım anlaşmalarında yer alabilecek geçiş düzenlemeleri ve koruyucu hükümler ele alınacak.

Görüşmelerde, katılım müzakerelerinde ilerleme kaydeden Karadağ, Arnavutluk, Ukrayna ve Moldova'nın durumunun değerlendirilmesi bekleniyor.

Katılım anlaşmasının hazırlanmasına yönelik çalışmaların sürdüğü Karadağ, görüşmelerde öne çıkacak. Bu ülkeyle müzakerelerin yıl sonuna kadar tamamlanması hedefi doğrultusunda liderlerin siyasi mesaj vermesi öngörülüyor.

Ukrayna'ya destek ve savunma

Zirvenin ikinci günü Ukrayna oturumuyla başlayacak. Zelenskiy, Rusya'nın saldırıları sürerken ülkesindeki son gelişmeler ve kış öncesindeki ihtiyaçlar hakkında liderleri bilgilendirecek.

Görüşmelerde Ukrayna'nın hava ve füze savunmasının güçlendirilmesi, kritik enerji altyapısının korunması, askeri ve mali desteğin sürdürülmesi ile Rusya üzerindeki baskının artırılması ele alınacak.

Zelenskiy'nin bilgilendirmesinin ardından AB liderleri kendi aralarında görüşmelere devam edecek.

Zirve öncesinde gazetecileri bilgilendiren üst düzey AB yetkilisi, Birliğin Ukrayna'ya askeri yardım konusunda desteğini sürdürdüğünü belirtti.

Yetkili, önleyici füzelere sahip üye ülkelerin bunları Ukrayna'ya sağlamaya ikna edilmesine ilişkin soruya ise yorum yapmadı.

Savunma ve güvenlik oturumunun ana odağını, Rusya kaynaklı hibrit saldırıların artması ve Avrupa'nın bu saldırılara vereceği yanıt oluşturacak.

Liderler, Birliğin hibrit tehditler ve sabotaj eylemleri karşısındaki dayanıklılığını artırmayı, savunma hazırlığında kaydedilen ilerlemeyi ve kritik askeri kabiliyet açıklarının giderilmesini görüşecek.

Orta Doğu

Liderler, Orta Doğu oturumunda Gazze ve Batı Şeria, Yemen, Lübnan, İran ve Suriye'deki gelişmeleri değerlendirecek.

Gazze'de kalıcı ateşkes sağlanması, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyinin 2803 sayılı kararının tüm taraflarca uygulanması ve insani yardımın kesintisiz, engelsiz ve yeterli ölçekte ulaştırılması görüşmelerin öncelikleri arasında yer alacak.

Batı Şeria'da İsrail'in askeri operasyonları, yerleşim faaliyetlerinin genişlemesi ve Filistin topraklarını gasbeden İsraillilerin Filistinlilere yönelik şiddeti de gündeme gelecek. İki devletli çözümün uygulanabilirliğine etkileri nedeniyle E1 yerleşim projesine ilişkin gelişmelerin de değerlendirilmesi bekleniyor.

İsrail'e yönelik yaptırımlar konusunda ise özel bir görüşme öngörülmüyor. Bununla birlikte, bazı üye ülkelerin Orta Doğu oturumunda yaptırım çağrılarını yinelemesi bekleniyor.

AB Konseyi kaynakları, AB-İsrail Ortaklık Anlaşması'nın askıya alınması için gerekli oybirliğinin bulunmadığını, yerleşimlere yönelik alternatif kısıtlayıcı önlemler konusunda da yeterli desteğin sağlanamadığını belirtti.

Bazı üye ülkelerin tek taraflı adımlar atarak AB düzeyinde önlem alınması yönündeki baskıyı artırdığına işaret eden kaynaklar, mevcut durumda bu konuda ilerleme görmediğini kaydetti.

Lübnan'da devlet kurumlarının desteklenmesi, istikrar ve güvenliğin güçlendirilmesi ile Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Görev Gücünün (UNIFIL) görev süresinin sona ermesini takip edecek döneme hazırlık ele alınacak.

Bölgedeki gelişmelerin seyrüsefer serbestisi ve deniz güvenliği üzerindeki etkileri de görüşülecek.

Bilgi alınan üst düzey AB yetkilisi, Orta Doğu oturumunun geniş bir gündeme sahip olduğunu belirtirken görüşmelerden somut sonuç beklemediğini ifade etti.

Göç

Zirvenin ikinci günündeki çalışma öğle yemeğinde liderler, göç konusunda stratejik görüşme yapacak.

Düzensiz girişlerdeki düşüş ve AB'nin göç politikalarının uygulanmasında elde edilen sonuçlar değerlendirilecek.

Liderler, İspanya'nın Kuzey Afrika'daki toprağı Sebte'deki gibi kriz durumlarında üye ülkeler arasında dayanışmanın güçlendirilmesi, AB'nin krizlere müdahale kapasitesinin artırılması ve göçün siyasi baskı aracı olarak kullanılmasına karşı önlemleri ele alacak.