Dr. Mehmet Cavlı

Dr. Mehmet Cavlı

Yazar

Sağlık Sektörü, Hastaneler ve Çalışanları

A+A-

drcavlimehmet@gmail.com

 

Bu sektör, hastane, poliklinik, hasta yatağı, doktor, diş hekimi ve diğer sağlık çalışanlarının sayıları ile ölçüldüğü kadar, sağlık malzemeleri ve yüksek teknolojili makine teçhizatının varlığı da önem kazanmaktadır.

Sağlık sektörünün araştırma geliştirme çalışmaları, aşı, hıfzısıhha çalışmalarıda olmazsa olmaz ihtiyacıdır.

Bir ülkede herhangi bir şehre veya kasabaya gidiniz. Şehir planına bakınız. Düzgün, düzenli şehir planları olan yerlerde disiplin, sosyal adalet, tertipli insanlar mevcuttur. Sistem insanların huzuruna, mutluluğuna düzenlenmiştir. Hak ve Adalet vardır.

Sağlık sektörü de bu anlayışın yansımasında önemli bir göstergedir, dersek yeridir. İnsana hizmettir.

Sağlık sektörünün özel sektöre muhtaç edilmesi kısmen olabilir. Ama bilinmelidir ki, bu sektör kamu hizmeti gerekleri içinde bir hizmettir.

Şimdi, bazı istatistiklere bakalım.

Sağlık harcamalarının Gayri Safi Yurt içi Hasıla içindeki payı ülkemizdeoldukça düşük rakamlar görülmektedir.

Şu rakamlara bakalım; Toplam sağlık kurumu sayısı, yataklı sağlık kurumu sayısı, toplam yatak sayısı artmasınarağmen, her bin kişi başına düşen yatak sayısı (son yirmi yılda) aşağı yukarı 2,08-2,83 aralığında olduğu görülmektedir. Doktor sayıları da aşağıdadır. İki farklı versiyonda verilmiştir.

Hekim sayısı, hekim başına düşen kişi sayısı ve hekim başına hasta müracaat sayısı, 2009-2018

Yıllar

Hekim Sayısı

Hekim başına düşen kişi sayısı

Hekim  başına müracaat sayısı

2009

118 641

   612

  4 447

2010

123 447

   597

  4 367

2011

126 029

   593

  4 850

2012

129 772

   583

  4 791

2013

133 775

 573

  4 712

2014

135 616

 573

  4 749

2015

141.259

557

4 673

2016

144 827

551

4 735

2017

149 997

539

4 793

2018

153 128

536

5 110

Kaynak: Sağlık Bakanlığı

Source: Ministry of Health

  

Devlet hesabına ve serbest çalışan tüm hekimleri kapsar.

All physicians working in public and private sectors are covered.

  

 

 

 

 

Doktor ve diğer çalışanların sayılarına bakıldığında, sayısal gelişmeler  iyi gibi görülmektedir.

 

 

2002

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Uzman hekim - Specialist physician

  45 457

  60 655

  63 563

  66 064

  70 103

  73 886

  75 251

  77 622

  78 620

  80 951

  82 894

 

Sağlık Bakanlığı - Ministry of Health

  22 187

  27 537

  31 527

  32 623

  34 069

  35 081

  36 886

  38 783

  40 544

  42 726

  43 347

 

Üniversite - University

  10 518

  11 800

  11 843

  13 094

  13 544

  14 911

  14 941

  14 972

  15 905

  14 415

  14 438

 

Özel - Private

  12 752

  21 318

  20 193

  20 347

  22 490

  23 894

  23 424

  23 867

  22 171

  23 810

  25 109

             

Pratisyen hekim - General practitioner

  30 900

  35 911

  38 818

  39 712

  38 877

  38 572

  39 045

  41 794

  43 058

  44 649

  44 053

 

Sağlık Bakanlığı - Ministry of Health

  29 030

  30 417

  33 229

  33 523

  32 457

  32 601

  33 060

  35 833

  37 173

  38 721

  39 442

 

Üniversite - University

   178

   243

   262

   277

   215

   222

   200

   216

   203

   240

   291

 

Özel - Private

  1 692

  5 251

  5 327

  5 912

  6 205

  5 749

  5 785

  5 745

  5 682

  5 688

  4 320

             

Asistan hekim - Medical resident

  15 592

  22 075

  21 066

  20 253

  20 792

  21 317

  21 320

  21 843

  23 149

  24 397

  26 181

 

Sağlık Bakanlığı - Ministry of Health

  6 189

  9 031

  7 679

  7 236

  7 137

  7 814

  7 930

  7 973

  8 615

  8 817

  8 770

 

Üniversite - University

  9 403

  12 940

  13 340

  13 017

  13 238

  13 179

  13 087

  13 622

  14 534

  15 580

  17 411

 

Özel - Private

-

   104

   47

-

   417

   324

   303

   248

-

-

-

             

Toplam hekim - Total physician

  91 949

  118 641

  123 447

  126 029

  129 772

  133 775

  135 616

  141 259

  144 827

  149 997

  153 128

 

Sağlık Bakanlığı - Ministry of Health

  57 406

  66 985

  72 435

  73 382

  73 663

  75 496

  77 876

  82 589

  86 332

  90 264

  91 559

 

Üniversite - University

  20 099

  24 983

  25 445

  26 388

  26 997

  28 312

  28 228

  28 810

  30 642

  30 235

  32 140

 

Özel - Private

  14 444

  26 673

  25 567

  26 259

  29 112

  29 967

  29 512

  29 860

  27 853

  29 498

  29 429

             

Diş Hekimi - Dentist

  16 371

  20 589

  21 432

  21 099

  21 404

  22 295

  22 996

  24 834

  26 674

  27 889

  30 615

 

Sağlık Bakanlığı - Ministry of Health

  3 211

  5 795

  7 069

  7 225

  7 291

  7 997

  7 640

  8 683

  9 125

  9 768

  10 814

 

Üniversite - University

   681

  1 255

  1 219

  1 134

  1 012

   967

  1 370

  1 698

  2 403

  2 505

  4 224

 

Özel - Private

  12 479

  13 539

  13 144

  12 740

  13 101

  13 331

  13 986

  14 453

  15 146

  15 616

  15 577

             

Hemşire - Nurse

  72 393

  105 176

  114 772

  124 982

  134 906

  139 544

  142 432

  152 803

  152 952

  166 142

  190 499

 

Sağlık Bakanlığı - Ministry of Health

  54 360

  72 142

  77 472

  89 314

  92 118

  93 700

  94 404

  101 722

  103 507

  112 074

  126 891

 

Üniversite - University

  8 736

  15 198

  15 852

  17 530

  20 287

  21 302

  22 314

  22 526

  22 650

  24 261

  29 263

 

Özel - Private

  9 297

  17 836

  21 448

  18 138

  22 501

  24 542

  25 714

  28 555

  26 795

  29 807

  34 345

             

Diğer sağlık personeli - Other health personnel

  50 106

  93 550

  99 302

  110 862

  122 663

  131 652

  138 878

  145 943

  144 609

  155 417

  177 409

 

Sağlık Bakanlığı - Ministry of Health

  33 276

  66 192

  70 701

  82 201

  83 542

  93 555

  97 763

  102 243

  104 446

  111 193

  121 206

 

Üniversite - University

  2 788

  6 351

  7 086

  7 011

  10 382

  11 093

  11 314

  11 492

  11 043

  11 990

  16 493

 

Özel - Private

  14 042

  21 007

  21 515

  21 650

  28 739

  27 004

  29 801

  32 208

  29 120

  32 234

  39 710

             

Ebe - Midwife

  41 479

  49 357

  50 343

  51 905

  53 466

  53 427

  52 838

  53 086

  52 456

  53 741

  56 351

 

Sağlık Bakanlığı - Ministry of Health

  39 473

  44 468

  45 515

  46 944

  48 409

  48 694

  48 103

  48 078

  47 766

  49 003

  52 495

 

Üniversite - University

   225

   534

   561

   663

   764

   788

   828

   851

   748

   759

   789

 

Özel - Private

  1 781

  4 355

  4 267

  4 298

  4 293

  3 945

  3 907

  4 157

  3 942

  3 979

  3 067

             

Eczacı - Pharmacist

  22 289

  25 201

  26 506

  26 089

  26 571

  27 012

  27 199

  27 530

  27 864

  28 512

  32 032

 

Sağlık Bakanlığı - Ministry of Health

  1 596

  1 535

  1 854

  1 891

  1 920

  2 067

  2 102

  2 156

  2 318

  2 855

  3 064

 

Üniversite - University

   134

   200

   218

   245

   271

   291

   310

   306

   308

   348

   691

 

Özel - Private

  20 559

  23 466

  24 434

  23 953

  24 380

  24 654

  24 787

  25 068

  25 238

  25 309

  28 277

Kaynak: Sağlık Bakanlığı                              

Source: Ministry of Health                         

Sağlık harcamalarıın, GSYH’ya oranı aşağıda görülmektedir.

Sağlık harcamaları ile ilgili göstergeler, 1999-2018

         

Indicators on health expenditures, 1999-2018

           

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

  

 

1999

2000

2001

2002

2010

2011

2013

2014

2015

2016

2017

2018

Toplam sağlık harcaması (Milyon TL)

            

Total health expenditure (Million TL)

 4 985

 8 248

  12 396

18  774

 61 678

 68 607

 84 390

 94 750

104 568

119 756

 140 647

 165 234

             

Toplam sağlık harcamasının gayri safi yurtiçi hasılaya oranı (%)

            
            

Proportion of total health expenditure to gross domestic product (%)

            

4,7

4,8

5,1

5,2

5,3

4,9

4,7

4,6

4,5

4,6

4,5

4,4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

             

TÜİK, Sağlık Harcamaları İstatistikleri

            

TurkStat, Health Expenditure Statistics

            
             
              

Vatandaşların hasta muayene sayıları, görülen hastalıkların isimleri, hastalıkların sebepleri, her hastalıkta hasta olan insanların sayıları, bölge bölge, il il, ilçe ilçe sağlık sektöründe her türlü sağlık analizleri gerekmektedir. Çözümleri de arkasından getirmek mümkündür.

Zira, muayene gitmenin yolunu açmak tek çözüm değildir. Sağlıklı toplumun oluşturulması ve insan ömrünü sağlıklı hale getirmek önemlidir.

Sağlık önemlidir. Ne kadar önem verildiği rakamlarda görülmelidir. Ancak, rakamların kamuya açık oluşturulmasına ihtiyaç duyumaktadır. Sağlık kamu gereğidir. İstismar edilemez. İnsana hizmet kamunun görevidir anlayışı esastır.

ABD’de son görülen Virüs sonucu, sağlık sektörünün özelleştirilmiş olması, insanlara ne kadar tahribat yaptığı ilk etapta açıkça görülmüştür.

Sorumluluğu üzerinde taşıyan insan sevgisi taşıyan seçkin yürekli insanların bu konulara önem vermesi gerekmektedir.

Gelelim; şehir hastanelerine. Konunun Sosyal Güvenlik Kurumu ilişkileri ayrıdır. O konuya girmiyorum. Çok zihin karıştırmadan, “Kamu Özel ortaklığı” konusunda bazı kararlar aşağıdadır. Konu çok geniş. Hukukçuları ve işletmecilerin analizini gerektirir.

“663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin iptali talebiyle yapılan başvuruda Anayasa Mahkemesi ilk defa kamu özel ortaklığı yöntemine ilişkin değerlendirme yaptı.

Esas Sayısı : 2011/150

Karar Sayısı : 2013/30

Karar Günü : 14.2.2013

R.G. Tarih-Sayı : 25.06.2013-28688

“Sağlık Yatırımları Genel Müdürlüğüne, Bakanlığın ve bağlı kuruluşların ihtiyacı olan tesislerin yapımını ve mevcut tesislerin yenilenmesini kamu özel ortaklığı modeli veya diğer usuller ile gerçekleştirme görevi verilmiştir.

Anayasa'nın 128. maddesinin birinci fıkrasında, 'Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür....' denilmektedir. Bu hüküm uyarınca, kamu hukuku kurallarına göre yürütülen kamu hizmetlerinin gerektirdiği görevlerden asli ve sürekli nitelik taşıyanların, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülmesi zorunludur.

 Anayasa'nın 47. maddesinin son fıkrasında, 'Devlet, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişileri tarafından yürütülen yatırım ve hizmetlerden hangilerinin özel hukuk sözleşmeleri ile gerçek veya tüzel kişilere yaptırılabileceği veya devredilebileceği kanunla belirlenir' denilerek kamu hizmetlerinin sunulmasında özel hukuk sözleşmeleriyle gerçek veya tüzel kişilerin hizmetin sunumuna dâhil edilmelerine imkân tanınmıştır.

Dava konusu kuralla, Bakanlığın ve bağlı kuruluşların ihtiyacı olan tesislerin yapımının ve mevcut tesislerin yenilenmesinin kamu özel ortaklığı (KÖO) modeliyle gerçekleştirilmesine olanak tanınmıştır. KÖO modeli, özel sektörle kamu idaresi arasında, bir hizmetin tasarlanması, yapımı, kiralanması, ortaklık kurulması ve finansmanının sağlanması, işletilmesi gibi unsurların bileşiminden oluşan ve özel hukuk hükümlerine tabi sözleşmeler üzerinden uygulanan bir işbirliği modelidir. KÖO bir üst kavram olup, özel hukuk sözleşmeleri yoluyla yap-işlet-devret, yap-kirala, yap-işlet, işletme hakkı devri, tasarla-yap, yap-işlet-sahip ol-devret, tasarla-yap-finanse et-devret, ortaklık gibi birçok modelin birlikte veya ayrı ayrı uygulanmasına imkân vermektedir.”

Kaynak: (https://www.ttb.org.tr/kollar/_sehirhastaneleri/makale_goster.php?Guid=d6191242-3672-11e9-995b-acb68ea282a6)

Daha sonra aşağıda görülen görüş verilmiştir.

“3359 sayılı Yasanın Ek-7. Maddesi

Esas Sayısı    : 2012/105

Karar Sayısı : 2013/71

Karar Günü : 6.6.2013

R.G. Tarih-Sayı : Tebliğ edildi.

7.5.1987 günlü, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'na 3.7.2005 günlü, 5396 sayılı Kanunla eklenen ek 7. madde, Danıştay Onüçüncü Dairesince itiraz yolu ile Anayasa Mahkemesine başvurulmasından sonra 9.3.2013 günlü, 28582 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 21.2.2013 günlü, 6428 sayılı Sağlık Bakanlığınca Kamu Özel İş Birliği Modeli ile Tesis Yaptırılması, Yenilenmesi ve Hizmet Alınması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 12. maddesiyle yürürlükten kaldırılmış ve mevzuatta 3359 sayılı Kanun'un ek 7. maddesine yapılan atıfların 6428 sayılı Kanun'a yapılmış sayılacağı belirtilmiştir. Sağlık tesislerinin ihale ile gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine kiralama karşılığı yaptırılabilmesine ve mevcut sağlık tesislerinin yenilenmesinin tesislerdeki tıbbî hizmet alanları dışındaki hizmet ve alanların işletilmesi karşılığında sözleşmeyle gerçek veya özel hukuk tüzel kişilerine yaptırılabilmesine olanak sağlayan 3359 sayılı Kanun'un ek 7. maddesini yürürlükten kaldıran 6428 sayılı Kanun, Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarınca ihtiyaç duyulan tesislerin yapılmasına ve mevcut tesislerin yenilenmesinin sağlanmasına ilişkin usul ve esasları bir bütün olarak yeniden düzenlediğinden, 3359 sayılı Kanun'un ek 7. maddesinin sekizinci fıkrasına yönelik iptal isteminin konusu kalmamıştır.Açıklanan nedenle, konusu kalmayan iptal istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekir.

       Zehra Ayla PERKTAŞ bu görüşe katılmamıştır.     

KARŞIOY GEREKÇESİ

 7.5.1987 günlü, 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun ek 7. maddesi, 21.2.2013 günlü, 6428 sayılı Sağlık Bakanlığınca Kamu Özel İş Birliği Modeli ile Tesis Yaptırılması, Yenilenmesi ve Hizmet Alınması İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 12. maddesi ile yürürlükten kaldırıldığından bahisle Danıştayda devam eden davanın konusunun kalmadığı ve itiraz yoluyla yapılan başvuru hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir. Anayasa Mahkemesinin yerleşmiş uygulamalarına göre iptali istenilen Kural'ın sonradan değiştirilmiş olması Anayasa'ya uygunluk denetimini etkilemez. Danıştaydaki davada düzenleyici işlem yanında bireysel işleminde dava konusu olduğu gözetildiğinde, davanın olay tarihinde yürürlükte olan Yasa'ya göre çözümleneceği kuşkusuzdur. Bu durumda,  kişilerin hak kaybına uğramamaları bakımından söz konusu Yasa'nın Anayasal denetiminin yapılmasındaki hukuki yarar açıktır. Açıklanan nedenle davanın itiraz konusu kural uygulanarak sonuçlandırılacağından, Anayasal denetimin sürdürülerek işin esasının incelenmesi gerektiği düşüncesiyle çoğunluk görüşüne katılmıyorum.”

Kaynak:(https://www.ttb.org.tr/kollar/_sehirhastaneleri/makale_goster.php?Guid=d6191242-3672-11e9-995b-acb68ea282a6)

Anayasanın aşağıdaki maddeleri aslında herşeyi açıkça belirtmektedir. Devlet kamulaştırma yapabilmektedir.

D. Kamulaştırma

MADDE 46- (Değişik: 3/10/2001-4709/18 md.)

Devlet ve kamu tüzelkişileri; kamu yararının gerektirdiği hallerde, gerçek karşılıklarını peşin ödemekşartıyla, özel mülkiyette bulunan taşınmaz malların tamamını veya bir kısmını, kanunla gösterilen esas veusullere göre, kamulaştırmaya ve bunlar üzerinde idarî irtifaklar kurmaya yetkilidir.

Kamulaştırma bedeli ile kesin hükme bağlanan artırım bedeli nakden ve peşin olarak ödenir. Ancak, tarımreformunun uygulanması, büyük enerji ve sulama projeleri ile iskân projelerinin gerçekleştirilmesi, yeniormanların yetiştirilmesi, kıyıların korunması ve turizm amacıyla kamulaştırılan toprakların bedellerinin ödenmeşekli kanunla gösterilir. Kanunun taksitle ödemeyi öngörebileceği bu hallerde, taksitlendirme süresi beş yılı

aşamaz; bu takdirde taksitler eşit olarak ödenir.

Kamulaştırılan topraktan, o toprağı doğrudan doğruya işleten küçük çiftçiye ait olanlarının bedeli, her haldepeşin ödenir.

İkinci fıkrada öngörülen taksitlendirmelerde ve herhangi bir sebeple ödenmemiş kamulaştırma bedellerindekamu alacakları için öngörülen en yüksek faiz uygulanır.

E. Devletleştirme ve özelleştirme

MADDE 47- Kamu hizmeti niteliği taşıyan özel teşebbüsler, kamu yararının zorunlu kıldığı hallerdedevletleştirilebilir.

Devletleştirme gerçek karşılığı üzerinden yapılır. Gerçek karşılığın hesaplanma tarzı ve usulleri kanunladüzenlenir.

(Ek fıkra: 13/8/1999-4446/1 md.) Devletin, kamu iktisadî teşebbüslerinin ve diğer kamu tüzelkişilerininmülkiyetinde bulunan işletme ve varlıkların özelleştirilmesine ilişkin esas ve usuller kanunla gösterilir.

(Ek fıkra: 13/8/1999-4446/1 md.) Devlet, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişileri tarafındanyürütülen yatırım ve hizmetlerden hangilerinin özel hukuk sözleşmeleri ile gerçek veya tüzelkişilereyaptırılabileceği veya devredilebileceği kanunla belirlenir. “

ifadesi yer almaktadır. Bu ne demektir. Devlet  yararı gördüğü işlemi dilediği zaman yapabilir. Şehir hastaneleri konusu oldukça farklıdır. Umulur ki, insanların sağlığına, devlete en düşük fiyatlarla mal olan bir sağlık hizmeti alınsın. Mutlu olunsun.

Önceki ve Sonraki Yazılar

YAZIYA YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.